Jirrbal
Bahasa Dyirbal
Pama-Nyunga (Dyirbalik)
Bahasa Pama-Nyungan dari Queensland utara yang menjadi terkenal berkat tata bahasa Dixon tahun 1972 dan buku Lakoff «Women, Fire and Dangerous Things»: keempat kelas nominalnya (bayi maskulin/bernyawa, balan feminin/air/api/berbahaya, balam tumbuhan yang dapat dimakan, bala sisa) menjadi contoh klasik dalam buku teks mengenai kategorisasi non-Aristotelian. Dyirbal juga memiliki kosakata penghindaran ibu mertua yang sepenuhnya terpisah bernama «Jalŋuy», dengan tata bahasa yang sama tetapi leksikon yang tidak bertumpang tindih.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Dyirbal
Air
bana
/ˈbana/
Api
buni
/ˈbuni/
Matahari
garri
/ˈɡari/
Bulan
gagara
/ɡaˈɡara/
Bintang
gijiny
/ɡiɟiɲ/
Ibu
gumbu
/ˈɡumbu/
Ayah
ngumi
/ˈŋumi/
Saya
ngaja
/ŋaɟa/
Kamu
nginda
/ŋinda/
Nama
yidyi
/jiɟi/
Mata
jili
/ˈɟili/
Tangan
mala
/ˈmala/
Hati
mugu
/ˈmuɡu/
Cinta
—
/—/
Pohon
yugu
/ˈjuɡu/
Rumah
mija
/ˈmiɟa/
Anjing
guda
/ˈɡuda/
Kucing
—
/—/
Makan
janganyu
/ɟaŋˈaɲu/
Minum
jiwuli
/ɟiˈwuli/
Satu
yara
/ˈjara/
Dua
bulgany
/bulɡaɲ/
Halo
—
/—/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Sumber
- Dixon, R. M. W. (1972) The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge University Press.
- Dixon, R. M. W. (1989) "The Original Dyirbal Speaking Tribes of North-East Queensland", in Aboriginal History.
- Glottolog: Dyirbal
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Pama-Nyungan (Dyirbalic) terkait
| Arti | Bahasa Dyirbal | Bahasa Walmajarri | Bahasa Makasae | Bahasa Kavalan | Bahasa Babuza | Proto-Austronesia | Wiradjuri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | bana /ˈbana/ | ngapa /ˈŋapa/ | ira /ˈira/ | zanum /zaˈnum/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| Api | buni /ˈbuni/ | warlu /ˈwaɭu/ | ata /ˈata/ | ramaz /raˈmaz/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | wiiny /wiːɲ/ |
| Matahari | garri /ˈɡari/ | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | watu /ˈwatu/ | siban /siˈban/ | — /—/ | *waRi /waRi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| Bulan | gagara /ɡaˈɡara/ | pira /ˈpira/ | uru /ˈuru/ | buran /buˈran/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| Bintang | gijiny /ɡiɟiɲ/ | wirl /wiɭ/ | ipi /ipi/ | bituqan /bituqan/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| Ibu | gumbu /ˈɡumbu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ina /ˈina/ | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| Ayah | ngumi /ˈŋumi/ | kirta /ˈkiʈa/ | baba /ˈbaba/ | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| Saya | ngaja /ŋaɟa/ | ngaju /ŋaɟu/ | ani /ani/ | aiku /aiku/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| Kamu | nginda /ŋinda/ | nyuntu /ɲuntu/ | ai /ai/ | aisu /aisu/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| Nama | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | naran /naran/ | nangan /naŋan/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| Mata | jili /ˈɟili/ | purlka /ˈpuɭka/ | nana /ˈnana/ | mata /maˈta/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | miil /miːl/ |
| Tangan | mala /ˈmala/ | marnin /ˈmaɳin/ | tana /ˈtana/ | rima /riˈma/ | rima /rima/ | *lima /lima/ | marra /ˈmara/ |
| Hati | mugu /ˈmuɡu/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | yugu /ˈjuɡu/ | watiya /waˈtija/ | ate /ˈate/ | kasuy /kaˈsuj/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| Rumah | mija /ˈmiɟa/ | ngurra /ˈŋura/ | oma /ˈoma/ | lepaw /ləˈpaw/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| Anjing | guda /ˈɡuda/ | kunyarr /kuˈɲar/ | defa /ˈdɛfa/ | wasu /waˈsu/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | mirri /ˈmiri/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | nga- /ŋa/ | nawa /ˈnawa/ | quman /quˈman/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| Minum | jiwuli /ɟiˈwuli/ | nga- /ŋa/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimum /miˈmum/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| Satu | yara /ˈjara/ | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | u /ʔu/ | issa /ˈissa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| Dua | bulgany /bulɡaɲ/ | kujarra /kuɟara/ | lolae /loˈlae/ | zusa /zusa/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | bula /ˈbula/ |
| Halo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| Baik | — /—/ | ngurnu /ˈŋuɳu/ | rau /rau/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.