Sidaamu Afoo
Sidama
Afro-Asia (Kushitik, Highland East)
Sidamo (Sidaama) adalah bahasa Kushitik Timur Dataran Tinggi (Highland East Cushitic) terbesar, dituturkan oleh sekitar 3 juta orang di Region Sidama Ethiopia yang baru terbentuk (dipisahkan dari SNNPR pada 2020). Berkerabat dekat dengan bahasa Hadiyya, Kambaata, dan Gedeo. Memiliki konsonan ejektif, hentian terglotalisasi (glottalised stops), penandaan kasus yang kompleks, dan urutan kata SOV. Masyarakat Sidama dikenal sebagai pembudidaya kopi ternama di Ethiopia selatan. Menggunakan ortografi Latin yang dikembangkan pada tahun 1990-an untuk pendidikan dasar dan sistem penyiaran regional Sidaamu Afoo.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Sidama
Air
waayyo
/waːjːo/
Api
giiraa
/ɡiːraː/
Matahari
arrishshe
/arːiʃːe/
Bulan
agana
/aɡana/
Bintang
beeddakko
/beːdːakko/
Ibu
ama
/ama/
Ayah
anna
/anːa/
Saya
ani
/ani/
Kamu
ati
/ati/
Nama
suʼma
/suʔma/
Mata
ille
/ilːe/
Tangan
anga
/anɡa/
Hati
wodanaa
/wodanaː/
Cinta
baxa
/batʼa/
Pohon
haqqe
/haqːe/
Rumah
mine
/mine/
Anjing
minceeti
/mintʃeːti/
Kucing
adurree
/adurːeː/
Makan
itaa
/itaː/
Minum
aguraa
/aɡuraː/
Satu
mitto
/mitːo/
Dua
lame
/lame/
Halo
nagaa yi'ne
/naɡaː jiʔne/
Terima kasih
gali'ne
/ɡaliʔne/
Baik
danchu
/dantʃu/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Afro-Asiatic (Cushitic, Highland East) terkait
| Arti | Sidama | Bahasa Gedeo | Bahasa Oromo | Bahasa Konso | Wolaytta | Bahasa Daasanach | Bahasa Saho |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | waayyo /waːjːo/ | woyye /wojːe/ | bishaan /biʃaːn/ | pishaa /piʃaː/ | haatta /haːtːa/ | no /no/ | lee /leː/ |
| Api | giiraa /ɡiːraː/ | gira /ɡiɾa/ | ibidda /ibidːa/ | apitta /apitːa/ | tama /tama/ | mes /mes/ | gira /ɡira/ |
| Matahari | arrishshe /arːiʃːe/ | ayyaʼne /ajːaʔne/ | aduu /aduː/ | piirtuta /piːrtuta/ | awa /awa/ | sicho /sitʃo/ | ayro /ajɾo/ |
| Bulan | agana /aɡana/ | agina /aɡina/ | jiʼa /dʒiʔa/ | leya /leja/ | aginaa /aɡinaː/ | mar /mar/ | alsa /alsa/ |
| Bintang | beeddakko /beːdːakko/ | urje /urdʒe/ | urjii /urdʒiː/ | hikkitta /hikːitːa/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | izinti /izinti/ | cutuk /ħutuk/ |
| Ibu | ama /ama/ | aaki /aːki/ | haadha /haːɗa/ | aayyaa /aːjːaː/ | aaya /aːja/ | waana /waːna/ | ina /ina/ |
| Ayah | anna /anːa/ | eke /eke/ | abbaa /abːaː/ | aappaa /aːpːaː/ | aawa /aːwa/ | kaaba /kaːba/ | abba /abba/ |
| Saya | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | anti /anti/ | taani /taːni/ | yi /jɪ/ | anu /ʔanu/ |
| Kamu | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atti /atti/ | neeni /neːni/ | ku /ku/ | atu /ʔatu/ |
| Nama | suʼma /suʔma/ | su'ma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | maχχa /maχːa/ | sunttaa /suntːaː/ | ete /ete/ | migaq /miɡaːʕ/ |
| Mata | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ilta /ilta/ | ayfee /ajfeː/ | ill /ilː/ | inti /inti/ |
| Tangan | anga /anɡa/ | anga /aŋɡa/ | harka /haɾka/ | harka /harka/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | hark /haɾk/ | gaba /ɡaba/ |
| Hati | wodanaa /wodanaː/ | wodana /wodana/ | onnee /onːeː/ | sataʔta /sataʔta/ | wozanaa /wozanaː/ | lubeen /lubeːn/ | qalbe /qalbe/ |
| Cinta | baxa /batʼa/ | baxxa /baxːa/ | jaalala /dʒaːlala/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | siiqaa /siːqaː/ | kashed /kaʃed/ | kaxano /kaħano/ |
| Pohon | haqqe /haqːe/ | haqqa /haqːa/ | muka /muka/ | ʛoyra /ʛojra/ | mittaa /mitːaː/ | hecho /hetʃo/ | caar /ħaːr/ |
| Rumah | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | tika /tika/ | keettaa /keːtːaː/ | mar /maɾ/ | kalo /kalo/ |
| Anjing | minceeti /mintʃeːti/ | kaneessa /kaneːsːa/ | saree /saɾeː/ | kuta /kuta/ | kanaa /kanaː/ | kashe /kaʃe/ | kare /kaɾe/ |
| Kucing | adurree /adurːeː/ | adurre /aduɾːe/ | adurree /aduɾːeː/ | aturraata /aturːaːta/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | paka /paka/ | dummu /dummu/ |
| Makan | itaa /itaː/ | ittu /itːu/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | miya /miːja/ | icho /itʃo/ | niitan /niːtan/ |
| Minum | aguraa /aɡuraː/ | agittu /aɡitːu/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ikiyaa /ikijaː/ | ushiya /uʃija/ | ʔurro /ʔuro/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| Satu | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | takka /takːa/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | inki /inki/ |
| Dua | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | lakki /lakːi/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | nam /nam/ | lammá /lamˈma/ |
| Halo | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | mooye /moːje/ | akkam /akːam/ | nakaytaa /nakajtaː/ | saro /saro/ | nagaya /naɡaja/ | malaal /malaːl/ |
| Terima kasih | gali'ne /ɡaliʔne/ | galaata /ɡalaːta/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | — /—/ | galatay /ɡalataj/ | galche /ɡaltʃe/ | galatto /ɡalatto/ |
| Baik | danchu /dantʃu/ | danee /daneː/ | gaarii /ɡaːriː/ | paʛaari /paʛaːri/ | lo'o /loʔo/ | ash /aʃ/ | meqe /meʕe/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.