гьонкьос мыц
Kihunzib
Caucasus Kaskazini-Mashariki (Kitsezik, Kitsez cha Mashariki)
Kihunzib (jina la kujiita гьонкьос мыц honƛʼos mɨc) ni lugha ya Kitsezi cha Mashariki yenye wasemaji wapatao 1,400–3,500 katika vijiji vitatu vya bonde la juu la Avar-Koysu kusini-magharibi mwa Dagestan na makazi machache ng'ambo ya mpaka wa Georgia. Pamoja na Kibezhta na Kikhvarshi inaunda tawi-dogo la Kitsezi cha Mashariki ndani ya Kitsezi; lugha hii ina jinsia tano (idadi isiyo ya kawaida hata kwa Kaukasia), mfumo wa kesi wa ergative-absolutive wenye milundikano ya kesi za mahali, na ilielezwa kwa mara ya kwanza kwa kina na Helma van den Berg (1995).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kihunzib
Maji
лъи
/ɬiː/
Moto
цIə
/tsʼə/
Jua
бохъ
/boqχ/
Mwezi
боцо
/botso/
Nyota
цӀирис
/tsʼiris/
Mama
—
/—/
Baba
абу
/abu/
Mimi
дə
/də/
Wewe
мə
/mə/
Jina
цӀе
/tsʼe/
Jicho
гьаре
/hare/
Mkono
коро
/koro/
Moyo
ракIу
/rakʼu/
Upendo
—
/—/
Mti
хонхе
/χõχe/
Nyumba
—
/—/
Mbwa
вə
/wə/
Paka
—
/—/
Kula
мухъа
/muqχa/
Kunywa
хулIа
/χuɬa/
Moja
гьəнс
/həns/
Mbili
къӀоно
/qˤʼono/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
кIотIу
/kʼotʼu/
Kekeo
кӀукӀутӀо
/kʼukʼutʼo/
Vyanzo
- van den Berg, H. (1995) A Grammar of Hunzib (with Texts and Lexicon). Lincom Studies in Caucasian Linguistics 1. Munich.
- Isakov, I. A. & Khalilov, M. Sh. (2001) Гунзибско-русский словарь. Moscow.
- Kassian, A. (2015) Annotated Swadesh wordlists for the Tsezic group. Global Lexicostatistical Database / Starling.
- ASJP Wordlist: Hunzib
- Glottolog: Hunzib
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za NE Caucasian (Tsezic, East Tsezic) zinazohusiana
| Maana | Kihunzib | Kikhvarshi | Kiandi | Kikhinalug | Kifaliska | Kialbania cha Kaukasia | Kineko |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | лъи /ɬiː/ | лъа /ɬa/ | лъен /ɬen/ | хьу /xu/ | — /—/ | xe /xe/ | wai /wai/ |
| Moto | цIə /tsʼə/ | цIа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | чIаь /tʃʼæ/ | — /—/ | ow /oʊ/ | titɛ /titɛ/ |
| Jua | бохъ /boqχ/ | бухъ /buqχ/ | миллӏи /milːi/ | ынкь /ɨnqʼ/ | — /—/ | beɣ /beɣ/ | aatʌ /aːtʌ/ |
| Mwezi | боцо /botso/ | буца /butsa/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | вацI /vatsʼ/ | — /—/ | ḳac̣ḳac̣ /kʼatsʼkʼatsʼ/ | — /—/ |
| Nyota | цӀирис /tsʼiris/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | хьар /χar/ | — /—/ | — /—/ | kumba /kumba/ |
| Mama | — /—/ | ишу /iʃu/ | ила /ila/ | — /—/ | — /—/ | nana /nana/ | — /—/ |
| Baba | абу /abu/ | обу /obu/ | има /ima/ | — /—/ | pater /ˈpa.ter/ | baba /baba/ | — /—/ |
| Mimi | дə /də/ | до /do/ | ден /dẽ/ | зы /zɨ/ | eko /ˈeko/ | zu /zu/ | na /na/ |
| Wewe | мə /mə/ | мо /mo/ | мин /min/ | вы /vɨ/ | tu /tuː/ | un /un/ | ga /ɡa/ |
| Jina | цӀе /tsʼe/ | цӀери /tsʼeri/ | цӀер /tsʼeːr/ | цӀе /tsʼe/ | nomen /ˈnomen/ | cʼi /tsʼi/ | iwi /iwi/ |
| Jicho | гьаре /hare/ | эзал /ezal/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | пил /pʰil/ | — /—/ | pʼul /pʼul/ | ta /ta/ |
| Mkono | коро /koro/ | лекьа /leʟ̌a/ | рекьа /rekʼa/ | кул /kʰul/ | — /—/ | kʼul /kʼul/ | — /—/ |
| Moyo | ракIу /rakʼu/ | локIва /lokʼʷa/ | рокӏо /rokʼo/ | унг /uŋ/ | — /—/ | ükʼ /ykʼ/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | гокъа /ɡoqʼa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | besown /besun/ | — /—/ |
| Mti | хонхе /χõχe/ | гъван /ʁʷan/ | рикьва /riqʷːa/ | виши /viʃæ/ | — /—/ | xod /xod/ | tei /tei/ |
| Nyumba | — /—/ | агъ /aq/ | хъоро /qʼoro/ | цIва /tsʼwa/ | — /—/ | ḳoǰ /kʼodʒ/ | — /—/ |
| Mbwa | вə /wə/ | гъве /ʁʷe/ | хвай /χʷaj/ | пхра /pχra/ | — /—/ | xa /xa/ | gonʌ /ɡonʌ/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | мухъа /muqχa/ | лацIа /latsʼa/ | икъвин /iqʷːin/ | кьанды /qʼandæ/ | — /—/ | ows- /us/ | nei /nei/ |
| Kunywa | хулIа /χuɬa/ | цIода /tsʼoda/ | игьин /iɣin/ | цуври /tsʰuvri/ | pipafo /ˈpi.pa.foː/ | owɣ- /uɣ/ | — /—/ |
| Moja | гьəнс /həns/ | гьас /has/ | цеб /tseb/ | са /sa/ | oinos /ˈoi̯.nos/ | sa /sa/ | — /—/ |
| Mbili | къӀоно /qˤʼono/ | къӀано /qˤʼano/ | чӀеди /tʃʼedi/ | кьуь /kʲʼy/ | duo /ˈduo/ | pʼa /pʼa/ | iri /iri/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | кIотIу /kʼotʼu/ | логу /loɡu/ | — /—/ | ксан /ksan/ | — /—/ | kʼačʼal /kʼatʃʼal/ | — /—/ |
| Kekeo | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кокку /kːokːu/ | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.