Agta
Central Cagayan Agta
Austronésia
O agta do Cagayan central é uma das pequenas línguas austronésias associadas aos negritos do norte de Luzon, nas Filipinas, falada por ~600 agta caçadores-coletores no vale do Cagayan e na província de Isabela. Apesar do fenótipo físico negrito (de ascendência australo-melanésia) de seus falantes, a própria língua é plenamente austronésia — resultado de séculos de mudança linguística após o contato com os habitantes das terras baixas falantes de línguas austronésias, enquanto geneticamente os agta representam uma das mais antigas linhagens humanas das Filipinas (~30.000-50.000 anos). Linguisticamente, o agta do Cagayan central compartilha traços filipinos setentrionais com o ibanag e o itawit vizinhos, mas com retenções lexicais distintivas e vocabulário tradicional negrito. O trabalho de campo da SIL por Mayfield (1972) é a principal documentação linguística. A UNESCO classifica-o como gravemente ameaçado devido ao reduzido número de falantes, à contínua mudança linguística para o ilocano e o tagalo, e à marginalização das comunidades negritos.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Central Cagayan Agta
Água
danum
/danum/
Fogo
apuy
/ʔaˈpuj/
Sol
agew
/ˈʔaɡew/
Lua
bulan
/bulan/
Estrela
bituen
/biˈtuʔen/
Mãe
ina
/ʔiˈna/
Pai
ama
/ʔaˈma/
Eu
sikán
/siˈkan/
Tu
sikaw
/siˈkaw/
Nome
ngahan
/ˈŋahan/
Olho
mata
/mata/
Mão
lima
/lima/
Coração
poso
/poso/
Amor
ayat
/ʔaˈjat/
Árvore
kayo
/kajo/
Casa
balay
/balaj/
Cão
atu
/ˈʔatu/
Gato
kuti
/kuti/
Comer
mangan
/maŋan/
Beber
uminom
/ʔumiˈnom/
Um
isa
/ʔiˈsa/
Dois
duwa
/ˈduwa/
Olá
kumusta
/kumusta/
Obrigado
salamat
/salamat/
Bom
napya
/napja/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Austronesian relacionadas
| Significado | Central Cagayan Agta | Ilocano | Tagalo | Maranao | Maguindanao | Hiligaynon | Tausug |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | danum /danum/ | danum /danum/ | tubig /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | ig /ʔiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ |
| Fogo | apuy /ʔaˈpuj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /apoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kalayo /kalajɔ/ | kayu /kaju/ |
| Sol | agew /ˈʔaɡew/ | init /ʔinit/ | araw /ˈʔaɾaw/ | alongan /aloŋan/ | senang /seˈnaŋ/ | adlaw /ʔadlaw/ | adlaw /adlaw/ |
| Lua | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | buwan /buwan/ | bolan /bolan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Estrela | bituen /biˈtuʔen/ | bituen /bituˈen/ | bituin /bɪtuˈʔin/ | bito-on /bitoʔon/ | bituon /bituʔon/ | bituon /bituˈʔon/ | bituun /bituʔun/ |
| Mãe | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ina/ | ina /ˈʔina/ | nanay /nanaj/ | inaꞌ /inaʔ/ |
| Pai | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ama/ | ama /ˈʔama/ | tatay /tataj/ | amaꞌ /amaʔ/ |
| Eu | sikán /siˈkan/ | siak /siˈak/ | ako /ʔaˈko/ | ako /ako/ | saki /saki/ | ako /ʔaˈko/ | aku /aku/ |
| Tu | sikaw /siˈkaw/ | sika /siˈka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | seka /sɵka/ | seka /səka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ikaw /ikaw/ |
| Nome | ngahan /ˈŋahan/ | nagan /ˈnaɡan/ | pangalan /paˈŋalan/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | ngalan /ˈŋalan/ | ngan /ŋan/ |
| Olho | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mão | lima /lima/ | ima /ʔima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /liˈma/ | kamot /kamɔt/ | lima /lima/ |
| Coração | poso /poso/ | puso /puso/ | puso /puˈsoʔ/ | pusoʔ /pusoʔ/ | pusong /puˈsoŋ/ | tagipusoon /taɡipusɔʔɔn/ | pusuꞌ /pusuʔ/ |
| Amor | ayat /ʔaˈjat/ | ayat /ʔaˈjat/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ | kalimo /kalimo/ | kalini /kaˈlini/ | gugma /ɡuɡma/ | lasa /lasa/ |
| Árvore | kayo /kajo/ | kayo /kajo/ | puno /puno/ | kayo /kajo/ | kayu /kaˈju/ | kahoy /kahɔj/ | kahuy /kahuj/ |
| Casa | balay /balaj/ | balay /balaj/ | bahay /bahaj/ | walay /walaj/ | walay /waˈlaj/ | balay /balaj/ | bāy /baːj/ |
| Cão | atu /ˈʔatu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /ˈʔaso/ | aso /aso/ | aso /ˈʔaso/ | ido /ʔidɔ/ | iruꞌ /iruʔ/ |
| Gato | kuti /kuti/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kuˈtiŋ/ | kuting /kutiŋ/ | kuting /kutiŋ/ |
| Comer | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | kumain /kumaˈʔin/ | mangan /maŋan/ | kakan /kaˈkan/ | kaon /kaʔɔn/ | kaun /kaʔun/ |
| Beber | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | minom /minom/ | inum /ʔiˈnum/ | inom /ʔinɔm/ | minum /minum/ |
| Um | isa /ʔiˈsa/ | maysa /majsa/ | isa /ʔiˈsa/ | isa /isa/ | isa /ˈʔisa/ | isa /ʔisa/ | isa /isa/ |
| Dois | duwa /ˈduwa/ | dua /duˈa/ | dalawa /dalaˈwa/ | dowa /dowa/ | dua /duwa/ | duha /duˈha/ | duwa /duwa/ |
| Olá | kumusta /kumusta/ | kablaaw /kablaʔaw/ | kamusta /kamusta/ | kapian /kapijan/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | kamusta /kamusta/ | kumusta /kumusta/ |
| Obrigado | salamat /salamat/ | agyamanak /ʔaɡjamanak/ | salamat /salamat/ | salamat /salamat/ | sukran /ˈsukɾan/ | salamat /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ |
| Bom | napya /napja/ | nasayaat /nasajaʔat/ | mabuti /mabuti/ | mapia /mapija/ | mapiya /maˈpija/ | maayo /maʔajɔ/ | marayaw /marajaw/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.