ግዕዝ
Kige'ez
familia ya Kiafro-Asia (Kisemiti, Kusini, Ethio-Semiti, Kaskazini) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kige’ez (Kiethiopia cha kale) ni lugha ya tawi la Kisemiti cha Kusini, ambayo tangu takriban karne ya 4 ilihudumu kama lugha ya kifasihi na ya milki ya Milki ya Ethiopia. Ni babu wa Kitigrinya, Kitigre na Kiamhari. Hati ya Ge’ez (abugida ya Ethiopia) bado hutumika kwa lugha hizi tatu za kisasa, na Kige’ez chenyewe bado kinaishi kama lugha ya kiibada ya Makanisa ya Othodoksi ya Ethiopia na Eritrea.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kige'ez
Maji
ማይ
/maːj/
Moto
እሳት
/ʔəsaːt/
Jua
ፀሐይ
/sˤaħaj/
Mwezi
ወርኅ
/warχ/
Nyota
ኮከብ
/kokab/
Mama
እም
/ʔəmm/
Baba
አብ
/ʔab/
Mimi
አነ
/ʔana/
Wewe
አንተ
/ʔanta/
Jina
ስም
/səm/
Jicho
ዐይን
/ʕajn/
Mkono
እድ
/ʔəd/
Moyo
ልብ
/ləbb/
Upendo
አፍቀረ
/ʔafqara/
Mti
ዕፅ
/ʕasˤ/
Nyumba
ቤት
/beːt/
Mbwa
ከልብ
/kalb/
Paka
ድሙ
/dəmmu/
Kula
በልዐ
/balʕa/
Kunywa
ሰትየ
/satja/
Moja
አሐዱ
/ʔaħadu/
Mbili
ክልኤ
/kəlʔeː/
Habari
ሰላም
/salaːm/
Asante
ምስጋና
/məsɡaːnaː/
Nzuri
ሠናይ
/sanaːj/
Vyanzo
- Ethnologue: gez
- Lambdin (1978) Introduction to Classical Ethiopic (Geʻez)
- Dillmann (1865) Lexicon Linguae Aethiopicae
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Semitic, South, Ethio-Semitic, Northern) zinazohusiana
| Maana | Kige'ez | Kitigre | Kisaba | Kiugarit | Kiaramu cha Kale | Kifoinike | Kiarabu cha Palestina |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ማይ /maːj/ | ማይ /maj/ | 𐩣𐩥 /maw/ | 𐎎𐎊 /maju/ | מין /majin/ | 𐤌𐤌 /meːm/ | ميّ /majj/ |
| Moto | እሳት /ʔəsaːt/ | እሳት /ʔəssat/ | 𐩱𐩪 /ʔas/ | 𐎛𐎌𐎚 /ʔiʃt/ | נור /nuːr/ | 𐤀𐤔 /ʔeʃ/ | نار /naːr/ |
| Jua | ፀሐይ /sˤaħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | 𐩦𐩣𐩪 /ʃams/ | 𐎌𐎔𐎌 /ʃapʃ/ | שמש /ʃamʃ/ | 𐤔𐤌𐤔 /ʃameʃ/ | شمس /ʃams/ |
| Mwezi | ወርኅ /warχ/ | ወርሕ /waɾəħ/ | 𐩥𐩧𐩭 /warχ/ | 𐎊𐎗𐎈 /jaːriχ/ | שהר /sahr/ | 𐤉𐤓𐤇 /jaræħ/ | قمر /ʔamar/ |
| Nyota | ኮከብ /kokab/ | ኮከብ /kokəb/ | 𐩫𐩨𐩫𐩨 /kabkab/ | 𐎋𐎁𐎋𐎁 /kabkabu/ | כוכב /kawkab/ | 𐤊𐤊𐤁 /koːkab/ | نجمة /nidʒme/ |
| Mama | እም /ʔəmm/ | እሞ /ʔəmmo/ | 𐩱𐩣 /ʔumm/ | 𐎜𐎎 /ʔumm/ | אמ /ʔem/ | 𐤀𐤌 /ʔem/ | إمّ /ʔemm/ |
| Baba | አብ /ʔab/ | አቦ /ʔabbo/ | 𐩱𐩨 /ʔab/ | 𐎜𐎁 /ʔabu/ | אב /ʔab/ | 𐤀𐤁 /ʔab/ | أب /ʔab/ |
| Mimi | አነ /ʔana/ | አነ /ʔana/ | 𐩱𐩬 /ʔana/ | 𐎀𐎐𐎋 /ʔanaːku/ | אנה /ʔanaː/ | 𐤀𐤍𐤊 /ʔanoːkiː/ | أنا /ʔana/ |
| Wewe | አንተ /ʔanta/ | አንታ /ʔɨnta/ | 𐩱𐩬𐩩 /ʔanta/ | 𐎀𐎚 /ʔatta/ | אנת /ʔantaː/ | 𐤀𐤕 /ʔatta/ | إنت /ʔinta/ |
| Jina | ስም /səm/ | ስም /sɨm/ | 𐩪𐩣 /sim/ | 𐎌𐎎 /ʃumu/ | שם /ʃum/ | 𐤔𐤌 /ʃem/ | اسم /ʔism/ |
| Jicho | ዐይን /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | 𐩲𐩺𐩬 /ʕajn/ | 𐎓𐎐 /ʕajnu/ | עין /ʕajn/ | 𐤏𐤍 /ʕajin/ | عين /ʕeːn/ |
| Mkono | እድ /ʔəd/ | እድ /ʔəd/ | 𐩺𐩵 /jad/ | 𐎊𐎄 /jadu/ | יד /jad/ | 𐤉𐤃 /jad/ | إيد /ʔiːd/ |
| Moyo | ልብ /ləbb/ | ልቢ /ləbbi/ | 𐩡𐩨 /lubb/ | 𐎍𐎁 /libbu/ | לב /leb/ | 𐤋𐤁 /lib/ | قلب /ʔalb/ |
| Upendo | አፍቀረ /ʔafqara/ | ፍቅሪ /fəqʼri/ | 𐩥𐩵𐩵 /wadda/ | 𐎜𐎈𐎁 /ʔaːhab/ | רחם /raħem/ | 𐤀𐤇𐤁 /ʔaheb/ | حب /ħobb/ |
| Mti | ዕፅ /ʕasˤ/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | 𐩲𐩳 /ʕaːð/ | 𐎓𐎕 /ʕasˤu/ | עץ /ʕeːsˤ/ | 𐤏𐤑 /ʕesˤ/ | شجرة /ʃajara/ |
| Nyumba | ቤት /beːt/ | ቤት /beːt/ | 𐩨𐩺𐩩 /bajt/ | 𐎁𐎚 /bajtu/ | בית /beːt/ | 𐤁𐤕 /bajit/ | بيت /beːt/ |
| Mbwa | ከልብ /kalb/ | ከልብ /kalb/ | 𐩫𐩡𐩨 /kalb/ | 𐎋𐎍𐎁 /kalbu/ | כלב /kalb/ | 𐤊𐤋𐤁 /kalb/ | كلب /kalb/ |
| Paka | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐤔𐤍𐤓 /ʃunaːr/ | بسّة /bissa/ |
| Kula | በልዐ /balʕa/ | በልዐ /balʕa/ | 𐩱𐩫𐩡 /ʔakal/ | 𐎍𐎈𐎎 /laħam/ | אכל /ʔakal/ | 𐤀𐤊𐤋 /ʔakal/ | ياكل /jaːkol/ |
| Kunywa | ሰትየ /satja/ | ሰትየ /satja/ | 𐩪𐩩𐩺 /ʃataja/ | 𐎌𐎚𐎊 /ʃataju/ | שתה /ʃataː/ | 𐤔𐤕 /ʃat/ | يشرب /jiʃrab/ |
| Moja | አሐዱ /ʔaħadu/ | ሓዲ /ħadi/ | 𐩱𐩢𐩵 /ʔaħad/ | 𐎀𐎈𐎄 /ʔaːħadu/ | חד /ħad/ | 𐤀𐤇𐤃 /ʔeħad/ | واحد /waːħad/ |
| Mbili | ክልኤ /kəlʔeː/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | 𐩻𐩬𐩺 /θanay/ | 𐎘𐎐 /θnaː/ | תרין /treːn/ | 𐤔𐤍𐤌 /ʃnem/ | اثنين /tneːn/ |
| Habari | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /salaːm/ | 𐩪𐩡𐩣 /salaːm/ | 𐎌𐎍𐎎 /ʃalaːmu/ | שלם /ʃəlaːm/ | 𐤔𐤋𐤌 /ʃalom/ | مرحبا /marħaba/ |
| Asante | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | 𐩢𐩣𐩵 /ħamad/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | شكراً /ʃukran/ |
| Nzuri | ሠናይ /sanaːj/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | 𐩷𐩨 /tˤajjib/ | 𐎉𐎁 /tˤaːbu/ | טב /tˤab/ | 𐤈𐤁 /tˤob/ | منيح /mniːħ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.