Naáyarite
Cora
Uto-asteca
O cora (autônimo Naáyarite) é uma língua uto-asteca do subramo corachol, falada por cerca de 17.000 pessoas na região da Sierra del Nayar, em Nayarit, no México. Linguisticamente, o cora está mais intimamente aparentado com o wixarika/huichol (hch) — sua língua irmã corachol —, mas é suficientemente distinto para que as duas sejam mutuamente ininteligíveis. Os cora mantêm sua religião indígena tradicional centrada na deusa Tatei Náa'arí e continuam antigas práticas de peregrinação a sítios montanhosos sagrados, incluindo Tete Naayéri (a Mesa del Nayar). O agrupamento dialetal cora inclui o mariteco, o cora da montanha e as variedades oriental/central. Apesar do pequeno número de falantes, o cora manteve a transmissão intergeracional nos povoamentos mais remotos da Sierra del Nayar graças ao isolamento geográfico da região e à integridade cultural tradicional.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Cora
Água
hapɨn
/hapɨn/
Fogo
ta'ai
/taʔai/
Sol
tahaapuá
/tahaːpwa/
Lua
mɨhka
/mɨhka/
Estrela
sɨɨrabe
/sɨːˈrabe/
Mãe
naana
/naːna/
Pai
hahuá
/hahwa/
Eu
neʼu
/ˈneʔu/
Tu
aʼu
/ˈaʔu/
Nome
yeuwa
/ˈjeuwa/
Olho
húi
/hwi/
Mão
mam
/mam/
Coração
hɨurí
/hɨuri/
Amor
ka'na
/kaʔna/
Árvore
kɨré
/kɨre/
Casa
kíh
/kih/
Cão
tsɨ'ɨ
/tsɨʔɨ/
Gato
mistú
/mistu/
Comer
kuá
/kwa/
Beber
hi'i
/hiʔi/
Um
cei
/tsei/
Dois
huapoa
/waˈpoa/
Olá
ke'kuanenki
/keʔkwanenki/
Obrigado
atsipiraá
/atsipiraː/
Bom
huá'i
/hwaʔi/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Uto-Aztecan relacionadas
| Significado | Cora | Wixarika | Nawat | Central Huasteca Nahuatl | Western Huasteca Nahuatl | Eastern Huasteca Nahuatl | Isthmus Nahuatl |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | hapɨn /hapɨn/ | ha /ha/ | at /at/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ahtli /aʔtli/ |
| Fogo | ta'ai /taʔai/ | tai /tai/ | tit /tit/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tit /tit/ |
| Sol | tahaapuá /tahaːpwa/ | tau /tau/ | tunal /tunal/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tonatih /tonatih/ | tonal /tonal/ |
| Lua | mɨhka /mɨhka/ | metsa /metsa/ | metsti /metsti/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metz /mets/ |
| Estrela | sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ | xurawe /ʃuˈrawe/ | sital /ˈsital/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalin /siˈtlalin/ |
| Mãe | naana /naːna/ | nana /nana/ | nan /nan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | mama /mama/ | nan /nan/ |
| Pai | hahuá /hahwa/ | yawe /jawe/ | tat /tat/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tat /tat/ |
| Eu | neʼu /ˈneʔu/ | nee /neː/ | naja /ˈnaha/ | na /na/ | na /na/ | na /na/ | naja /ˈnaha/ |
| Tu | aʼu /ˈaʔu/ | eekɨ /ˈeːkɨ/ | taja /ˈtaha/ | ta /ta/ | ta /ta/ | ta /ta/ | taja /ˈtaha/ |
| Nome | yeuwa /ˈjeuwa/ | tewa /ˈtewa/ | tukay /ˈtukaj/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocayotl /tokaˈjotɬ/ |
| Olho | húi /hwi/ | tukite /tukite/ | ish /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ix /iʃ/ |
| Mão | mam /mam/ | mama /mama/ | mey /mei/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | mahuit /mawit/ |
| Coração | hɨurí /hɨuri/ | iyari /ijari/ | yulu /julu/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yolio /jolio/ |
| Amor | ka'na /kaʔna/ | kanenki /kanenki/ | tasujta /tasuhta/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | nequi /neki/ |
| Árvore | kɨré /kɨre/ | kiyé /kije/ | kwawit /kʷawit/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuit /kʷawit/ |
| Casa | kíh /kih/ | ki /ki/ | kal /kal/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | cali /kali/ |
| Cão | tsɨ'ɨ /tsɨʔɨ/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | chichi /tʃitʃi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ |
| Gato | mistú /mistu/ | mitsu /mitsu/ | mishin /miʃin/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | miston /miston/ |
| Comer | kuá /kwa/ | kuye /kuje/ | takwa /takwa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tacua /takʷa/ |
| Beber | hi'i /hiʔi/ | hi'eka /hiʔeka/ | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ati /ati/ |
| Um | cei /tsei/ | xevi /ʃevi/ | se /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ |
| Dois | huapoa /waˈpoa/ | huta /huˈta/ | ume /ˈume/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ |
| Olá | ke'kuanenki /keʔkwanenki/ | kekuanenki /kekwanenki/ | ne pakua /ne pakwa/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ |
| Obrigado | atsipiraá /atsipiraː/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | padiush /padjuʃ/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ |
| Bom | huá'i /hwaʔi/ | waxa /waʃa/ | kwahli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.