Arpitan

Kiarpitan

Kiromance (Gallo-Romance)

FamiliaKiromance (Gallo-Romance) Wasemaji~150K Hatihati ya Kilatini (tahajia kadhaa; kiwango cha ORB) NchiUfaransa Lugha rasmiHapana (lugha ya wachache inayotambuliwa nchini Italia chini ya sheria 482/1999 — Bonde la Aosta na Piedmont; Kifaransa ni rasmi mwenza Aosta) Uhai wa lughasalama ISO 639-3frp

Kifranko-Provençal (Kiarpitan / Patouès) ni lugha ya Kigallo-Romance yenye wazungumzaji wapatao 140,000 — Ufaransa (Rhône-Alpes, kitovu cha kihistoria Lyon–Saint-Étienne, Forez, Bresse), Uswisi (Romandy zaidi ya Geneva: Vaud, Fribourg, Valais, Neuchâtel), na Italia (Bonde la Aosta, ambapo ina hadhi rasmi ya pamoja ya kikanda sambamba na Kifaransa na Kiitaliano, pamoja na vijiweo katika Piedmont na maeneo ya pekee ya Apulia ya Faeto/Celle). Tofauti na Kifaransa (langue d'oïl) na Kioksitani (langue d'oc); jina la kiisimu «Franco-Provençal» liliundwa na mwanaisimu wa Kiitaliano Graziadio Ascoli mwaka 1873 ili kunasa nafasi yake ya katikati. Hutambulishwa kwa kudumisha /a/ ya Kilatini tofauti na Kifaransa cha kaskazini (canTAre > chanTÉ katika Kifaransa lakini chanTÁ katika Kiarpitan), na mifumo ya upalatali (palatalization). Iko hatarini kubwa ya kutoweka kwa mujibu wa UNESCO. Uamsho wa kiutamaduni kupitia Shirikisho la Kiutamaduni la Kiarpitan (Aliance Culturèla Arpitana) tangu 2004 na shule za Bonde la Aosta.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiarpitan

Maji

égoua

/eɡwɔ/

Moto

fuè

/fwɛ/

Jua

solely

/sɔlɛj/

Mwezi

lena

/lənə/

Nyota

étêla

/eˈtela/

Mama

mâre

/mar/

Baba

pâre

/par/

Mimi

je

/ʒə/

Wewe

te

/tə/

Jina

nom

/nõ/

Jicho

uely

/œj/

Mkono

man

/mã/

Moyo

côr

/kɔr/

Upendo

amor

/amur/

Mti

âbro

/abru/

Nyumba

mêson

/meːzɔ̃/

Mbwa

chen

/tʃɛ̃/

Paka

chat

/tʃa/

Kula

mengiér

/mendʒje/

Kunywa

bêre

/beːr/

Moja

yon

/jɔ̃/

Mbili

dos

/do/

Habari

adiô

/adjo/

Asante

mèrci

/mɛrsi/

Nzuri

bon

/bɔ̃/

Kekeo

coucou

/kuˈku/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Romance (Gallo-Romance) zinazohusiana

Maana KiarpitanKifaransa cha Kale (karne ya 17)Kifaransa cha QuebecKifarangaKifaranga (Kisenegal)Kifaranga (Kihaiti)Kifaransa
Maji égoua /eɡwɔ/ eau /o/ eau /o/ eau /o/ eau /o/ eau /o/ eau /o/
Moto fuè /fwɛ/ feu /fø/ feu /fø/ feu /fø/ feu /fø/ feu /fø/ feu /fø/
Jua solely /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/ soleil /sɔlɛj/
Mwezi lena /lənə/ lune /lyn/ lune /lʏn/ lune /lyn/ lune /lyn/ lune /lyn/ lune /lyn/
Nyota étêla /eˈtela/ étoile /etwɛl/ étoile /etwɑl/ étoile /etwal/ étoile /etwal/ étoile /etwal/ étoile /etwal/
Mama mâre /mar/ mère /mɛːr/ mère /mɛːʁ/ mère /mɛʁ/ mère /mɛʁ/ mère /mɛʁ/ mère /mɛʁ/
Baba pâre /par/ père /pɛːr/ père /pɛːʁ/ père /pɛʁ/ père /pɛʁ/ père /pɛʁ/ père /pɛʁ/
Mimi je /ʒə/ je /ʒə/ je /ʒə/ je /ʒə/ je /ʒə/ je /ʒə/ je /ʒə/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.