Te Reo Pukapuka
पुकापुकन
ऑस्ट्रोनेशियाई (पॉलिनेशियन, समोइक-आउटलायर)
पुकापुकन (Te Reo Pukapuka), जिसे उत्तरी कुक द्वीपसमूह के एकाकी पुकापुका प्रवालद्वीप तथा निकटवर्ती नासाउ पर लगभग 2,000 लोग बोलते हैं, वंशावली की दृष्टि से सर्वाधिक विवादित पॉलिनेशियाई भाषाओं में से एक है: परंपरागत रूप से इसे सैमोइक-आउटलायर के रूप में वर्गीकृत किया जाता है, फिर भी यह पूर्वी पॉलिनेशियाई तथा संभवतः टोकेलाउआन अधःस्तर के लक्षण दर्शाती है, जो मध्य प्रशांत क्षेत्र में संपर्क-पूर्व तरंग प्रवासों का परिणाम है। इसमें विशिष्ट पॉलिनेशियाई ध्वनिविज्ञान है, जिसमें ध्वनिग्रामिक स्वर-दीर्घता तथा कंठ्य अवरोधक शामिल हैं, परंतु यह शब्दावली की दृष्टि से कुक द्वीपसमूह माओरी (rar) से इतना भिन्न है कि दोनों परस्पर बोधगम्य नहीं हैं। समुदाय छोटा है किंतु भाषाई दृष्टि से जीवंत है, और 1990 के दशक से सक्रिय वर्तनी-कार्य चल रहा है।
कहाँ बोली जाती है
पुकापुकन में 31 मूल शब्द
पानी
wai
/wai/
आग
awi
/ˈawi/
सूरज
la
/la/
चाँद
malama
/maˈlama/
तारा
wetū
/wetuː/
माता
mama
/ˈmama/
पिता
matua
/maˈtua/
मैं
au
/au/
तुम
koe
/koe/
नाम
ingoa
/iŋoa/
आँख
mata
/ˈmata/
हाथ
lima
/ˈlima/
दिल
loto
/ˈloto/
प्रेम
aloa
/aˈloa/
पेड़
lākau
/laːˈkau/
घर
wale
/ˈwale/
कुत्ता
kulī
/kuˈliː/
बिल्ली
pusi
/ˈpusi/
खाना
kai
/kai/
पीना
inu
/ˈinu/
एक
tayi
/ˈtaji/
दो
lua
/lua/
नमस्ते
kia orana
/kia oˈɾana/
धन्यवाद
meitaki
/meiˈtaki/
अच्छा
lelei
/leˈlei/
स्रोत
- Salisbury, Mary C. (2002) A Grammar of Pukapukan. PhD thesis, University of Auckland.
- Beaglehole, Ernest & Pearl (1938) Ethnology of Pukapuka. Bernice P. Bishop Museum Bulletin 150.
- Teingoa Kaina et al. (1993) Pukapukan-English Dictionary. Pukapuka Dictionary Project.
- Glottolog: Pukapukan
शब्दों की तुलना
Austronesian (Polynesian, Samoic-Outlier) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | पुकापुकन | वालिसी | पूर्वी फ़ुतुनान | टोकेलाउअन | तुवालुआन | सामोन | टोंगन |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| आग | awi /ˈawi/ | afi /aˈfi/ | afi /ˈafi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| सूरज | la /la/ | laʻā /laˈʔaː/ | la'ā /laˈʔaː/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ |
| चाँद | malama /maˈlama/ | māhina /maːˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | malama /malama/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ |
| तारा | wetū /wetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| माता | mama /ˈmama/ | faʻē /faˈʔeː/ | tinana /tiˈnana/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ | faʻē /faʔeː/ |
| पिता | matua /maˈtua/ | tāmai /taːˈmai/ | tamana /taˈmana/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ | tamai /tamai/ |
| मैं | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | a'u /aʔu/ | au /au/ |
| तुम | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ |
| नाम | ingoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ |
| आँख | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| हाथ | lima /ˈlima/ | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ |
| दिल | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | loto /loto/ |
| प्रेम | aloa /aˈloa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /aˈlofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ |
| पेड़ | lākau /laːˈkau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ | ʻakau /ʔakau/ |
| घर | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| कुत्ता | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ |
| बिल्ली | pusi /ˈpusi/ | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| खाना | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ |
| पीना | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| एक | tayi /ˈtaji/ | tahi /ˈtahi/ | tasi /ˈtasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| दो | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | ua /ua/ |
| नमस्ते | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | mālō /maːˈloː/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ |
| धन्यवाद | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ | mālō /maːloː/ |
| अच्छा | lelei /leˈlei/ | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।