Gedeʼuffa
Bahasa Gedeo
Afro-Asia
Gedeo (Gedeʼuffa, "tutur Gedeo") adalah bahasa Kushitik Timur Dataran Tinggi di Ethiopia selatan, saudara dari Sidamo (sid), Hadiyya, dan Kembata. Orang Gedeo adalah petani penggarap di dataran tinggi selatan Danau Awasa, dengan sistem budidaya kopi dan enset (pisang palsu) yang termasyhur, yang telah didaftarkan UNESCO (2023) sebagai Lanskap Budaya Gedeo — sebuah praktik agroforestri berkelanjutan. Secara linguistik, Gedeo memiliki ciri khas Kushitik Timur Dataran Tinggi: kesesuaian subjek-verba berbasis gender, penanda fokus, dan konjugasi verba yang rumit. Sensus Ethiopia 2007 mencatat sekitar 986.000 etnis Gedeo, yang sebagian besar juga dwibahasa dalam bahasa Amhara.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Gedeo
Air
woyye
/wojːe/
Api
gira
/ɡiɾa/
Matahari
ayyaʼne
/ajːaʔne/
Bulan
agina
/aɡina/
Bintang
urje
/urdʒe/
Ibu
aaki
/aːki/
Ayah
eke
/eke/
Saya
ani
/ani/
Kamu
ati
/ati/
Nama
su'ma
/suʔma/
Mata
ille
/ilːe/
Tangan
anga
/aŋɡa/
Hati
wodana
/wodana/
Cinta
baxxa
/baxːa/
Pohon
haqqa
/haqːa/
Rumah
mine
/mine/
Anjing
kaneessa
/kaneːsːa/
Kucing
adurre
/aduɾːe/
Makan
ittu
/itːu/
Minum
agittu
/aɡitːu/
Satu
mitto
/mitːo/
Dua
lame
/lame/
Halo
mooye
/moːje/
Terima kasih
galaata
/ɡalaːta/
Baik
danee
/daneː/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Afro-Asiatic terkait
| Arti | Bahasa Gedeo | Sidama | Bahasa Oromo | Wolaytta | Bahasa Konso | Bahasa Saho | Slovenia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | woyye /wojːe/ | waayyo /waːjːo/ | bishaan /biʃaːn/ | haatta /haːtːa/ | pishaa /piʃaː/ | lee /leː/ | voda /ˈʋɔːda/ |
| Api | gira /ɡiɾa/ | giiraa /ɡiːraː/ | ibidda /ibidːa/ | tama /tama/ | apitta /apitːa/ | gira /ɡira/ | ogenj /oːɡənj/ |
| Matahari | ayyaʼne /ajːaʔne/ | arrishshe /arːiʃːe/ | aduu /aduː/ | awa /awa/ | piirtuta /piːrtuta/ | ayro /ajɾo/ | sonce /soːntsɛ/ |
| Bulan | agina /aɡina/ | agana /aɡana/ | jiʼa /dʒiʔa/ | aginaa /aɡinaː/ | leya /leja/ | alsa /alsa/ | luna /luːna/ |
| Bintang | urje /urdʒe/ | beeddakko /beːdːakko/ | urjii /urdʒiː/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | hikkitta /hikːitːa/ | cutuk /ħutuk/ | zvezda /ˈzʋeːzda/ |
| Ibu | aaki /aːki/ | ama /ama/ | haadha /haːɗa/ | aaya /aːja/ | aayyaa /aːjːaː/ | ina /ina/ | mati /maːti/ |
| Ayah | eke /eke/ | anna /anːa/ | abbaa /abːaː/ | aawa /aːwa/ | aappaa /aːpːaː/ | abba /abba/ | oče /oːtʃɛ/ |
| Saya | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | taani /taːni/ | anti /anti/ | anu /ʔanu/ | jaz /jaːs/ |
| Kamu | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | neeni /neːni/ | atti /atti/ | atu /ʔatu/ | ti /tiː/ |
| Nama | su'ma /suʔma/ | suʼma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | sunttaa /suntːaː/ | maχχa /maχːa/ | migaq /miɡaːʕ/ | ime /iˈmeː/ |
| Mata | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ayfee /ajfeː/ | ilta /ilta/ | inti /inti/ | oko /ɔˈkoː/ |
| Tangan | anga /aŋɡa/ | anga /anɡa/ | harka /haɾka/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | harka /harka/ | gaba /ɡaba/ | roka /ɾɔːka/ |
| Hati | wodana /wodana/ | wodanaa /wodanaː/ | onnee /onːeː/ | wozanaa /wozanaː/ | sataʔta /sataʔta/ | qalbe /qalbe/ | srce /sərtsɛ/ |
| Cinta | baxxa /baxːa/ | baxa /batʼa/ | jaalala /dʒaːlala/ | siiqaa /siːqaː/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | kaxano /kaħano/ | ljubezen /ljubeːzɛn/ |
| Pohon | haqqa /haqːa/ | haqqe /haqːe/ | muka /muka/ | mittaa /mitːaː/ | ʛoyra /ʛojra/ | caar /ħaːr/ | drevo /dɾeːʋo/ |
| Rumah | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | keettaa /keːtːaː/ | tika /tika/ | kalo /kalo/ | hiša /xiːʃa/ |
| Anjing | kaneessa /kaneːsːa/ | minceeti /mintʃeːti/ | saree /saɾeː/ | kanaa /kanaː/ | kuta /kuta/ | kare /kaɾe/ | pes /pɛːs/ |
| Kucing | adurre /aduɾːe/ | adurree /adurːeː/ | adurree /aduɾːeː/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | aturraata /aturːaːta/ | dummu /dummu/ | mačka /maːtʃka/ |
| Makan | ittu /itːu/ | itaa /itaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | miya /miːja/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | niitan /niːtan/ | jesti /jɛːsti/ |
| Minum | agittu /aɡitːu/ | aguraa /aɡuraː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ushiya /uʃija/ | ikiyaa /ikijaː/ | yaaqab /jaːʕab/ | piti /piːti/ |
| Satu | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | inki /inki/ | eden /ɛːdən/ |
| Dua | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | lakki /lakːi/ | lammá /lamˈma/ | dva /dʋaː/ |
| Halo | mooye /moːje/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | akkam /akːam/ | saro /saro/ | nakaytaa /nakajtaː/ | malaal /malaːl/ | živjo /ʒiːʋjo/ |
| Terima kasih | galaata /ɡalaːta/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | galatay /ɡalataj/ | — /—/ | galatto /ɡalatto/ | hvala /xʋaːla/ |
| Baik | danee /daneː/ | danchu /dantʃu/ | gaarii /ɡaːriː/ | lo'o /loʔo/ | paʛaari /paʛaːri/ | meqe /meʕe/ | dober /doːbər/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.