Kitsez

Kitsez (kwa jina la asili Цез мец, pia huitwa Dido) ni lugha ya Kaukasia ya Kaskazini-Mashariki ya tawi la Kitsezi, inayozungumzwa na watu wapatao 15,000 katika Wilaya ya Tsuntinsky ya Jamhuri ya Dagestan, Urusi, karibu na mpaka wa Georgia. Kiisimu, Kitsez ni maarufu katika tipolojia ya lugha kwa kuwa na mojawapo ya orodha kubwa zaidi za kesi (case) duniani — takriban maumbo 64 ya kesi yanapohesabiwa pamoja na paradimu zote za nafasi-mwelekeo — yaliyotumika na wanatipolojia Bernard Comrie na Maria Polinsky kama mfano wa kigezo wa mofolojia ya kesi ya kibandiko «iliyokithiri». Sifa nyingine ni pamoja na mpangilio wa ergative-absolutive, orodha kubwa za konsonanti zenye ufaringalishaji na ejektivu, na upatanisho wa ngeli za nomino (ngeli 4). Kihistoria Kitsez kimekuwa lugha isiyoandikwa; enzi ya baada ya Usovieti imeshuhudia ukuzaji wa hati za Kisirili za kijamii zilizoegemea kanuni za Kiavari, lakini hakuna mapokeo makubwa ya kifasihi.