Chanka Runasimi
アヤクーチョ・ケチュア語
ケチュア語族(南方、チャンカ)
アヤクチョ・ケチュア語(チャンカ・ケチュア語)はペルー中央部のアヤクチョ、ワンカベリカ、アプリマック県を中心とする南部ケチュアの主要変種で、インカ帝国に対抗したチャンカ連合の言葉でもあった。クスコ・コリャオ・ケチュア語と異なり有気音や放出音を欠き、より「澄んだ」保守的な音素体系を持つ。南部ケチュアの文学標準として広く扱われ、アンデス文学の出版や聖書翻訳の主要な媒体となっている。ペルーでは2017年以降、テレビ放送や政府公報においてもアヤクチョ・ケチュア語の使用が拡大している。アヤクチョ大学を拠点に研究と文学創作が盛んで、出版や辞書整備が継続的に進んでいる。
話される地域
アヤクーチョ・ケチュア語の基本31語
水
yaku
/jaku/
火
nina
/nina/
太陽
inti
/inti/
月
killa
/kiʎa/
星
quyllur
/ˈqojʎur/
母
mama
/mama/
父
tayta
/tajta/
私
ñuqa
/ˈɲoqa/
あなた
qam
/qam/
名前
suti
/ˈsuti/
目
ñawi
/ɲawi/
手
maki
/maki/
心
sunqu
/suŋqu/
愛
kuyay
/kujaj/
木
sacha
/satʃa/
家
wasi
/wasi/
犬
allqu
/aʎqu/
猫
michi
/mitʃi/
食べる
mikuy
/mikuj/
飲む
upyay
/upjaj/
一
huk
/huk/
二
iskay
/ˈiskaj/
こんにちは
napaykullayki
/napajkuʎajki/
ありがとう
añay
/aɲaj/
良い
allin
/aʎin/
単語の比較
Quechuan (Southern, Chanka)の関連言語と比較
| 意味 | アヤクーチョ・ケチュア語 | クスコ・ケチュア語 | 古典ケチュア語 | ケチュア語 | アイマラ語 | ハカル語 | ミサク語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unø /unø/ |
| 火 | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ |
| 太陽 | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ |
| 月 | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | atru /atɾu/ |
| 星 | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | kualøm /kwalʌm/ |
| 母 | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| 父 | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| 私 | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | na /na/ |
| あなた | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /huma/ | juma /huma/ | ñui /ɲui/ |
| 名前 | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | wetø /wetʌ/ |
| 目 | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ |
| 手 | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ |
| 心 | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ |
| 愛 | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ |
| 木 | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sach'a /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | yu /ju/ |
| 家 | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | ya /ja/ |
| 犬 | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ |
| 猫 | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | mishi /miʃi/ |
| 食べる | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mɵ /mɵ/ |
| 飲む | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ |
| 一 | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | kan /kan/ |
| 二 | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | pa /pa/ |
| こんにちは | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | ma'rik /maʔɾik/ |
| ありがとう | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | payn /pajn/ |
| 良い | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | kausrik /kawsɾik/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。