براہوئی
ब्राहुई
द्रविड़ (उत्तरी)
ब्रहूई भारतीय उपमहाद्वीप के बाहर एकमात्र द्रविड़ भाषा है, जो बलोचिस्तान में बोली जाती है। अन्य द्रविड़ भाषाओं से इसकी दूरी भारतीय प्रागैतिहासिक काल का बड़ा रहस्य है—क्या यह सिंधु सभ्यता का अवशेष है या किसी बाद के प्रवास का परिणाम।
कहाँ बोली जाती है
ब्राहुई में 31 मूल शब्द
पानी
دیر
/diːɾ/
आग
کاہا
/kaha/
सूरज
دے
/deː/
चाँद
ماہ
/mah/
तारा
استار
/isˈtaːr/
माता
لمّا
/lumːaː/
पिता
باوا
/baːwaː/
मैं
ای
/iː/
तुम
نی
/niː/
नाम
نام
/naːm/
आँख
خن
/xan/
हाथ
دو
/doː/
दिल
دل
/dil/
प्रेम
عشق
/eʃq/
पेड़
پنتل
/pantal/
घर
اولا
/ulaː/
कुत्ता
کچک
/kutʃik/
बिल्ली
پسی
/pisi/
खाना
کنّا
/kunːa/
पीना
پنّنگ
/pinːinɡ/
एक
اسٹ
/asiʈ/
दो
ایراٹ
/iˈraːʈ/
नमस्ते
سلام
/sælaːm/
धन्यवाद
شکریہ
/ʃukɾijaː/
अच्छा
کشی
/kaʃi/
स्रोत
- Ethnologue: brh
- Bray (1934) The Brahui Language
- Elfenbein (1997) Brahui (in Steever, The Dravidian Languages)
शब्दों की तुलना
Dravidian (Northern) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | ब्राहुई | पशाई | कुरुख़ | उर्दू | इरुला | फ़ारसी (शास्त्रीय) | हिंदको |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | دیر /diːɾ/ | واری /waːri/ | अम्म /amm/ | پانی /paːniː/ | nīr /niːɾ/ | آب /aːb/ | پانی /paːniː/ |
| आग | کاہا /kaha/ | انگاری /aŋɡaːri/ | चिच /tʃitʃ/ | آگ /aːɡ/ | tī /tiː/ | آتش /aːtaʃ/ | اگ /aɡ/ |
| सूरज | دے /deː/ | سور /sur/ | बेरी /beɾiː/ | سورج /suːɾədʒ/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | سورج /soːradʒ/ |
| चाँद | ماہ /mah/ | مس /mas/ | चांदो /tʃaːndoː/ | چاند /tʃãːd/ | niLā /niɭaː/ | ماه /maːh/ | چن /tʃan/ |
| तारा | استار /isˈtaːr/ | تارا /taːraː/ | बिनको /binkoː/ | ستارہ /sɪt̪aːɾaː/ | naTčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | ستاره /sitaːra/ | تارا /t̪aːɾaː/ |
| माता | لمّا /lumːaː/ | نا /naː/ | अयो /ajoː/ | ماں /mãː/ | ammā /amːaː/ | مادر /maːdar/ | ماں /mãː/ |
| पिता | باوا /baːwaː/ | تاتا /taːtaː/ | बाबा /baːbaː/ | والد /vaːlid/ | ayyā /ajːaː/ | پدر /pidar/ | پیو /pju/ |
| मैं | ای /iː/ | آ /aː/ | एन /eːn/ | میں /mɛ̃ː/ | nānu /naːnu/ | من /man/ | میں /mɛ̃ː/ |
| तुम | نی /niː/ | تو /tu/ | नीन /niːn/ | تم /t̪ʊm/ | nī /niː/ | تو /toː/ | تُوں /t̪ũː/ |
| नाम | نام /naːm/ | نام /naːm/ | नाम /naːm/ | نام /naːm/ | pēru /peːɾu/ | نام /naːm/ | ناں /nãː/ |
| आँख | خن /xan/ | اچی /atʃiː/ | ख़न्न /xanː/ | آنکھ /ãːkʰ/ | kaNN /kaɳː/ | چشم /tʃaʃm/ | اکھ /akːʰ/ |
| हाथ | دو /doː/ | دست /dast/ | खेखा /xekːʰaː/ | ہاتھ /haːtʰ/ | kayyu /kajːu/ | دست /dast/ | ہتھ /hattʰ/ |
| दिल | دل /dil/ | دل /dil/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ | دل /dil/ | idayam /idajam/ | دل /dil/ | دل /dil/ |
| प्रेम | عشق /eʃq/ | پیار /pjaːr/ | मरटी /maɾʈiː/ | محبت /mʊhəbːət/ | kāhal /kaːhal/ | عشق /ʔiʃq/ | پیار /pjaːr/ |
| पेड़ | پنتل /pantal/ | درغ /darʁ/ | मन्ना /manːaː/ | درخت /daɾaxt/ | maram /maɾam/ | درخت /diraxt/ | درخت /daɾaxt/ |
| घर | اولا /ulaː/ | جوغ /dʒoʁ/ | एरपा /eɾpaː/ | گھر /ɡʱaɾ/ | vīDu /viːɖu/ | خانه /xaːna/ | گھر /ɡʱar/ |
| कुत्ता | کچک /kutʃik/ | کوتا /kotaː/ | अल्ला /alːaː/ | کتا /kutːaː/ | nāyi /naːji/ | سگ /saɡ/ | کتا /kuttaː/ |
| बिल्ली | پسی /pisi/ | بلور /baloːr/ | बिल्ली /bilːiː/ | بلی /bilːiː/ | pūne /puːne/ | گربه /ɡurba/ | بلی /billi/ |
| खाना | کنّا /kunːa/ | کخن- /kxn/ | ओनना /onːaː/ | کھانا /kʰaːnaː/ | činnu /tʃinːu/ | خوردن /xʷurdan/ | کھانا /kʰaːnaː/ |
| पीना | پنّنگ /pinːinɡ/ | پی- /piː/ | ओंकना /oŋkːnaː/ | پینا /piːnaː/ | kuDi /kuɖi/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | پینا /piːnaː/ |
| एक | اسٹ /asiʈ/ | ایک /eːk/ | ओंटा /oːnʈaː/ | ایک /eːk/ | onnu /onːu/ | یک /jak/ | اک /ik/ |
| दो | ایراٹ /iˈraːʈ/ | دو /duː/ | एण्ड /eːɳɖ/ | دو /d̪oː/ | reNDu /reɳɖu/ | دو /doː/ | دو /d̪oː/ |
| नमस्ते | سلام /sælaːm/ | سلام /salaːm/ | खद्दी /kʰadːiː/ | السلام علیکم /əsːalaːm əlaɪkʊm/ | vannakkam /vanːakːam/ | درود /duruːd/ | اسلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ |
| धन्यवाद | شکریہ /ʃukɾijaː/ | شکریه /ʃukrija/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | nanri /nanɾi/ | سپاس /sipaːs/ | شکریہ /ʃukrija/ |
| अच्छा | کشی /kaʃi/ | شو /ʃoː/ | होय /hoːj/ | اچھا /atʃːʰaː/ | nalla /nalːa/ | نیک /neːk/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।