Долган тили
Kldolgan
Kituruki (tawi la Siberia)
Dolgan (ISO 639-3: dlg) ni lugha ya Kituruki ya Siberia Kaskazini iliyo hatarini, inayozungumzwa na watu elfu kadhaa katika Rasi ya Taymyr na sehemu jirani za Jimbo la Krasnoyarsk nchini Urusi. Ndiyo lugha ya Kituruki inayozungumzwa kaskazini zaidi na ina uhusiano wa karibu na Sakha (Yakut), lakini inatambuliwa kama lugha tofauti yenye mageuzi ya kurithiwa na yale yaliyotokana na mawasiliano ya lugha. Aina zake kuu za kimaeneo kwa kawaida huelezwa kuwa za magharibi, kati na mashariki, zikihusishwa mtawalia na maeneo ya Dudinka, Avam na Khatanga. Dolgan huandikwa kwa Kisiriliki na imeathiriwa sana na Kievenki, hasa katika msamiati na istilahi za undugu; kuongezeka kwa matumizi ya Kirusi kumechangia kupungua kwa urithishaji wa lugha.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kldolgan
Maji
уу
/uː/
Moto
уот
/uot/
Jua
күн
/kyn/
Mwezi
ый
/ɯj/
Nyota
сулус
/sulus/
Mama
ие
/ijɛ/
Baba
ага
/aʁa/
Mimi
мин
/min/
Wewe
эн
/en/
Jina
аат
/aːt/
Jicho
харах
/χɑrɑχ/
Mkono
илии
/iliː/
Moyo
сүрэх
/syrex/
Upendo
ынай
/ənɑj/
Mti
мас
/mas/
Nyumba
дьүһэ
/dʲəsɛ/
Mbwa
ыт
/ət/
Paka
мисит
/mɪsɪt/
Kula
аһаа
/ahaː/
Kunywa
ис
/is/
Moja
биир
/biːr/
Mbili
икки
/ikːi/
Habari
дорообо
/doroːbo/
Asante
махсибыт
/mɑχsɪbət/
Nzuri
үчүгэй
/ytʃyɡej/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Turkic (Siberian) zinazohusiana
| Maana | Kldolgan | Kisakha | Kituva | Kikarakhanid | Kitofa | Kikhakas | Kialtai |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | уу /uː/ | уу /uː/ | суг /suɣ/ | suw /suw/ | суғ /suɣ/ | суғ /suɣ/ | суу /suː/ |
| Moto | уот /uot/ | уот /uot/ | от /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Jua | күн /kyn/ | күн /kyn/ | хүн /xyn/ | kün /kyn/ | хүн /xyn/ | кӱн /kyn/ | кӱн /kyn/ |
| Mwezi | ый /ɯj/ | ый /ɯj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ |
| Nyota | сулус /sulus/ | сулус /suˈlus/ | сылдыс /sɯlˈdɯs/ | yultuz /jultuz/ | сылдыс /sɯldɯs/ | чылтыс /tʃɯlˈtɯs/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ |
| Mama | ие /ijɛ/ | ийэ /ije/ | ава /ava/ | ana /ana/ | ийе /ije/ | иҷе /idʑe/ | эне /ene/ |
| Baba | ага /aʁa/ | аҕа /aʁa/ | ача /atɕa/ | ata /ata/ | ача /atʃa/ | паба /paba/ | ада /ada/ |
| Mimi | мин /min/ | мин /min/ | мен /men/ | men /men/ | мен /men/ | мин /min/ | мен /men/ |
| Wewe | эн /en/ | эн /en/ | сен /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | син /sin/ | сен /sen/ |
| Jina | аат /aːt/ | аат /aːt/ | ат /at/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Jicho | харах /χɑrɑχ/ | харах /xarax/ | карак /karak/ | köz /køz/ | карак /karak/ | харах /xarax/ | кӧс /køs/ |
| Mkono | илии /iliː/ | илии /iliː/ | хол /xol/ | qol /qol/ | хол /xol/ | хол /xol/ | кол /kol/ |
| Moyo | сүрэх /syrex/ | сүрэх /syrex/ | чүрек /tɕyrek/ | yürek /jyrek/ | чүрек /tʃyrek/ | чӱрек /tɕyrek/ | јӱрек /dʒyrek/ |
| Upendo | ынай /ənɑj/ | таптал /taptal/ | ынакшыл /ɯnakʃɯl/ | sevgü /sevɡy/ | — /—/ | хынығ /xɯnɯɣ/ | сӱӱш /syːʃ/ |
| Mti | мас /mas/ | мас /mas/ | ыяш /ɯjaʃ/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | ағас /aɣas/ | агаш /aɡaʃ/ |
| Nyumba | дьүһэ /dʲəsɛ/ | дьиэ /dʒie/ | бажың /baʒɯŋ/ | ev /ev/ | өг /øɣ/ | иб /ib/ | айыл /ajɯl/ |
| Mbwa | ыт /ət/ | ыт /ɯt/ | ыт /ɯt/ | it /it/ | ыът /ɯʔt/ | адай /adaj/ | ийт /ijt/ |
| Paka | мисит /mɪsɪt/ | куоска /kuoska/ | диис /diːs/ | piši /piʃi/ | — /—/ | міс /mis/ | киске /kiske/ |
| Kula | аһаа /ahaː/ | сиэ /sie/ | чиир /tɕiːr/ | yi- /ji/ | чиир /tʃiːr/ | чиир /tɕiːr/ | јиир /dʒiːr/ |
| Kunywa | ис /is/ | ис /is/ | ижер /iʒer/ | ič- /itʃ/ | иъжер /iʔʒer/ | ісерге /iserɡe/ | ичер /itʃer/ |
| Moja | биир /biːr/ | биир /biːr/ | бир /bir/ | bir /bir/ | бир /bir/ | пір /pir/ | бир /bir/ |
| Mbili | икки /ikːi/ | икки /ikˈki/ | ийи /iˈji/ | iki /iki/ | ийи /iji/ | ікі /iˈki/ | эки /eˈki/ |
| Habari | дорообо /doroːbo/ | дорообо /doroːbo/ | экии /ekiː/ | salām /salaːm/ | — /—/ | изеннер /izenner/ | эзен /ezen/ |
| Asante | махсибыт /mɑχsɪbət/ | махтал /maxtal/ | четтирдим /tɕetːirdim/ | tabug /tabuɡ/ | — /—/ | алғыс /alɣɯs/ | быйан /bɯjan/ |
| Nzuri | үчүгэй /ytʃyɡej/ | үчүгэй /ytʃyɡej/ | эки /eki/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | эъки /eʔki/ | чахсы /tɕaxsɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.