Awakateko
Агуакатеко
Mayan
Aguacateco (Awakateko, autonymously Awakateko) is a Mayan language of the Mam-Awakateko branch, spoken by ~17,000 people in the Aguacatán municipality of Huehuetenango Department, Guatemala. The Awakateko community survived the 1980s Guatemalan Civil War genocide despite being in an area of intense military activity. Linguistically, Awakateko shares Mam-Awakateko features with Mam (mam) and Ixil (ixl), but with distinctive vocabulary and phonological features. The McArthur & McArthur 1956 phonology and modern Academia revitalization have produced standardized literacy materials.
Где на нём говорят
20 основных слов на языке Агуакатеко
Вода
aʼ
/aʔ/
Огонь
qʼaq
/qʼaq/
Солнце
qʼijl
/qʼihl/
Луна
xahaw
/ʃahaw/
Мать
naa
/naː/
Отец
mam
/mam/
Есть
wii
/wiː/
Пить
uuk
/uːk/
Любовь
xajan
/ʃahan/
Сердце
kʼuum
/kʼuːm/
Дерево
tzeʼ
/tseʔ/
Дом
nya
/ɲa/
Собака
txʼiʼ
/tʃʼiʔ/
Кошка
mis
/mis/
Рука
qʼab
/qʼab/
Глаз
witzʼ
/witsʼ/
Привет
kʼamta
/kʼamta/
Спасибо
tixwajʼ
/tiʃwahʼ/
Один
jun
/hun/
Хороший
saqʼ
/saqʼ/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Mayan
| Значение | Агуакатеко | мам | Канжобаль | Покомчи | Центральный мам | Успантекский | Ица |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Огонь | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Солнце | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼih/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼij /qʼih/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼin /kʼin/ |
| Луна | xahaw /ʃahaw/ | xjaw /ʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ik /ik/ | xjaaw /ʃhaːw/ | ikʼ /ikʼ/ | uj /uh/ |
| Мать | naa /naː/ | nan /nan/ | mim /mim/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Отец | mam /mam/ | mam /mam/ | mam /mam/ | ajaab /ahaːb/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Есть | wii /wiː/ | waan /waːn/ | lo /lo/ | wai /wai/ | waaʼn /waːʔn/ | waʼ /waʔ/ | jant /hant/ |
| Пить | uuk /uːk/ | kʼaan /kʼaːn/ | uku /uku/ | uuk /uːk/ | kʼaaʼn /kʼaːʔn/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Любовь | xajan /ʃahan/ | oqxan /oqʃan/ | kʼamʼ /kʼamʔ/ | rahaal /rahaːl/ | oqʼxen /oqʼʃen/ | lóqʼ /lóqʼ/ | yakunti /jakunti/ |
| Сердце | kʼuum /kʼuːm/ | anma /anma/ | kʼulul /kʼulul/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | anmiʼn /anmiʔn/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ |
| Дерево | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Дом | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | na /na/ | paat /paːt/ | jaaʼ /haːʔ/ | jaa /haː/ | nah /nah/ |
| Собака | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼyaan /tʃʼjaːn/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ |
| Кошка | mis /mis/ | wiix /wiːʃ/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Рука | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Глаз | witzʼ /witsʼ/ | witz /wits/ | sat /sat/ | nakʼ /nakʼ/ | witz /wits/ | wach /watʃ/ | ich /itʃ/ |
| Привет | kʼamta /kʼamta/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kawal /kawal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | saʼbʼal /saʔbal/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ |
| Спасибо | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | chjonte /tʃhonte/ | yuhwal /juhwal/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | chjonte /tʃhonte/ | maltyox /maltjoʃ/ | dios bʼotik /dios botik/ |
| Один | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | juun /huːn/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Хороший | saqʼ /saqʼ/ | banix /baniʃ/ | watxʼ /watʃʼ/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | baʼnxh /baʔnʃ/ | utz /uts/ | malobʼ /malob/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.