Шор тили
Kishora
Kituruki (tawi la Siberia)
Shor (ISO 639-3: cjs) ni lugha ya Kituruki ya Siberia Kusini iliyo hatarini sana, inayozungumzwa katika Shoria ya Milimani kusini mwa Mkoa wa Kemerovo nchini Urusi. Takwimu ya mwaka 2010 inayotajwa sana inaonyesha takriban wazungumzaji 2,800, idadi iliyo chini sana ya watu wa kabila la Shor, na urithishaji baina ya vizazi ni dhaifu. Lugha hii ina lahaja kuu mbili, Mrassu na Kondoma, na ni ya uambishaji, ikiwa na upatanisho wa vokali na mpangilio msingi wa kiima–yambwa–kitenzi. Shor hutumia tahajia ya Kisiriliki; utamaduni wake wa maandishi ulikatizwa kuanzia 1942 hadi 1988, lakini umefufuliwa tangu hapo na sasa lugha hufundishwa na kuchapishwa katika mazingira machache ya elimu na utamaduni.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kishora
Maji
су
/su/
Moto
от
/ot/
Jua
кӱн
/kʉn/
Mwezi
ай
/aj/
Nyota
чылтыс
/tʃɯltɯs/
Mama
эне
/ene/
Baba
ада
/ɑdɑ/
Mimi
мен
/men/
Wewe
сен
/sen/
Jina
ат
/at/
Jicho
қарақ
/qɑrɑq/
Mkono
қол
/qol/
Moyo
чӱрек
/tʃʉrek/
Upendo
сӱве
/sʉve/
Mti
ағаш
/ɑɣɑʃ/
Nyumba
ӧй
/øj/
Mbwa
адай
/ɑdɑj/
Paka
мъскъ
/mɯsqɯ/
Kula
чии
/tʃiː/
Kunywa
иш
/iʃ/
Moja
пир
/pir/
Mbili
ийги
/ijɡi/
Habari
сәләм
/sæləm/
Asante
рахмат
/rɑxmɑt/
Nzuri
чақшы
/tʃɑqʃɯ/
Kekeo
кӧӧк
/køːk/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Turkic (Siberian) zinazohusiana
| Maana | Kishora | Kikirigizi | Kialtai | Kitofa | Kinogai | Kikarakhanid | Kikhakas |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | су /su/ | суу /suː/ | суу /suː/ | суғ /suɣ/ | сув /suv/ | suw /suw/ | суғ /suɣ/ |
| Moto | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ |
| Jua | кӱн /kʉn/ | күн /kyn/ | кӱн /kyn/ | хүн /xyn/ | күн /kyn/ | kün /kyn/ | кӱн /kyn/ |
| Mwezi | ай /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ |
| Nyota | чылтыс /tʃɯltɯs/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | сылдыс /sɯldɯs/ | юлдыз /juldɯz/ | yultuz /jultuz/ | чылтыс /tʃɯlˈtɯs/ |
| Mama | эне /ene/ | эне /ene/ | эне /ene/ | ийе /ije/ | ана /ana/ | ana /ana/ | иҷе /idʑe/ |
| Baba | ада /ɑdɑ/ | ата /ɑtɑ/ | ада /ada/ | ача /atʃa/ | атай /ataj/ | ata /ata/ | паба /paba/ |
| Mimi | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | мин /min/ |
| Wewe | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | син /sin/ |
| Jina | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ | ат /at/ |
| Jicho | қарақ /qɑrɑq/ | көз /køz/ | кӧс /køs/ | карак /karak/ | коьз /køz/ | köz /køz/ | харах /xarax/ |
| Mkono | қол /qol/ | кол /kol/ | кол /kol/ | хол /xol/ | къол /qol/ | qol /qol/ | хол /xol/ |
| Moyo | чӱрек /tʃʉrek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | јӱрек /dʒyrek/ | чүрек /tʃyrek/ | юрек /jyrek/ | yürek /jyrek/ | чӱрек /tɕyrek/ |
| Upendo | сӱве /sʉve/ | сүйүү /syjyː/ | сӱӱш /syːʃ/ | — /—/ | суьюв /syjyv/ | sevgü /sevɡy/ | хынығ /xɯnɯɣ/ |
| Mti | ағаш /ɑɣɑʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | агаш /aɡaʃ/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | терек /terek/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ағас /aɣas/ |
| Nyumba | ӧй /øj/ | үй /yj/ | айыл /ajɯl/ | өг /øɣ/ | уьй /yj/ | ev /ev/ | иб /ib/ |
| Mbwa | адай /ɑdɑj/ | ит /ɪt/ | ийт /ijt/ | ыът /ɯʔt/ | ит /it/ | it /it/ | адай /adaj/ |
| Paka | мъскъ /mɯsqɯ/ | мышык /mɯʃɯk/ | киске /kiske/ | — /—/ | мысык /məsəq/ | piši /piʃi/ | міс /mis/ |
| Kula | чии /tʃiː/ | жеш /dʒeʃ/ | јиир /dʒiːr/ | чиир /tʃiːr/ | аш /aʃ/ | yi- /ji/ | чиир /tɕiːr/ |
| Kunywa | иш /iʃ/ | ичүү /ɪtʃyː/ | ичер /itʃer/ | иъжер /iʔʒer/ | иш /iʃ/ | ič- /itʃ/ | ісерге /iserɡe/ |
| Moja | пир /pir/ | бир /bɪɾ/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | пір /pir/ |
| Mbili | ийги /ijɡi/ | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ | ийи /iji/ | эки /eki/ | iki /iki/ | ікі /iˈki/ |
| Habari | сәләм /sæləm/ | салам /sɑlɑm/ | эзен /ezen/ | — /—/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salām /salaːm/ | изеннер /izenner/ |
| Asante | рахмат /rɑxmɑt/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | быйан /bɯjan/ | — /—/ | сав бол /sav bol/ | tabug /tabuɡ/ | алғыс /alɣɯs/ |
| Nzuri | чақшы /tʃɑqʃɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ | эъки /eʔki/ | яксы /jaksə/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | чахсы /tɕaxsɯ/ |
| Kekeo | кӧӧк /køːk/ | күкүк /kyˈkyk/ | кӱӱк /kyːk/ | — | коькек /køˈkek/ | — | кӧӧк /køːk/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.