Haqniqdoq
Bahasa Hani
Sino-Tibet
Hani adalah bahasa Tibeto-Burma rumpun Loloish yang utama di kawasan perbatasan Yunnan-Vietnam-Laos, dengan ~1,5 juta penutur di ketiga negara tersebut. Masyarakat Hani terkenal di seluruh dunia karena Terasering Padi Honghe Hani, Situs Warisan Dunia UNESCO (2013) — sebuah sistem budidaya padi berundak berusia 1.300 tahun di lereng Pegunungan Ailao di Yunnan selatan, yang dianggap sebagai salah satu lanskap pertanian paling spektakuler di dunia. Secara linguistik, Hani memiliki ciri-ciri Loloish klasik: bersifat tonal (3 nada), konstruksi penggolong-nomina, serta kosakata yang kaya untuk pertanian padi berundak dan ekologi pegunungan. Ortografi Hani Pinyin (1957) menyediakan keaksaraan yang terstandardisasi.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Hani
Air
lol
/lo˥˥/
Api
miq
/mi˧˩/
Matahari
mol
/mo˥˥/
Bulan
hhal
/xa˥˥/
Bintang
aoqssi
/ɑ˥si˩/
Ibu
amal
/ama˥˥/
Ayah
adal
/ada˥˥/
Saya
ngal
/ŋɑ́/
Kamu
nol
/no˩/
Nama
milq
/mi˥/
Mata
miavq
/mjaʔ/
Tangan
leyu
/leju/
Hati
miqsiq
/mi˧˩si˧˩/
Cinta
gaq
/ɡa˧˩/
Pohon
siq
/si˧˩/
Rumah
nyul
/ɲu˥˥/
Anjing
kheel
/kʰe˥˥/
Kucing
mil
/mi˥˥/
Makan
za
/za/
Minum
dol
/do˥˥/
Satu
tiul
/tiu˥˥/
Dua
nyiq
/ɲi˥/
Halo
niahuq mahuq
/niaxuq maxuq/
Terima kasih
gaq sai
/ɡa˧˩ sai/
Baik
xa
/xa/
Burung kangkok
xú bū
/xú bū/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Sino-Tibetan terkait
| Arti | Bahasa Hani | Bahasa Azhe | Bahasa Xiang (dialek Yongzhou) | Bahasa Xiang (Hengyang) | Tangut | Bahasa Taishan | Bahasa Yue Dongguan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | lol /lo˥˥/ | ʑɿ /ʑɿ˧˧/ | 水 /tshui˨˩/ | 水 /ɕyei˥˩/ | 𗀚 /tjɨ˧/ | 水 /ɬui˧˧/ | 水 /sui˧˥/ |
| Api | miq /mi˧˩/ | mi /mī/ | 火 /fu˨˩/ | 火 /xo˥˩/ | 𘎩 /me˧/ | 火 /fɔ˥˥/ | 火 /fɔ˧˥/ |
| Matahari | mol /mo˥˥/ | ŋni /ŋnʲi˧˧/ | 日 /nit˥˦/ | 太陽 /tʰai˥˩ iaŋ˥˩/ | 𘂴 /pjij˧˥/ | 日头 /ɲit˨˨heu˧˧/ | 日头 /jɐt˨tʰɐu˨˩/ |
| Bulan | hhal /xa˥˥/ | ɬɛ /ɬɛ˧˧/ | 月 /ŋɔ̃˥˦/ | 月亮 /ye˨˩ liaŋ˥˩/ | 𗏯 /lja˧˥/ | 月光 /ɲut˧˧kwɔŋ˨˨/ | 月光 /jyt˨kʷɔŋ˥˥/ |
| Bintang | aoqssi /ɑ˥si˩/ | kɿ /kɿ˧/ | 星 /ɕin˧˧/ | 星 /ɕin˧˧/ | 𗄓 /gjɨ˧˥/ | 星 /ɬaŋ˧/ | 星 /sɛŋ˥/ |
| Ibu | amal /ama˥˥/ | amo /amo˧˧/ | 媽 /ma˧˥/ | 媽媽 /ma˥˩ ma˥˩/ | 𘎒 /ma˧˥/ | 阿妈 /a˧˧ma˥˥/ | 阿妈 /a˧˧ma˥˥/ |
| Ayah | adal /ada˥˥/ | ada /ada˧˧/ | 爸 /pa˧˥/ | 爸爸 /pa˨˩ pa˥˩/ | 𗥃 /pa˧/ | 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ | 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ |
| Saya | ngal /ŋɑ́/ | ŋa /ŋā/ | 我 /ŋo˦˩/ | 我 /ŋo˨˩/ | 𗧓 /ŋa˧˥/ | 我 /ŋɔi˧/ | 我 /ŋɔ˩˧/ |
| Kamu | nol /no˩/ | no /no˧˧/ | 你 /ni˦˩/ | 你 /n̩˨˩/ | 𘀍 /nja˧˥/ | 你 /ni˧/ | 你 /nei˩˧/ |
| Nama | milq /mi˥/ | mo /mo˧˧/ | 名字 /min˩˧ tsɿ/ | 名字 /min˩˧ tsɿ/ | 𗥠 /mjij˧˥/ | 名 /miaŋ˨˨˥/ | 名 /mɛŋ˩/ |
| Mata | miavq /mjaʔ/ | ȵi /ȵi˧˧/ | 眼 /ŋã˨˩/ | 眼睛 /ŋan˥˩ tɕin˥˩/ | 𗞴 /mjij˧/ | 眼 /ŋaːn˧˧/ | 眼 /ŋaːn˩˧/ |
| Tangan | leyu /leju/ | la /la˧˧/ | 手 /tʂu˨˩˧/ | 手 /ɕəu˥˩/ | 𘀔 /lje˧/ | 手 /ɬiu˧˧/ | 手 /sɐu˧˥/ |
| Hati | miqsiq /mi˧˩si˧˩/ | si /si˧˧/ | 心 /sim˨˩˧/ | 心 /sin˥˩/ | 𘃠 /njij˧˥/ | 心 /ɬim˨˨/ | 心 /sɐm˥˥/ |
| Cinta | gaq /ɡa˧˩/ | ŋa /ŋa˧˧/ | 愛 /oi˧˥/ | 愛 /ŋai˥˩/ | 𗙊 /lhjij˧˥/ | 爱 /ɔi˧˧/ | 爱 /ɔi˧˧/ |
| Pohon | siq /si˧˩/ | sɿ /sɿ˧˧/ | 樹 /tshɯ˧˥˩/ | 樹 /ɕy˥˩/ | 𘀇 /sji˧/ | 树 /ɬi˧˨/ | 树 /syː˨/ |
| Rumah | nyul /ɲu˥˥/ | ɣɯ /ɣɯ˧˧/ | 屋 /uʔ˥/ | 屋里 /u˨˩ li˥˩/ | 𗩴 /kʰjwa˧˥/ | 屋 /uk˥˥/ | 屋 /ʊk˥/ |
| Anjing | kheel /kʰe˥˥/ | kʰɯ /kʰɯ˧˧/ | 狗 /kau˧˥/ | 狗 /kəu˥˩/ | 𗋒 /kʰwjɨ˧/ | 狗 /kau˧˧/ | 狗 /kɐu˧˥/ |
| Kucing | mil /mi˥˥/ | vi /vi˧˧/ | 貓 /mau˨˩˧/ | 貓 /mau˥˩/ | 𗦷 /mji˧˥/ | 猫 /miau˨˨/ | 猫 /maːu˥˥/ |
| Makan | za /za/ | dza /dza˧˧/ | 食 /tshɪ̚˧˥/ | 吃 /tɕʰi˨˩/ | 𗅋 /dzjij˧˥/ | 食 /ɬik˧˧/ | 食 /sɪk˨/ |
| Minum | dol /do˥˥/ | du /du˧˧/ | 飲 /ĩ˨˩/ | 喝 /xo˨˩/ | 𘉞 /tʰjij˧˥/ | 饮 /ɲim˧˧/ | 饮 /jɐm˧˥/ |
| Satu | tiul /tiu˥˥/ | tsʰɿ /tsʰɿ˧˧/ | 一 /it˥˦/ | 一 /i˨˩/ | 𘈩 /lew˧˥/ | 一 /it˥˥/ | 一 /jɐt˥/ |
| Dua | nyiq /ɲi˥/ | ȵi /ɲi˧/ | 二 /ə˨˩/ | 二 /ə˧˧/ | 𗍫 /njɨ˧/ | 二 /ei˧/ | 二 /ji˨/ |
| Halo | niahuq mahuq /niaxuq maxuq/ | mosu /mosu˧˧/ | 你好 /ni˨˩ hau˨˩/ | 你好 /nɪ˥˩ xau˥˩/ | — /—/ | 你好 /nei˧˧hau˧˧/ | 你好 /nei˩˧hou˧˥/ |
| Terima kasih | gaq sai /ɡa˧˩ sai/ | katɕʰɿ /katɕʰɿ˧˧/ | 謝謝 /tshia˧˥ tshia˧˥/ | 謝謝 /ɕie˥˩ ɕie˥˩/ | — /—/ | 多谢 /tɔ˨˨ɬɛ˧˨/ | 多谢 /tɔː˥˥tsɛː˨/ |
| Baik | xa /xa/ | mu /mu˧˧/ | 好 /hau˨˩/ | 好 /xau˥˩/ | 𗏁 /tsji˧/ | 好 /hau˧˧/ | 好 /hou˧˥/ |
| Burung kangkok | xú bū /xú bū/ | — | — | — | — | 布谷鸟 /pu˧ kɵk̚˥ ⁿdiau˨˩/ | — |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.