Q'anjob'al
Maya
Il q'anjob'al è una lingua maya del ramo q'anjob'alano-chujeano, parlata negli altopiani montuosi dei Cuchumatanes, a Huehuetenango, in Guatemala. La comunità q'anjob'al fu gravemente colpita dal genocidio della guerra civile guatemalteca degli anni 1980, che provocò una notevole migrazione verso gli Stati Uniti, dove Los Angeles e San Francisco ospitano oggi importanti popolazioni della diaspora. Dal punto di vista linguistico, il q'anjob'al presenta tratti maya tipici ed è la maggiore lingua q'anjob'alano-chujeana. L'opera di riferimento di Mateo-Toledo del 2008 sulla sintassi del q'anjob'al è la principale documentazione moderna.
Dove si parla
31 parole essenziali in Q'anjob'al
Acqua
haʼ
/haʔ/
Fuoco
qʼaʼ
/qʼaʔ/
Sole
kʼuʼ
/kʼuʔ/
Luna
ixaw
/iʃaw/
Stella
txʼumel
/tʂʼumel/
Madre
mim
/mim/
Padre
mam
/mam/
Io
ayin
/ʔajin/
Tu
hach
/hatʃ/
Nome
bʼi
/ɓi/
Occhio
sat
/sat/
Mano
qʼab
/qʼab/
Cuore
kʼulul
/kʼulul/
Amore
kamkʼulal
/kamkʼulal/
Albero
teʼ
/teʔ/
Casa
na
/na/
Cane
tzʼiʼ
/tsʼiʔ/
Gatto
mes
/mes/
Mangiare
lo
/lo/
Bere
uku
/uku/
Uno
jun
/hun/
Due
kabʼ
/kaɓ/
Ciao
kawal
/kawal/
Grazie
yuhwal
/juhwal/
Buono
watxʼ
/watʃʼ/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Mayan correlate
| Significato | Q'anjob'al | Aguacateco | Tojolabal | Uspanteko | Pocomchí | Kʼicheʼ | Tzeltal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Fuoco | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaq /qʼaq/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ |
| Sole | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼijl /qʼihl/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼij /qʼih/ | qʼij /qʼix/ | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ |
| Luna | ixaw /iʃaw/ | xahaw /ʃahaw/ | ixaw /iʃaw/ | ikʼ /ikʼ/ | ik /ik/ | ikʼ /ikʼ/ | u /u/ |
| Stella | txʼumel /tʂʼumel/ | chumeʼl /tʃumeʔl/ | kʼanal /kʼanal/ | ch'umil /tʃʼumil/ | chʼumiil /tʃʼumiːl/ | chʼumil /tʃʼumil/ | ekʼ /ekʼ/ |
| Madre | mim /mim/ | naa /naː/ | nan /nan/ | nan /nan/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | meʼ /meʔ/ |
| Padre | mam /mam/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ | ajaab /ahaːb/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Io | ayin /ʔajin/ | in /in/ | keʼn /keʔn/ | in /in/ | hin /hin/ | in /in/ | joʼon /hoʔon/ |
| Tu | hach /hatʃ/ | naʼ /naʔ/ | weʼn /weʔn/ | at /at/ | hat /hat/ | at /at/ | jaʼat /haʔat/ |
| Nome | bʼi /ɓi/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | b'ii /ɓiː/ | bʼih /ɓih/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | biil /ɓiːl/ |
| Occhio | sat /sat/ | witzʼ /witsʼ/ | satej /sateh/ | wach /watʃ/ | nakʼ /nakʼ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | sit /sit/ |
| Mano | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ |
| Cuore | kʼulul /kʼulul/ | kʼuum /kʼuːm/ | altzil /altsil/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | animaʼ /animaʔ/ | oʼtan /oʔtan/ |
| Amore | kamkʼulal /kamkʼulal/ | xajan /ʃahan/ | skʼana /skʼana/ | lóqʼ /lóqʼ/ | rahaal /rahaːl/ | loqʼoj /loqʼox/ | kʼanbey /kʼanbej/ |
| Albero | teʼ /teʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Casa | na /na/ | nya /ɲa/ | naj /nah/ | jaa /haː/ | paat /paːt/ | ja /xa/ | na /na/ |
| Cane | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Gatto | mes /mes/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mees /meːs/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ |
| Mangiare | lo /lo/ | wii /wiː/ | waʼel /waʔel/ | waʼ /waʔ/ | wai /wai/ | tijow /tixow/ | weʼel /weʔel/ |
| Bere | uku /uku/ | uuk /uːk/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uuk /uːk/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | uchʼel /utʃʼel/ |
| Uno | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | jun /xun/ | jun /xun/ |
| Due | kabʼ /kaɓ/ | kaʼwutz /kaʔwuts/ | chabʼ /tʃaɓ/ | quiib' /kiːɓ/ | kiʼib /kiʔiɓ/ | kebʼ /keɓ/ | cheb /tʃeb/ |
| Ciao | kawal /kawal/ | kʼamta /kʼamta/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | saʼbʼal /saʔbal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | saqarik /saqaɾik/ | banti winik /banti winik/ |
| Grazie | yuhwal /juhwal/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | yuj /juh/ | maltyox /maltjoʃ/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | maltyox /maltjoʃ/ | wokol awal /wokol awal/ |
| Buono | watxʼ /watʃʼ/ | saqʼ /saqʼ/ | lek /lek/ | utz /uts/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | utz /uts/ | lek /lek/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.