Kiarchi

Kiarchi (Аршаттен чӀат Aršatten Tʼat) ni lugha ya Kikaukasia cha Kaskazini-Mashariki iliyojitenga ndani ya tawi la Kilezgi — haiungani na Kilezgi-Kitabasaran-Kitsakhur, Kiaghul, wala kundi-dogo lingine lolote la Kilezgi, bali inashika nafasi yake ya kipekee ya kitaksonomia. Inazungumzwa na watu wapatao 1,000 katika kijiji pekee cha Archi (Wilaya ya Charoda, Daghestan). Kiarchi ni maarufu katika fasihi ya isimu kwa kuwa na mojawapo ya mifumo ya unyambulishaji yenye ugumu mkubwa zaidi wa kimofolojia iliyowahi kuandikwa: sarufi ya marejeo ya Kibrik ya 1977 ilikadiria hadi maumbo milioni 1.5 ya kitenzi yanayowezekana kwa kila mzizi mmoja kupitia mchanganyiko wa viashiria vya TAM, upatanisho wa nafsi nyingi (polypersonal), uthibitishaji (evidentiality) na hali (modality). Orodha ya konsonanti za Kiarchi inajumuisha takriban fonimu 70, ikiwa na matumizi makubwa ya ufaringalishaji (pharyngalization) na konsonanti za kuzomea (ejective).