Юпик ситвэлкэн

Kiyupik cha Siberia ya Kati

Familia ya Eskimo-Aleut (tawi la Yupik — dada wa Yupik ya Alaska ya Kati (esu) na Aleut)

FamiliaFamilia ya Eskimo-Aleut (tawi la Yupik — dada wa Yupik ya Alaska ya Kati (esu) na Aleut) Wasemaji~1K (~400 fluent + ~500 partial speakers) HatiKisirili NchiMarekani (Alaska — Kisiwa cha St. Lawrence), Urusi (Chukotka) Lugha rasmiHapana (Urusi: watu wa asili wanaotambuliwa wa Kaskazini mwa Urusi; Marekani: makabila yanayotambuliwa na serikali ya shirikisho) Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3ess

Kiyupik cha Siberia ya Kati (Юпик ситвэлкэн Yupik sityelken) ni lugha inayozungumzwa katika Kisiwa cha Saint Lawrence (Marekani) na Rasi ya Chukchi (Urusi), ikienea katika Mlango-bahari wa Bering kati ya nchi hizo mbili. Ni ya tawi la Yupik la familia ya Eskimo-Aleut, tofauti na Kiyupʼik cha Alaska ya Kati (esu) na lahaja za Kiinuit (Kiinupiaq ipk, Kiinuktitut iu, Kigrinlandi kl). Jamii ya Wayupik wa Kisiwa cha Saint Lawrence huko Gambell na Savoonga imeihifadhi lugha hiyo chini ya programu za elimu ya lugha mbili za Alaska tangu miaka ya 1970. Upande wa Urusi, wazungumzaji wa Provideniya wanakabiliwa na shinikizo kubwa zaidi la Kirusi. Kiisimu, lugha hii ina sifa za kawaida za Eskimo-Aleut: upolisintesia wa muambatano wenye hadi viambishi tamati zaidi ya 100 vya unyambulishaji kwa kila neno, mpangilio wa ergative-absolutive, na utofautishaji wa idadi ya wawili (dual) na wingi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiyupik cha Siberia ya Kati

Maji

мэк

/mək/

Moto

кэныг

/kənəɡ/

Jua

маасьихта

/maːsʲixta/

Mwezi

аасʼта

/aːsʼta/

Nyota

агьяӄ

/aɣjaq/

Mama

аакаг

/aːkaɡ/

Baba

аатаг

/aːtaɡ/

Mimi

хванга

/xʷaŋa/

Wewe

элпэк

/əɬpək/

Jina

атэӄ

/atəq/

Jicho

ии

/iː/

Mkono

унаак

/unaːk/

Moyo

эунгэк

/əuŋək/

Upendo

сахвэк

/saxvək/

Mti

эивкʼак

/əivkʼak/

Nyumba

нэӈэн

/nəŋən/

Mbwa

кагилхак

/kaɡilxak/

Paka

пусʼик

/pusʼik/

Kula

нэвлэк

/nəvlək/

Kunywa

эвлэк

/əvlək/

Moja

атасʼек

/atasʼek/

Mbili

малгʼук

/maɬʁuk/

Habari

аипак

/aipak/

Asante

игамсиӄанаӄ

/iɡamsiqanaq/

Nzuri

асʼилкʼа

/asʼilkʼa/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Eskimo-Aleut (Yupik branch — sister to Central Alaskan Yupʼik (esu) and Aleut) zinazohusiana

Maana Kiyupik cha Siberia ya KatiKiyupik cha Kati cha AlaskaKigrinlandKiinupiaqKiinuktitutKikulluiKikhmer cha kale
Maji мэк /mək/ meq /meq/ imeq /imeq/ imiq /imiq/ ᐃᒪᖅ /imaq/ पाणी /paːɳiː/ ទឹក /tik/
Moto кэныг /kənəɡ/ keneq /keneq/ ikuallaq /ikuaɬːaq/ igniq /iɡniq/ ᐃᑯᒪ /ikuma/ आग /aːɡ/ ភ្លើង /pʰlɤːŋ/
Jua маасьихта /maːsʲixta/ akerta /akerta/ seqineq /seqineq/ siqiñiq /siqiɲiq/ ᓯᕿᓂᖅ /siqiniq/ सूरज /suːɾədʒ/ ព្រះអាទិត្យ /preh ʔaːtit/
Mwezi аасʼта /aːsʼta/ iraluq /iraluq/ qaammat /qaːmːat/ tatqiq /tatqiq/ ᑕᖅᑭᖅ /taqːiq/ चांद /tʃãːd/ ខែ /kʰae/
Nyota агьяӄ /aɣjaq/ agyaq /aɣjaq/ ulloriaq /uɬːɔʁiaq/ uvluġiaq /uvluʁiaq/ ᐅᓪᓗᕆᐊᖅ /ulˈluːriaq/ तारा /t̪aːra/ ផ្កាយ /pkaːj/
Mama аакаг /aːkaɡ/ aana /aːna/ anaana /anaːna/ aaka /aːka/ ᐊᓈᓇ /anaːna/ आमा /aːma/ មាតា /maːtaː/
Baba аатаг /aːtaɡ/ ata /ata/ ataata /ataːta/ aapa /aːpa/ ᐊᑖᑕ /ataːta/ बाबा /baːba/ បិតា /pitaː/
Mimi хванга /xʷaŋa/ wiinga /wiːŋa/ uanga /uaŋa/ uvaŋa /uvaŋa/ ᐅᕙᖓ /uˈvaŋa/ हौं /hãũ/ អញ /ʔaɲ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.