Gagana Sāmoa
Samoano
Austronesiana (Polinesiana)
Il samoano (Gagana Sāmoa; ISO 639-1: sm) è una lingua polinesiana della famiglia austronesiana, parlata soprattutto nello Stato Indipendente di Samoa, nelle Samoa Americane e nelle comunità della diaspora. Si scrive con un alfabeto latino in cui il macron indica la lunghezza vocalica e il koma liliu (ʻ) indica l’occlusiva glottidale fonemica; entrambe le distinzioni possono cambiare il significato. Il samoano presenta un’alternanza socialmente condizionata tra i registri parlati T e K: il parlato accurato e formale conserva generalmente /t/ e /n/, mentre la conversazione familiare realizza spesso i suoni corrispondenti come /k/ e /ŋ/; si tratta di un contrasto di stile linguistico, non di una differenza nella registrazione audio. Le proposizioni di base seguono spesso l’ordine verbo–soggetto–oggetto, e i pronomi distinguono la prima persona inclusiva dall’esclusiva, oltre a singolare, duale e plurale. Il possesso oppone le classi a e o, e la reduplicazione è produttiva nella formazione delle parole.
Dove si parla
31 parole essenziali in Samoano
Acqua
vai
/vai/
Fuoco
afi
/afi/
Sole
lā
/laː/
Luna
māsina
/maːsina/
Stella
fetū
/fetuː/
Madre
tinā
/tinaː/
Padre
tamā
/tamaː/
Io
a'u
/aʔu/
Tu
'oe
/ʔoe/
Nome
igoa
/iŋoa/
Occhio
mata
/mata/
Mano
lima
/lima/
Cuore
loto
/loto/
Amore
alofa
/alofa/
Albero
laʻau
/laʔau/
Casa
fale
/fale/
Cane
maile
/maile/
Gatto
pusi
/pusi/
Mangiare
ʻai
/ʔai/
Bere
inu
/inu/
Uno
tasi
/tasi/
Due
lua
/lua/
Ciao
talofa
/talofa/
Grazie
faʻafetai
/faʔafetai/
Buono
lelei
/lelei/
Cuculo
aleva
/aˈleva/
Computer
komipiuta
/komiˈpiuta/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Austronesian (Polynesian) correlate
| Significato | Samoano | Tuvaluano | Tokelauano | Tongano | Niueano | Pukapukano | Futunano orientale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| Fuoco | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /ˈawi/ | afi /ˈafi/ |
| Sole | lā /laː/ | laa /laː/ | la /la/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | la'ā /laˈʔaː/ |
| Luna | māsina /maːsina/ | masina /masina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | malama /maˈlama/ | māsina /maːˈsina/ |
| Stella | fetū /fetuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetu /fetu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /feˈtuː/ | wetū /wetuː/ | fetu'u /feˈtuʔu/ |
| Madre | tinā /tinaː/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | matua fifine /matua fifine/ | mama /ˈmama/ | tinana /tiˈnana/ |
| Padre | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | matua taane /matua taːne/ | matua /maˈtua/ | tamana /taˈmana/ |
| Io | a'u /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| Tu | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ |
| Nome | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ |
| Occhio | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ |
| Mano | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /ˈlima/ | lima /ˈlima/ |
| Cuore | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ |
| Amore | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /aˈlofa/ |
| Albero | laʻau /laʔau/ | laakau /laːkau/ | lakau /lakau/ | ʻakau /ʔakau/ | akau /akau/ | lākau /laːˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ |
| Casa | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ |
| Cane | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ |
| Gatto | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ |
| Mangiare | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Bere | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ |
| Uno | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tayi /ˈtaji/ | tasi /ˈtasi/ |
| Due | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ |
| Ciao | talofa /talofa/ | taalofa /taːlofa/ | malo ni /malo ni/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō /maːˈloː/ |
| Grazie | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | fakaaue /fakaaue/ | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ |
| Buono | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ |
| Cuculo | aleva /aˈleva/ | — | — | — | — | — | kāleva /kaːˈleva/ |
| Computer | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — | masini /maˈsini/ |
Ordine delle parole a confronto
Confronta con le principali lingue del mondo
Confronta con lingue strettamente imparentate
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.