Авар мацӀ
Kiavar
Caucasus Kaskazini-Mashariki (Avar-Andic)
Kiavar ndicho lugha kubwa zaidi kati ya lugha za Kidagestani (tawi lisilo la Kinakh la familia ya lugha za Kaukasia ya Kaskazini-Mashariki) na lugha inayozungumzwa zaidi nchini Dagestan; hutumika kama lugha ya mawasiliano (lingua franca) miongoni mwa wazungumzaji wa lugha ndogo za Kiandi na Kitsez. Ina ngeli 4 za nomino na mfumo tata wa hali za maneno.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiavar
Maji
лъим
/ɬim/
Moto
цӏа
/tsʼa/
Jua
бакъ
/baqʼ/
Mwezi
моцӏ
/motsʼ/
Nyota
цӀва
/tsʼʷa/
Mama
эбел
/ebel/
Baba
эмен
/emen/
Mimi
дун
/dun/
Wewe
мун
/mun/
Jina
цӀар
/tsʼar/
Jicho
бер
/ber/
Mkono
квер
/kʷer/
Moyo
ракӏ
/rakʼ/
Upendo
рокьи
/rotɬʼi/
Mti
гъветӏ
/ʁʷetʼ/
Nyumba
рукъ
/ruq/
Mbwa
гьой
/hoj/
Paka
кету
/ketu/
Kula
кваназе
/kʷanaze/
Kunywa
гьекӏезе
/hekʼeze/
Moja
цо
/tso/
Mbili
кӀиго
/kʼiɡo/
Habari
ворчӏами
/voɾtʃʼami/
Asante
баркала
/baɾkala/
Nzuri
лъикӏаб
/ɬikʼab/
Kekeo
гагу
/ɡaɡu/
Kompyuta
компьютер
/kɐmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za NE Caucasian (Avar-Andic) zinazohusiana
| Maana | Kiavar | Kitsez | Kilak | Kiaghul | Kiarchi | Kiandi | Kidargwa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | лъим /ɬim/ | лъи /ɬi/ | щин /ʃin/ | хьед /ħed/ | лъан /ɬan/ | лъен /ɬen/ | шин /ʃin/ |
| Moto | цӏа /tsʼa/ | цӏи /tsʼi/ | цӏу /tsʼu/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| Jua | бакъ /baqʼ/ | буцӏ /butsʼ/ | бургъ /burʁ/ | рагъ /raʁ/ | бараг /baɾaɡ/ | миллӏи /milːi/ | берхӏи /beɾħi/ |
| Mwezi | моцӏ /motsʼ/ | бутӏтӏи /butʼːi/ | барз /barz/ | ваз /vaz/ | батӏ /batʼ/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | баз /baz/ |
| Nyota | цӀва /tsʼʷa/ | цӀуни /tsʼuni/ | цӀукӀу /tsʼukʼu/ | гъед /ʁed/ | хӀон /ħon/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | зубари /zubari/ |
| Mama | эбел /ebel/ | эни /eni/ | нину /ninu/ | баб /bab/ | буба /buba/ | ила /ila/ | неш /neʃ/ |
| Baba | эмен /emen/ | обу /obu/ | ппу /pːu/ | ада /ada/ | аба /aba/ | има /ima/ | атта /atːa/ |
| Mimi | дун /dun/ | ди /di/ | на /na/ | зун /zun/ | зон /zon/ | ден /dẽ/ | ду /du/ |
| Wewe | мун /mun/ | ми /mi/ | ина /ina/ | вун /wun/ | ун /un/ | мин /min/ | хӀу /ħu/ |
| Jina | цӀар /tsʼar/ | цӀе /tsʼe/ | цӀа /tsʼa/ | тӀвар /tʼʷar/ | цӀор /tsʼor/ | цӀер /tsʼeːr/ | у /u/ |
| Jicho | бер /ber/ | оьзи /øzi/ | я /ja/ | ул /ul/ | пӏарак /pʼaɾak/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | хӏули /ħuli/ |
| Mkono | квер /kʷer/ | рекь /reqʼ/ | ка /ka/ | хил /xil/ | кӏанас /kʼanas/ | рекьа /rekʼa/ | някӏ /ɲakʼ/ |
| Moyo | ракӏ /rakʼ/ | ракӏ /rakʼ/ | дакӏ /dakʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | ракӏ /ɾakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ | уркӏи /urkʼi/ |
| Upendo | рокьи /rotɬʼi/ | уйла /ujla/ | ччан /tʃːan/ | кӏанди /kʼandi/ | икан /ikan/ | — /—/ | дигай /diɡaj/ |
| Mti | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | ачӏи /atʃʼi/ | мурхь /muɾħ/ | тар /tar/ | гард /ɡaɾd/ | рикьва /riqʷːa/ | галга /ɡalɡa/ |
| Nyumba | рукъ /ruq/ | ма /ma/ | къатта /qatːa/ | кьали /qʼali/ | хъоʔ /qoʔ/ | хъоро /qʼoro/ | хъали /qali/ |
| Mbwa | гьой /hoj/ | жек /ʒek/ | ккун /kːun/ | хвай /xwaj/ | хӏвай /ħʷaj/ | хвай /χʷaj/ | хя /xja/ |
| Paka | кету /ketu/ | кету /ketu/ | ккац /kːats/ | кац /kats/ | к̄ет /kʼet/ | — /—/ | гата /ɡata/ |
| Kula | кваназе /kʷanaze/ | ишер /iʃer/ | ккаву /kːavu/ | ифи /ifi/ | аркьилӏ /aɾqʼili/ | икъвин /iqʷːin/ | букӏан /bukʼan/ |
| Kunywa | гьекӏезе /hekʼeze/ | жекер /ʒeker/ | гьавхь /ʕavħ/ | ахъан /aqʼan/ | а́ккур /ʔakːur/ | игьин /iɣin/ | даркьес /daɾqʼes/ |
| Moja | цо /tso/ | сис /sis/ | ца /tsa/ | са /sa/ | ос /os/ | цеб /tseb/ | ца /tsa/ |
| Mbili | кӀиго /kʼiɡo/ | къӀано /qˤʼaːno/ | кӀива /kʼiwa/ | кьуд /qʼud/ | кӀетӀу /kʼetˤːu/ | чӀеди /tʃʼedi/ | кӀел /kʼel/ |
| Habari | ворчӏами /voɾtʃʼami/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | аимбир /ambiɾ/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Asante | баркала /baɾkala/ | баркалла /baɾkalːa/ | барчаллагь /baɾtʃalːaʁ/ | баркалла /baɾkalːa/ | хӏама /ħama/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ |
| Nzuri | лъикӏаб /ɬikʼab/ | игу /iɡu/ | хъинсса /qinsːa/ | хъвай /qwaj/ | баилъи /baiɬi/ | — /—/ | гӏяхӏил /ʕaħil/ |
| Kekeo | гагу /ɡaɡu/ | куку /kuku/ | ччикку /tʃːikːu/ | кекку /kːekːu/ | гикку /ɡikːu/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гегуг /ɡeɡuɡ/ |
| Kompyuta | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | — | — | — | — | — |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | — | суши /suˈʃi/ | — | — | — | суши /suˈʃi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.