Runasimi
ケチュア語
ケチュア語族
ケチュア語(ISO 639-3のマクロランゲージコード: que)は、コロンビア南部とエクアドルからペルー、ボリビアを経てアルゼンチン北部とチリに至るアンデス地域で話される、近縁言語の語族または連続体である。エクアドルのキチュワ語、ペルー中部の諸変種、南部ケチュア語などの地域形は、相互理解を妨げるほど異なることがある。そのためケチュア語は均一な一言語ではなく、「Runa Simi」という名称も全地域で使われるわけではない。ケチュア諸語はインカ帝国以前および帝国期に拡大し、植民地期には一般布教語としても用いられたが、その歴史は単一のクスコ標準語から派生したとする説明より複雑である。一般に膠着的な接尾辞型言語で、主語–目的語–動詞語順を好み、証拠性または情報源の区別を示すことが多いが、具体的な体系は分枝によって異なる。ラテン文字系正書法と公的承認は国ごとに異なり、ペルーでは優勢地域で公用語、ボリビアでは公用先住民言語の一つ、エクアドルではキチュワ語が異文化間関係の公用語である。
話される地域
ケチュア語の基本31語
水
yaku
/jaku/
火
nina
/nina/
太陽
inti
/inti/
月
killa
/kiʎa/
星
quyllur
/ˈqojʎʊr/
母
mama
/mama/
父
tayta
/tajta/
私
ñuqa
/ˈɲʊqa/
あなた
qam
/qam/
名前
suti
/ˈsuti/
目
ñawi
/ɲawi/
手
maki
/maki/
心
sunqu
/suŋqu/
愛
munay
/munaj/
木
sacha
/satʃa/
家
wasi
/wasi/
犬
allqu
/aʎqu/
猫
misi
/misi/
食べる
mikhuy
/mikʰuj/
飲む
upyay
/upjaj/
一
huk
/huk/
二
iskay
/ˈiskaj/
こんにちは
allillanchu
/aʎiʎantʃu/
ありがとう
sulpayki
/sulpajki/
良い
allin
/aʎin/
カッコウ
chikwan
/ˈtʃikwan/
出典
単語の比較
Quechuanの関連言語と比較
| 意味 | ケチュア語 | アヤクーチョ・ケチュア語 | 古典ケチュア語 | クスコ・ケチュア語 | アイマラ語 | ハカル語 | パピアメント語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | uma /uma/ | uma /uma/ | awa /awa/ |
| 火 | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kandela /kandela/ |
| 太陽 | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | solo /solo/ |
| 月 | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | luna /luna/ |
| 星 | quyllur /ˈqojʎʊr/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | strea /ˈstre.a/ |
| 母 | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| 父 | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| 私 | ñuqa /ˈɲʊqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | mi /mi/ |
| あなた | qam /qam/ | qam /qam/ | qam /qam/ | qan /qan/ | juma /huma/ | juma /huma/ | bo /bo/ |
| 名前 | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | nòmber /ˈnɔmbər/ |
| 目 | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | wowo /wowo/ |
| 手 | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | man /man/ |
| 心 | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | kurason /kurason/ |
| 愛 | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | amor /amor/ |
| 木 | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | palu /palu/ |
| 家 | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | kas /kas/ |
| 犬 | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kacho /katʃo/ |
| 猫 | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | pushi /puʃi/ |
| 食べる | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | kome /kome/ |
| 飲む | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | bebe /bebe/ |
| 一 | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | un /un/ |
| 二 | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | dos /dos/ |
| こんにちは | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | bon dia /bon dia/ |
| ありがとう | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | danki /daŋki/ |
| 良い | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | bon /bon/ |
| カッコウ | chikwan /ˈtʃikwan/ | — | — | — | — | — | — |
語順の比較
世界の主要言語と比較
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。