Awakateko
Aguacateco
Mayan
Aguacateco (Awakateko, autonymously Awakateko) is a Mayan language of the Mam-Awakateko branch, spoken by ~17,000 people in the Aguacatán municipality of Huehuetenango Department, Guatemala. The Awakateko community survived the 1980s Guatemalan Civil War genocide despite being in an area of intense military activity. Linguistically, Awakateko shares Mam-Awakateko features with Mam (mam) and Ixil (ixl), but with distinctive vocabulary and phonological features. The McArthur & McArthur 1956 phonology and modern Academia revitalization have produced standardized literacy materials.
Dove si parla
20 parole essenziali in Aguacateco
Acqua
aʼ
/aʔ/
Fuoco
qʼaq
/qʼaq/
Sole
qʼijl
/qʼihl/
Luna
xahaw
/ʃahaw/
Madre
naa
/naː/
Padre
mam
/mam/
Mangiare
wii
/wiː/
Bere
uuk
/uːk/
Amore
xajan
/ʃahan/
Cuore
kʼuum
/kʼuːm/
Albero
tzeʼ
/tseʔ/
Casa
nya
/ɲa/
Cane
txʼiʼ
/tʃʼiʔ/
Gatto
mis
/mis/
Mano
qʼab
/qʼab/
Occhio
witzʼ
/witsʼ/
Ciao
kʼamta
/kʼamta/
Grazie
tixwajʼ
/tiʃwahʼ/
Uno
jun
/hun/
Buono
saqʼ
/saqʼ/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Mayan correlate
| Significato | Aguacateco | mam | Q'anjob'al | Pocomchí | Mam centrale | Uspanteko | Maya itzá |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Fuoco | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Sole | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼih/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼij /qʼih/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼin /kʼin/ |
| Luna | xahaw /ʃahaw/ | xjaw /ʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ik /ik/ | xjaaw /ʃhaːw/ | ikʼ /ikʼ/ | uj /uh/ |
| Madre | naa /naː/ | nan /nan/ | mim /mim/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Padre | mam /mam/ | mam /mam/ | mam /mam/ | ajaab /ahaːb/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Mangiare | wii /wiː/ | waan /waːn/ | lo /lo/ | wai /wai/ | waaʼn /waːʔn/ | waʼ /waʔ/ | jant /hant/ |
| Bere | uuk /uːk/ | kʼaan /kʼaːn/ | uku /uku/ | uuk /uːk/ | kʼaaʼn /kʼaːʔn/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Amore | xajan /ʃahan/ | oqxan /oqʃan/ | kʼamʼ /kʼamʔ/ | rahaal /rahaːl/ | oqʼxen /oqʼʃen/ | lóqʼ /lóqʼ/ | yakunti /jakunti/ |
| Cuore | kʼuum /kʼuːm/ | anma /anma/ | kʼulul /kʼulul/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | anmiʼn /anmiʔn/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ |
| Albero | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Casa | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | na /na/ | paat /paːt/ | jaaʼ /haːʔ/ | jaa /haː/ | nah /nah/ |
| Cane | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼyaan /tʃʼjaːn/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ |
| Gatto | mis /mis/ | wiix /wiːʃ/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Mano | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Occhio | witzʼ /witsʼ/ | witz /wits/ | sat /sat/ | nakʼ /nakʼ/ | witz /wits/ | wach /watʃ/ | ich /itʃ/ |
| Ciao | kʼamta /kʼamta/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kawal /kawal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | saʼbʼal /saʔbal/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ |
| Grazie | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | chjonte /tʃhonte/ | yuhwal /juhwal/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | chjonte /tʃhonte/ | maltyox /maltjoʃ/ | dios bʼotik /dios botik/ |
| Uno | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | juun /huːn/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Buono | saqʼ /saqʼ/ | banix /baniʃ/ | watxʼ /watʃʼ/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | baʼnxh /baʔnʃ/ | utz /uts/ | malobʼ /malob/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.