цез мец
Kitsez
NE Caucasian
Tsez (autonymously Цез мец, also called Dido) is a Northeast Caucasian language of the Tsezic branch, spoken by around 15,000 people in the Tsuntinsky District of the Republic of Dagestan, Russia, near the Georgian border. Linguistically, Tsez is famous in linguistic typology for having one of the largest case inventories in the world — approximately 64 case forms when counting all the spatial-orientational paradigms — used by typologists Bernard Comrie and Maria Polinsky as a benchmark example for "extreme" agglutinative case morphology. Other features include ergative-absolutive alignment, large consonant inventories with pharyngealization and ejectives, and noun class agreement (4 classes). Tsez has historically been an unwritten language, with the post-Soviet era seeing the development of community Cyrillic orthographies based on Avar conventions, but no major literary tradition exists.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kitsez
Maji
лъи
/ɬi/
Moto
цӏи
/tsʼi/
Jua
буцӏ
/butsʼ/
Mwezi
бутӏтӏи
/butʼːi/
Mama
баб
/bab/
Baba
обу
/obu/
Kula
ишер
/iʃer/
Kunywa
жекер
/ʒeker/
Upendo
уйла
/ujla/
Moyo
ракӏ
/rakʼ/
Mti
ачӏи
/atʃʼi/
Nyumba
ма
/ma/
Mbwa
жек
/ʒek/
Paka
кету
/ketu/
Mkono
рекь
/reqʼ/
Jicho
оьзи
/øzi/
Habari
салам
/salam/
Asante
баркалла
/baɾkalːa/
Moja
сис
/sis/
Nzuri
игу
/iɡu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za NE Caucasian zinazohusiana
| Maana | Kitsez | Kiavar | Kiaghul | Kitabasaran | Kilak | Kiarchi | Kidargwa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | лъи /ɬi/ | лъим /ɬim/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | щин /ʃin/ | лъан /ɬan/ | шин /ʃin/ |
| Moto | цӏи /tsʼi/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏу /tsʼu/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| Jua | буцӏ /butsʼ/ | бакъ /baqʼ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | бургъ /burʁ/ | бараг /baɾaɡ/ | берхӏи /beɾħi/ |
| Mwezi | бутӏтӏи /butʼːi/ | моцӏ /motsʼ/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | барз /barz/ | батӏ /batʼ/ | баз /baz/ |
| Mama | баб /bab/ | эбел /ebel/ | баб /bab/ | бай /baj/ | нину /ninu/ | буба /buba/ | нес /nes/ |
| Baba | обу /obu/ | эмен /emen/ | ада /ada/ | дад /dad/ | ппу /pːu/ | аба /aba/ | атта /atːa/ |
| Kula | ишер /iʃer/ | кваназе /kʷanaze/ | ифи /ifi/ | ипӏуб /ipʼub/ | ккаву /kːavu/ | аркьилӏ /aɾqʼili/ | букӏан /bukʼan/ |
| Kunywa | жекер /ʒeker/ | гьекӏезе /hekʼeze/ | ахъан /aqʼan/ | ужуб /uʒub/ | гьавхь /ʕavħ/ | а́ккур /ʔakːur/ | даркьес /daɾqʼes/ |
| Upendo | уйла /ujla/ | рокьи /rotɬʼi/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | ччан /tʃːan/ | икан /ikan/ | дигай /diɡaj/ |
| Moyo | ракӏ /rakʼ/ | ракӏ /rakʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | дакӏ /dakʼ/ | ракӏ /ɾakʼ/ | уркӏ /uɾkʼ/ |
| Mti | ачӏи /atʃʼi/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | мурхь /muɾħ/ | гард /ɡaɾd/ | галга /ɡalɡa/ |
| Nyumba | ма /ma/ | рукъ /ruq/ | кьали /qʼali/ | хал /xal/ | къатта /qatːa/ | хъоʔ /qoʔ/ | хъали /qali/ |
| Mbwa | жек /ʒek/ | гьой /hoj/ | хвай /xwaj/ | хю /xy/ | ккун /kːun/ | хӏвай /ħʷaj/ | хя /xja/ |
| Paka | кету /ketu/ | кету /ketu/ | кац /kats/ | кет /ket/ | ккац /kːats/ | к̄ет /kʼet/ | гата /ɡata/ |
| Mkono | рекь /reqʼ/ | квер /kʷer/ | хил /xil/ | хил /xil/ | ка /ka/ | кӏанас /kʼanas/ | някӏ /ɲækʼ/ |
| Jicho | оьзи /øzi/ | бер /ber/ | ул /ul/ | ул /ul/ | я /ja/ | пӏарак /pʼaɾak/ | хӏули /ħuli/ |
| Habari | салам /salam/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | аимбир /ambiɾ/ | салам /salam/ |
| Asante | баркалла /baɾkalːa/ | баркала /baɾkala/ | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | барчаллагь /baɾtʃalːaʁ/ | хӏама /ħama/ | баркалла /baɾkalːa/ |
| Moja | сис /sis/ | цо /tso/ | са /sa/ | саб /sab/ | ца /tsa/ | ос /os/ | ца /tsa/ |
| Nzuri | игу /iɡu/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | хъвай /qwaj/ | ужу /uʒu/ | хъинсса /qinsːa/ | баилъи /baiɬi/ | гӏяхӏил /ʕaħil/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.