Awajún chichám
अगुआरुना
जिवारोआन
अगुआरुना (Awajún chichám, "अवाहून वाणी") सबसे बड़ी हिवारो भाषा है, जिसे पेरू के अमेज़न — एंडीज़ संक्रमण-पारिस्थितिकी (ecotone) क्षेत्र में लगभग 50,000-55,000 अवाहून लोग बोलते हैं। हिवारो परिवार 4-5 निकट संबंधी भाषाओं (शुआर jiv, अचुआर acu, हुआम्बिसा, शिवियार, अवाहून agr) वाला एक छोटा एकाकी दक्षिण अमेरिकी भाषा-परिवार है, जिसका मूल क्षेत्र मारान्योन नदी द्रोणी में पेरू-इक्वाडोर सीमा के दोनों ओर फैला है। अवाहून वक्ता जातीय रूप से इक्वाडोर के शुआर से संबंधित हैं किंतु भाषिक रूप से भिन्न हैं; पारस्परिक बोधगम्यता आंशिक है। अवाहून ने हिवारो परिवार की विशेषताएँ बनाए रखी हैं: नासिक्य स्वर, फोकस चिह्नक, वर्गक-संज्ञा रचनाएँ, तथा वर्षावन के लिए एक विस्तृत नृजातीय-जैविक शब्दभंडार। 2009 के बागुआ नरसंहार ने अवाहून भूमि अधिकारों की ओर अंतरराष्ट्रीय ध्यान आकर्षित किया।
कहाँ बोली जाती है
अगुआरुना में 31 मूल शब्द
पानी
yumi
/jumi/
आग
jii
/hiː/
सूरज
etsá
/etsá/
चाँद
nántu
/nántu/
तारा
yaya
/jaja/
माता
dukú
/dukú/
पिता
apá
/apá/
मैं
wi
/wi/
तुम
amé
/ame/
नाम
daaji
/daːhi/
आँख
jíi
/híː/
हाथ
uwéj
/uwéh/
दिल
anéntai
/anɛ́ntaj/
प्रेम
amaja
/amaha/
पेड़
númi
/númi/
घर
jegámu
/heɡámu/
कुत्ता
yawá
/jawá/
बिल्ली
micha
/mitʃa/
खाना
yuwámu
/juwámu/
पीना
úmag
/úmaɡ/
एक
makichik
/makitʃik/
दो
jimag
/himaɡ/
नमस्ते
pujámek
/puhámɛk/
धन्यवाद
see
/sɛː/
अच्छा
ímia
/ímia/
कोयल
ikáncham
/iˈkantʃam/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Jivaroan संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | अगुआरुना | आचुआर | शुआर | जाकारू | याएयामा | कोयराबोरो सेन्नी | कोइरा चीनी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | uma /uma/ | 水 /midzɨ/ | hari /hari/ | hari /hari/ |
| आग | jii /hiː/ | ji /hi/ | ji /hi/ | nina /nina/ | 火 /pɨː/ | nuune /nuːne/ | nuune /nuːne/ |
| सूरज | etsá /etsá/ | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | inti /inti/ | てぃだ /tida/ | wayna /wajna/ | wari /wari/ |
| चाँद | nántu /nántu/ | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | 月 /tsɨkɨ/ | handu /handu/ | handu /handu/ |
| तारा | yaya /jaja/ | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | wara /waɾa/ | ぷし /puɕi/ | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ |
| माता | dukú /dukú/ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | mama /mama/ | あっぱ /appa/ | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ |
| पिता | apá /apá/ | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | awki /awki/ | あっちゃ /attʃa/ | baaba /baːba/ | baaba /baːba/ |
| मैं | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | naya /naja/ | ばぬ /banu/ | ay /aj/ | ay /aj/ |
| तुम | amé /ame/ | ame /ame/ | ame /ame/ | juma /huma/ | わー /waː/ | ni /ni/ | ni /ni/ |
| नाम | daaji /daːhi/ | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | suti /suti/ | なー /naː/ | maa /maː/ | maa /maː/ |
| आँख | jíi /híː/ | jii /hiː/ | jii /hiː/ | nayra /najɾa/ | 目 /miː/ | mo /mo/ | mo /mo/ |
| हाथ | uwéj /uwéh/ | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | ampara /ampaɾa/ | 手 /tiː/ | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ |
| दिल | anéntai /anɛ́ntaj/ | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | chuyma /tʃujma/ | 肝 /kɨmu/ | bine /bine/ | bine /bine/ |
| प्रेम | amaja /amaha/ | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | munasiña /munasiɲa/ | 情き /nasaki/ | baŋa /baŋa/ | baŋa /baŋa/ |
| पेड़ | númi /númi/ | numi /numi/ | numi /numi/ | qhura /qʰuɾa/ | 木 /kiː/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ |
| घर | jegámu /heɡámu/ | jea /hea/ | jea /hea/ | uta /uta/ | 家 /jaː/ | huu /huː/ | huu /huː/ |
| कुत्ता | yawá /jawá/ | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | anu /anu/ | 犬 /iɴ/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ |
| बिल्ली | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | phishi /pʰiʃi/ | 猫 /maja/ | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ |
| खाना | yuwámu /juwámu/ | yuata /juata/ | yuata /juata/ | mankaña /mankaɲa/ | 食い /ɸai/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ |
| पीना | úmag /úmaɡ/ | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | umaña /umaɲa/ | 飲み /numi/ | hane /hane/ | hane /hane/ |
| एक | makichik /makitʃik/ | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | maya /maja/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | afo /afo/ | afo /afo/ |
| दो | jimag /himaɡ/ | jimiar /himiaɾ/ | jimiará /himiaɾa/ | paya /paja/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ |
| नमस्ते | pujámek /puhámɛk/ | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | kamishti /kamiʃti/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ |
| धन्यवाद | see /sɛː/ | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsahme/ | yuspaa /juspaː/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | barka /barka/ | barka /barka/ |
| अच्छा | ímia /ímia/ | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | shuma /ʃuma/ | カイシャーン /kaiʃaːɴ/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ |
| कोयल | ikáncham /iˈkantʃam/ | — | — | — | — | — | — |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।