Jaqaru aru
जाकारू
आइमरा
जाकारू (Jaqi aru, "लोगों की भाषा") आयमारा भाषा-परिवार की दो जीवित भाषाओं में से एक है (दूसरी आयमारा, ay है), जिसके साथ यह लगभग 30% शब्दावली और कई व्याकरणिक विशेषताएँ साझा करती है (इजेक्टिव स्पर्श व्यंजन, प्रत्यय-बहुल समासीकरण, साक्ष्यात्मकता चिह्नन)। यह लगभग पूरी तरह से पेरू के लीमा क्षेत्र के याउयोस प्रांत में स्थित छोटे पहाड़ी जिले तूपे में बोली जाती है, और निकटवर्ती काचुय में इसका एक अत्यल्प अवशेष बचा है। गंभीर रूप से संकटग्रस्त: अधिकांश युवा वक्ता स्पेनिश की ओर चले गए हैं; यूनेस्को इसे निश्चित रूप से संकटग्रस्त के रूप में वर्गीकृत करता है। जाकारू और आयमारा का विभाजन लगभग 1,500-2,000 वर्ष गहरा अनुमानित है, जिससे वे लगभग उतनी ही भिन्न हैं जितनी रोमांस भाषाएँ।
कहाँ बोली जाती है
जाकारू में 31 मूल शब्द
पानी
uma
/uma/
आग
nina
/nina/
सूरज
inti
/inti/
चाँद
phaxshi
/pʰaχʃi/
तारा
wara
/waɾa/
माता
mama
/mama/
पिता
awki
/awki/
मैं
naya
/naja/
तुम
juma
/huma/
नाम
suti
/suti/
आँख
nayra
/najɾa/
हाथ
ampara
/ampaɾa/
दिल
chuyma
/tʃujma/
प्रेम
munasiña
/munasiɲa/
पेड़
qhura
/qʰuɾa/
घर
uta
/uta/
कुत्ता
anu
/anu/
बिल्ली
phishi
/pʰiʃi/
खाना
mankaña
/mankaɲa/
पीना
umaña
/umaɲa/
एक
maya
/maja/
दो
paya
/paja/
नमस्ते
kamishti
/kamiʃti/
धन्यवाद
yuspaa
/juspaː/
अच्छा
shuma
/ʃuma/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Aymaran संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | जाकारू | आयमारा | शास्त्रीय क्वेचुआ | क्वेचुआ | कुस्को क्वेचुआ | मिसाक | अयाकूचो क्वेचुआ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | uma /uma/ | uma /uma/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | unø /unø/ | yaku /jaku/ |
| आग | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | nina /nina/ |
| सूरज | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | inti /inti/ |
| चाँद | phaxshi /pʰaχʃi/ | phaxsi /pʰaχsi/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | atru /atɾu/ | killa /kiʎa/ |
| तारा | wara /waɾa/ | warawara /waɾawaɾa/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | quyllur /ˈqojʎur/ | kualøm /kwalʌm/ | quyllur /ˈqojʎur/ |
| माता | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| पिता | awki /awki/ | tata /tata/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tayta /tajta/ |
| मैं | naya /naja/ | naya /naja/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | na /na/ | ñuqa /ˈɲoqa/ |
| तुम | juma /huma/ | juma /huma/ | qam /qam/ | qam /qam/ | qan /qan/ | ñui /ɲui/ | qam /qam/ |
| नाम | suti /suti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | wetø /wetʌ/ | suti /ˈsuti/ |
| आँख | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | kab /kab/ | ñawi /ɲawi/ |
| हाथ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | mar /maɾ/ | maki /maki/ |
| दिल | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | mun /mun/ | sunqu /suŋqu/ |
| प्रेम | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kausrap /kawsɾap/ | kuyay /kujaj/ |
| पेड़ | qhura /qʰuɾa/ | quqa /quqa/ | sach'a /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | yu /ju/ | sacha /satʃa/ |
| घर | uta /uta/ | uta /uta/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | ya /ja/ | wasi /wasi/ |
| कुत्ता | anu /anu/ | anu /anu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | kuchi /kutʃi/ | allqu /aʎqu/ |
| बिल्ली | phishi /pʰiʃi/ | phisi /pʰisi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | mishi /miʃi/ | michi /mitʃi/ |
| खाना | mankaña /mankaɲa/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mɵ /mɵ/ | mikuy /mikuj/ |
| पीना | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | ushi /uʃi/ | upyay /upjaj/ |
| एक | maya /maja/ | maya /maja/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | kan /kan/ | huk /huk/ |
| दो | paya /paja/ | paya /paja/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | pa /pa/ | iskay /ˈiskaj/ |
| नमस्ते | kamishti /kamiʃti/ | kamisaki /kamisaki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | ma'rik /maʔɾik/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ |
| धन्यवाद | yuspaa /juspaː/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | payn /pajn/ | añay /aɲaj/ |
| अच्छा | shuma /ʃuma/ | suma /suma/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | kausrik /kawsɾik/ | allin /aʎin/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।