Pemon
Bahasa Pemón
rumpun Karib
Pemón (ISO 639-3: aoc) adalah bahasa Karib yang terancam dan terutama dituturkan oleh suku Pemón di Venezuela tenggara, khususnya Gran Sabana dan Taman Nasional Canaima di Negara Bagian Bolívar, dengan komunitas terkait di seberang perbatasan Guyana dan Brasil. Nama Pemón berarti “orang” atau “manusia” dan digunakan oleh beberapa komunitas regional. Tiga ragam utama yang saling dapat dipahami lazim diakui, yaitu Arekuna, Kamarakoto, dan Taurepan, yang tersebar di wilayah perbatasan Venezuela–Guyana–Brasil. Pemón ditulis dengan ejaan praktis berbasis Latin yang digunakan dalam pendidikan, teks keagamaan, dan dokumentasi linguistik; tekanan dari bahasa Spanyol dan Portugis berbeda menurut negara, tetapi bahasa ini tetap menjadi penanda identitas penting dan pewarisan antargenerasi berlanjut di banyak komunitas.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Pemón
Air
kü
/ky/
Api
apok
/apɔk/
Matahari
wato
/watɯ/
Bulan
karo
/kaɾɯ/
Bintang
chirikö
/tʃiɾikø/
Ibu
mamã
/mamɑ̃/
Ayah
papai
/papɑ̃i/
Saya
yuurö
/juːɾø/
Kamu
amörö
/amøɾø/
Nama
ese'
/eseʔ/
Mata
poki
/pɯki/
Tangan
tïna
/tina/
Hati
sïköpoka
/sikɯpɯka/
Cinta
kemenü
/kemenü/
Pohon
tïmö
/timɯ/
Rumah
karata
/kaɾata/
Anjing
yaremoro
/jaɾeɯɾɯ/
Kucing
kïrïmï
/kirimi/
Makan
manepotaro
/manepoɾaɾɯ/
Minum
atü
/atu/
Satu
potakoron
/potakaɾɯn/
Dua
saköne
/sakøne/
Halo
apî
/api/
Terima kasih
mïrako
/miɾakɯ/
Baik
mïratö
/miɾatɯ/
Burung kangkok
pika
/ˈpika/
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Cariban terkait
| Arti | Bahasa Pemón | Bahasa Akawaio | Bahasa Karib | Asháninka | Bahasa Bororo | Bahasa Tahiti | Bahasa Ainu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | kü /ky/ | tuna /tu.na/ | tuna /tuna/ | nija /nidʒa/ | yje /ʝje/ | pape /pape/ | ワッカ /wakka/ |
| Api | apok /apɔk/ | abɔk /ə.bɔk/ | wàto /wahto/ | paamari /paːmaɾi/ | owe /ɔwe/ | auahi /auahi/ | アペ /ape/ |
| Matahari | wato /watɯ/ | weyu /we.ju/ | weju /weju/ | oorya /oːɾja/ | parado /paɾadu/ | mahana /mahana/ | チュプ /tɕup/ |
| Bulan | karo /kaɾɯ/ | nuno /nu.no/ | nuno /nuno/ | kashiri /kaʃiɾi/ | aroe /aɾɔe/ | marama /maɾama/ | クンネチュプ /kunnetɕup/ |
| Bintang | chirikö /tʃiɾikø/ | sirikö /siɾikɯ/ | siriko /siɾiko/ | impoquiro /impokiɾo/ | kajewu /kaˈʒewu/ | fetiʻa /feˈtiʔa/ | ノチウ /notɕiw/ |
| Ibu | mamã /mamɑ̃/ | saŋ /sɑŋ/ | sano /sano/ | ina /ina/ | e /e/ | māmā /maːmaː/ | ハポ /hapo/ |
| Ayah | papai /papɑ̃i/ | papai /pa.pai/ | papa /papa/ | apa /apa/ | apyge /apɨɡe/ | pāpā /paːpaː/ | アチャ /atɕa/ |
| Saya | yuurö /juːɾø/ | üürü /ɯːɾɯ/ | au /au/ | naaka /naːka/ | imi /imi/ | au /au/ | カニ /kani/ |
| Kamu | amörö /amøɾø/ | amürü /amɯɾɯ/ | amoro /amoɾo/ | aviro /aβiɾo/ | aki /aki/ | ʻoe /ʔoe/ | エアニ /eani/ |
| Nama | ese' /eseʔ/ | ese' /eseʔ/ | eeti /eːti/ | ivairo /iβaiɾo/ | ie /iɛ/ | iʻoa /iˈʔoa/ | レ /ɾe/ |
| Mata | poki /pɯki/ | emïk /e.mɨk/ | enu /enu/ | noki /noki/ | ba /ba/ | mata /mata/ | シㇰ /ɕik/ |
| Tangan | tïna /tina/ | pana /pa.na/ | aina /aina/ | nako /nako/ | ekra /ekɾa/ | rima /ɾima/ | テㇰ /tek/ |
| Hati | sïköpoka /sikɯpɯka/ | mïda /mɨ.da/ | emanga /emaŋɡa/ | nosanto /nosanto/ | mara /maɾa/ | mafatu /mafatu/ | サンペ /sampe/ |
| Cinta | kemenü /kemenü/ | waiko /wai.ko/ | kataneko /kataneko/ | nonintsi /nonintsi/ | cya /tʃja/ | here /heɾe/ | オマプ /omap/ |
| Pohon | tïmö /timɯ/ | pupö /pu.pɔ/ | wewe /wewe/ | inchato /intʃato/ | mae /mae/ | tumu rāʻau /tumu ɾaːʔau/ | ニ /ni/ |
| Rumah | karata /kaɾata/ | enna /en.na/ | paty /pati/ | pankotsi /paŋkotsi/ | jara /jaɾa/ | fare /faɾe/ | チセ /tɕise/ |
| Anjing | yaremoro /jaɾeɯɾɯ/ | inu /i.nu/ | pero /peɾo/ | otsiti /otsiti/ | rebo /ɾebo/ | ʻūrī /ʔuːɾiː/ | セタ /seta/ |
| Kucing | kïrïmï /kirimi/ | mïta /mɨ.ta/ | meu /meu/ | mishito /miʃito/ | kuie /kwie/ | mīmī /miːmiː/ | チャペ /tɕape/ |
| Makan | manepotaro /manepoɾaɾɯ/ | enu /e.nu/ | onökö /onøkø/ | noyaki /nojaki/ | paje /paje/ | ʻamu /ʔamu/ | イペ /ipe/ |
| Minum | atü /atu/ | pʉra /pɨ.ra/ | ëne /ɘne/ | noiri /noiɾi/ | aru /aɾu/ | inu /inu/ | ク /ku/ |
| Satu | potakoron /potakaɾɯn/ | teginnö /te.ɡin.nɔ/ | o:wi /oːwi/ | aparoni /apaɾoni/ | mokojie /mokɔje/ | hōʻē /hoːʔeː/ | シネプ /ɕinep/ |
| Dua | saköne /sakøne/ | asa'rö /asaʔɾɯ/ | oko /oko/ | apite /apite/ | pobe /pobe/ | piti /piti/ | トゥ /tu/ |
| Halo | apî /api/ | kapon /ka.pon/ | mary /maɾi/ | aviro /aβiɾo/ | are /aɾe/ | ʻia ora na /ʔia oɾa na/ | イランカラプテ /iɾankaɾapte/ |
| Terima kasih | mïrako /miɾakɯ/ | tabe /ta.be/ | irombo /iɾombo/ | naranki /naɾaŋki/ | iya /ija/ | māuruuru /maːuɾuuɾu/ | イヤイライケレ /ijairaikeɾe/ |
| Baik | mïratö /miɾatɯ/ | wagɨ /wa.ɡɨ/ | epoja /epoja/ | kameetsa /kameːtsa/ | boe /bɔe/ | maitaʻi /maitaʔi/ | ピリカ /piɾika/ |
| Burung kangkok | pika /ˈpika/ | pika /piˈka/ | pika /piˈka/ | tsiya /ˈtsija/ | — | ʻārevareva /ʔaːɾevaˈɾeva/ | カッコㇰ /ˈkakkok/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.