原始タイ語

Protai

Tai-Kadai > Tai (proto)

FamiliaTai-Kadai > Tai (proto) Wasemaji歴史言語 / 推定不可 (祖語) EneoGuangxi-Guangdong (~500 BCE - 500 CE) Uandishi wa KilatiniPittayaporn transcription UsomajiProto-Tai (ujenzi upya)

Proto-Tai ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa tawi la Tai katika familia ya Tai-Kadai (Kra-Dai), ikiwa ni pamoja na Kithai, Kilao, Kizhuang, Kitay, Kinung, Kishan, n.k. Pittayaporn (2009) anajenga upya mfumo wa konsonanti za mwanzo 21 — ikiwemo vituo vya kabla ya glotalia (*ɓ, *ɗ), kuvuta pumzi na mafungu ya konsonanti — pamoja na mfumo wa toni nne ABCD uliorithiwa kutoka hatua za mapema za Tai-Kadai. Nchi ya asili kawaida huwekwa katika eneo la Guangxi-Guangdong kusini mwa China, takriban kati ya 500 KK na 500 BK; baadaye wazungumzaji wa Tai walihamia kusini hadi bara la Asia ya Kusini-mashariki.

Inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Protai

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
one *ɲɯŋ.A /*ɲɯŋ˧/
two *soːŋ.A /*soːŋ˧/
three *saːm.A /*saːm˧/
four *siː.B /*siː˨/
five *haː.C /*haː˥˩/
six *hrok.D /*hrok̚/
seven *cet.D /*cet̚/
eight *peːt.D /*peːt̚/
nine *kɤw.C /*kɤw˥˩/
ten *sip.D /*sip̚/
sun *ŋwan.A /*ŋwan˧/
moon *ɓlɯan.A /*ɓlɯan˧/
mountain *ɓlɔj.A /*ɓlɔj˧/
water *C̬.nam.C /*nam˥˩/
fire *wɤj.A /*vɤj˧/
tree *mwaj.C /*maj˥˩/
soil *ɗin.A /*ɗin˧/
sky *ɓɯn.A /*ɓɯn˧/
ground *ɗin.A /*ɗin˧/
dragon *ŋɯak.D /*ŋɯak̚/
tiger *xrwaːj.A /*xrwaːj˧/
dog *hmaː.A /*hmaː˧/
horse *maː.C /*maː˥˩/
bird *C̬.nok.D /*nok̚/
fish *plaː.A /*plaː˧/
ox *ŋwɯa.A /*ŋwɯa˧/
sheep *pɛː.C /*pɛː˥˩/
cat *mɛːw.A /*mɛːw˧/
person *ɢwɯn.A /*kɤn˧/
hand *mɯː.A /*mɯː˧/
foot *tiːn.A /*tiːn˧/
eye *p.taː.A /*taː˧/
ear *krwɯː.A /*qruː˧/
mouth *paːk.D /*paːk̚/
head *kraw.C /*kraw˥˩/
heart *caj.A /*caj˧/
blood *lɯat.D /*lɯat̚/
meat *nɯːʔ.C /*nɯː˥˩/
up *kɯn.A /*kɯn˧/
down *tajˀ.C /*taj˥˩/
middle *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/
hit *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/
left *saːj.C /*saːj˥˩/
right *kwaː.A /*kwaː˧/
east *ʔɔːk.D /*ʔɔːk̚/
西 west *tok.D /*tok̚/
south *taːj.C /*taːj˥˩/
north *nɯa.A /*nɯa˧/
go *jaːŋ.A /*jaːŋ˧/
come *maː.A /*maː˧/
leave *paj.A /*paj˧/
see *hen.A /*hen˧/
hear *ɟɯː.B /*ɟɯː˨/
eat *kɯn.A /*kɯn˧/
drink *ɗɯːm.A /*ɗɯːm˧/
run *lɛːn.B /*lɛːn˨/
sit *naŋ.B /*naŋ˨/
stand *ɟɯn.A /*ɟɯn˧/

Vyanzo

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Tai-Kadai > Tai (proto) zinazohusiana

Herufi ProtaiKizhuangKikanton cha Hong KongKikanton cha MacauHuiyang HakkaKikantoniPinghua
*ɲɯŋ.A /*ɲɯŋ˧/ iet /ʔjɛt̚˥/ jat1 /jɐt̚˥/ jat1 /jɐt̚˥/ yit /jit̚˩/ jat1 /jɐt̚˥/ it⁵ /it̚˥/
*soːŋ.A /*soːŋ˧/ ngeih /ŋei˨˦/ ji6 /jiː˨/ ji6 /jiː˨/ ngì /ŋi˥˧/ ji6 /jiː˨/ ni²² /ni˨˨/
*saːm.A /*saːm˧/ sam /saːm˧˧/ saam1 /saːm˥/ saam1 /saːm˥/ sâm /sam˧˧/ saam1 /saːm˥/ sam⁵⁴ /saːm˥˦/
*siː.B /*siː˨/ seiq /ɬei˦˥/ sei3 /sei˧/ sei3 /sei˧/ /si˥˧/ sei3 /sei˧/ si²² /si˨˨/
*haː.C /*haː˥˩/ haj /haː˨˩/ ng5 /ŋ̍˩˧/ ng5 /ŋ̍˩˧/ ńg /ŋ̍˧˩/ ng5 /ŋ̍˩˧/ ng²¹ /ŋ̍˨˩/
*hrok.D /*hrok̚/ roek /ɣok̚˥/ luk6 /lʊk̚˨/ luk6 /lʊk̚˨/ liu̍k /liuk̚˥/ luk6 /lʊk̚˨/ lok²² /lok̚˨˨/
*cet.D /*cet̚/ caet /tsaːt̚˥/ cat1 /tsʰɐt̚˥/ cat1 /tsʰɐt̚˥/ chhit /tsʰit̚˩/ cat1 /t͡sʰɐt̚˥/ chat⁵ /tsʰɐt̚˥/
*peːt.D /*peːt̚/ bet /pɛt̚˥/ baat3 /paːt̚˧/ baat3 /paːt̚˧/ pat /pat̚˩/ baat3 /paːt̚˧/ pat⁵ /pat̚˥/
*kɤw.C /*kɤw˥˩/ gouj /kou˨˩/ gau2 /kɐu˧˥/ gau2 /kɐu˧˥/ kiú /kiu˧˩/ gau2 /kɐu˧˥/ kau³⁵ /kɐu˧˥/
*sip.D /*sip̚/ cib /tsip̚˧˥/ sap6 /sɐp̚˨/ sap6 /sɐp̚˨/ si̍p /sip̚˥/ sap6 /sɐp̚˨/ sap²² /sɐp̚˨˨/
Ukurasa 1/6

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.