Makasae
Bahasa Makasae
Trans-Nugini (rumpun Timor-Alor-Pantar, Eastern Timor)
Makasae adalah bahasa Papua (non-Austronesia) yang paling banyak dituturkan di sebelah barat daratan utama Nugini, dengan sekitar 100.000 penutur di munisipalitas Baucau dan Viqueque di Timor-Leste bagian timur. Bahasa ini termasuk dalam cabang Timor-Timur dari rumpun Timor-Alor-Pantar (Trans-Nugini), paling dekat dengan Makalero (yang bersamanya membentuk rantai dialek), kemudian Fataluku dan Oirata. Makasae bersifat sangat isolatif dengan urutan kata SOV, dan mengandung lapisan kata pinjaman Austronesia yang tebal dari bahasa Tetun dan bahasa-bahasa Kawaimina.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Makasae
Air
ira
/ˈira/
Api
ata
/ˈata/
Matahari
watu
/ˈwatu/
Bulan
uru
/ˈuru/
Bintang
ipi
/ipi/
Ibu
ina
/ˈina/
Ayah
baba
/ˈbaba/
Saya
ani
/ani/
Kamu
ai
/ai/
Nama
naran
/naran/
Mata
nana
/ˈnana/
Tangan
tana
/ˈtana/
Hati
—
/—/
Cinta
—
/—/
Pohon
ate
/ˈate/
Rumah
oma
/ˈoma/
Anjing
defa
/ˈdɛfa/
Kucing
—
/—/
Makan
nawa
/ˈnawa/
Minum
gehe
/ˈɡɛhɛ/
Satu
u
/ʔu/
Dua
lolae
/loˈlae/
Halo
—
/—/
Terima kasih
—
/—/
Baik
rau
/rau/
Sumber
- Huber, J. (2008) First Steps Towards a Reference Grammar of Makasae: A Language of East Timor. LINCOM Studies in Austronesian Linguistics 195.
- Brotherson, A. (2003) A Spatial Odyssey: Referring to Space in Makasae. MA thesis, Leiden Univ.
- Stokhof, W. A. L. (1975) Preliminary notes on the Oirata language. Pacific Linguistics B-43.
- Schapper, A. (ed.) (2017) The Papuan Languages of Timor, Alor and Pantar, Vol. 2. De Gruyter Mouton.
- Glottolog: Makasae
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Trans-New Guinea (Timor-Alor-Pantar, Eastern Timor) terkait
| Arti | Bahasa Makasae | Bahasa Kavalan | Bahasa Dyirbal | Bahasa Luwi | Bahasa Bidayuh Bukar-Sadong | Bahasa Walmajarri | Bahasa Abau |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | ira /ˈira/ | zanum /zaˈnum/ | bana /ˈbana/ | wār /waːr/ | piin /piːn/ | ngapa /ˈŋapa/ | hu /hu/ |
| Api | ata /ˈata/ | ramaz /raˈmaz/ | buni /ˈbuni/ | — /—/ | apui /aˈpui/ | warlu /ˈwaɭu/ | ya /ja/ |
| Matahari | watu /ˈwatu/ | siban /siˈban/ | garri /ˈɡari/ | 𔖖𔓚 /ˈtiwad/ | biduh /biˈduh/ | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | ey /ej/ |
| Bulan | uru /ˈuru/ | buran /buˈran/ | gagara /ɡaˈɡara/ | 𔓜𔒄𔗦 /ˈarmas/ | bulan /buˈlan/ | pira /ˈpira/ | yen /jɛn/ |
| Bintang | ipi /ipi/ | bituqan /bituqan/ | gijiny /ɡiɟiɲ/ | — /—/ | bitun /bitun/ | wirl /wiɭ/ | por /por/ |
| Ibu | ina /ˈina/ | tina /ˈtina/ | gumbu /ˈɡumbu/ | anni- /ˈanni/ | sindo /sinˈdoʔ/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ipey /ˈipej/ |
| Ayah | baba /ˈbaba/ | tama /ˈtama/ | ngumi /ˈŋumi/ | 𔐞𔑣𔓯𔗔 /ˈtadis/ | samah /saˈmah/ | kirta /ˈkiʈa/ | aio /aˈio/ |
| Saya | ani /ani/ | aiku /aiku/ | ngaja /ŋaɟa/ | 𔐀 /ˈamu/ | aku /aku/ | ngaju /ŋaɟu/ | hane /hane/ |
| Kamu | ai /ai/ | aisu /aisu/ | nginda /ŋinda/ | tu /tu/ | muh /muh/ | nyuntu /ɲuntu/ | hme /hme/ |
| Nama | naran /naran/ | nangan /naŋan/ | yidyi /jiɟi/ | 𔐓𔓇𔒄𔖪 /ˈalamantsa/ | ngaran /ŋaran/ | yini /jini/ | non /non/ |
| Mata | nana /ˈnana/ | mata /maˈta/ | jili /ˈɟili/ | tawi- /ˈtawi/ | bateh /baˈteh/ | purlka /ˈpuɭka/ | nene /ˈnɛnɛ/ |
| Tangan | tana /ˈtana/ | rima /riˈma/ | mala /ˈmala/ | 𔑁𔓯𔑶𔖸 /ˈistri/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | marnin /ˈmaɳin/ | yiha /jiha/ |
| Hati | — /—/ | — /—/ | mugu /ˈmuɡu/ | — /—/ | — /—/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | — /—/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | ate /ˈate/ | kasuy /kaˈsuj/ | yugu /ˈjuɡu/ | — /—/ | kayuh /kaˈjuh/ | watiya /waˈtija/ | nɔw /nɔw/ |
| Rumah | oma /ˈoma/ | lepaw /ləˈpaw/ | mija /ˈmiɟa/ | 𔔙𔐤𔖪 /ˈparnantsa/ | ramin /raˈmin/ | ngurra /ˈŋura/ | a /a/ |
| Anjing | defa /ˈdɛfa/ | wasu /waˈsu/ | guda /ˈɡuda/ | zuwana- /tsuˈwana/ | kaso /kaˈsoʔ/ | kunyarr /kuˈɲar/ | nwoh /nwɔh/ |
| Kucing | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Makan | nawa /ˈnawa/ | quman /quˈman/ | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | ad- /ad/ | kuman /kuˈman/ | nga- /ŋa/ | ra /ɾa/ |
| Minum | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimum /miˈmum/ | jiwuli /ɟiˈwuli/ | — /—/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | nga- /ŋa/ | — /—/ |
| Satu | u /ʔu/ | issa /ˈissa/ | yara /ˈjara/ | — /—/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | rin /ɾin/ |
| Dua | lolae /loˈlae/ | zusa /zusa/ | bulgany /bulɡaɲ/ | — /—/ | duɔh /duɔh/ | kujarra /kuɟara/ | sei /sei/ |
| Halo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | rau /rau/ | — /—/ | — /—/ | wasu- /ˈwaːsu/ | biis /biːs/ | ngurnu /ˈŋuɳu/ | yapre /japɾɛ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.