Qyool Mam
Мам
Майяская (Mamean, Greater Mamean)
Мам — четвёртый по числу носителей майяский язык после киче, кекчи и юкатекского; на нём говорят около 530 тыс. человек в западном нагорье Гватемалы (Уэуэтенанго, Сан-Маркос, Кесальтенанго) и по ту сторону мексиканской границы в штате Чьяпас. Относится к восточномайяской ветви (большая мамейская группа), родствен авакатекскому и иксильскому. Фонология крайне консервативна и сохраняет редкое увулярное противопоставление /q/–/q'/ и ряд абруптивов. Глагольная морфология характеризуется эргативно-абсолютивным маркированием с расщеплённой эргативностью в имперфективном аспекте. Имеет стандартизированную латинскую орфографию (1987, Acuerdos de la Paz).
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Мам
Вода
aʼ
/aʔ/
Огонь
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
Солнце
qʼij
/qʼih/
Луна
xjaw
/ʃaw/
Звезда
cheʼw
/tʃeʔw/
Мать
nan
/nan/
Отец
mam
/mam/
Я
aqiin
/aˈqiːn/
Ты
aya
/aˈja/
Имя
biʼ
/ɓiʔ/
Глаз
witz
/wits/
Рука
qʼobʼ
/qʼoɓ/
Сердце
anma
/anma/
Любовь
oqxan
/oqʃan/
Дерево
tzeʼ
/tseʔ/
Дом
jaa
/haː/
Собака
txʼyan
/tʃʼjan/
Кошка
wiix
/wiːʃ/
Есть
waan
/waːn/
Пить
kʼaan
/kʼaːn/
Один
jun
/hun/
Два
kabʼe
/ˈkaɓeʔ/
Привет
chjonte tey
/tʃhonte tej/
Спасибо
chjonte
/tʃhonte/
Хороший
banix
/baniʃ/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Mayan (Mamean, Greater Mamean)
| Значение | Мам | Агуакатеко | Кʼичеʼ | Успантекский | Тохолабаль | Канжобаль | Иксиль |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| Огонь | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| Солнце | qʼij /qʼih/ | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼii /qʼiː/ |
| Луна | xjaw /ʃaw/ | xahaw /ʃahaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ich /itʃ/ |
| Звезда | cheʼw /tʃeʔw/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | ch'umil /tʃʼumil/ | kʼanal /kʼanal/ | txʼumel /tʂʼumel/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| Мать | nan /nan/ | naa /naː/ | nan /nan/ | nan /nan/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ |
| Отец | mam /mam/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | mam /mam/ | baʼ /baʔ/ |
| Я | aqiin /aˈqiːn/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | keʼn /keʔn/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ |
| Ты | aya /aˈja/ | naʼ /naʔ/ | at /at/ | at /at/ | weʼn /weʔn/ | hach /hatʃ/ | axh /aʃ/ |
| Имя | biʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | b'ii /ɓiː/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | bʼi /ɓi/ | bʼii /ɓiː/ |
| Глаз | witz /wits/ | witzʼ /witsʼ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | satej /sateh/ | sat /sat/ | vusal /vusal/ |
| Рука | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| Сердце | anma /anma/ | kʼuum /kʼuːm/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | altzil /altsil/ | kʼulul /kʼulul/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| Любовь | oqxan /oqʃan/ | xajan /ʃahan/ | loqʼoj /loqʼox/ | lóqʼ /lóqʼ/ | skʼana /skʼana/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| Дерево | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | tze /tse/ |
| Дом | jaa /haː/ | nya /ɲa/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | naj /nah/ | na /na/ | kabʼal /kaɓal/ |
| Собака | txʼyan /tʃʼjan/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| Кошка | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ |
| Есть | waan /waːn/ | wii /wiː/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | waʼel /waʔel/ | lo /lo/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| Пить | kʼaan /kʼaːn/ | uuk /uːk/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ucha /utʃa/ |
| Один | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Два | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | kebʼ /keɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| Привет | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kʼamta /kʼamta/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kawal /kawal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| Спасибо | chjonte /tʃhonte/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuj /juh/ | yuhwal /juhwal/ | tantixh /tantiʃ/ |
| Хороший | banix /baniʃ/ | saqʼ /saqʼ/ | utz /uts/ | utz /uts/ | lek /lek/ | watxʼ /watʃʼ/ | utzʼ /utsʼ/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.