jušen gisun
जुरचेन
Tungusic > Southern Tungusic (ancestor of Manchu)
जुर्चेन भाषा (jušen gisun) एक तुंगुसी भाषा थी जो जुर्चेन लोगों द्वारा बोली जाती थी, जिन्होंने जिन राजवंश (1115–1234) की स्थापना की और जो मांचू भाषा के प्रत्यक्ष पूर्वज थे। मुख्य स्रोत मिंग काल की 女真譯語 शब्दावली (लगभग 900 शब्द) और जिन किज़ोंग का शब्दकोश (1984) हैं। Kane (1989) की लिप्यंतरण प्रणाली का उपयोग किया गया है; अनुपलब्ध प्रविष्टियों के लिए em-dash का उपयोग किया गया है।
कहाँ बोली जाती है
जुरचेन में हान वर्णों की पठन
| अक्षर | अर्थ | उच्चारण | रूप | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | emu | /emu/ | |
| 二 | two | juwe | /dʑuwe/ | |
| 三 | three | ilan | /ilan/ | |
| 四 | four | duin | /duin/ | |
| 五 | five | sunja | /sundʑa/ | |
| 六 | six | ninggun | /niŋɡun/ | |
| 七 | seven | nadan | /nadan/ | |
| 八 | eight | jakūn | /dʑakɯn/ | |
| 九 | nine | uyun | /ujun/ | |
| 十 | ten | juwan | /dʑuwan/ | |
| 日 | sun | šun | /ʃun/ | |
| 月 | moon | biya | /bija/ | |
| 山 | mountain | alin | /alin/ | |
| 水 | water | muke | /muke/ | |
| 火 | fire | tuwa | /tuwa/ | |
| 木 | tree | moo | /moː/ | |
| 土 | soil | boihon | /boixon/ | |
| 天 | sky | abka | /abka/ | |
| 地 | ground | na | /na/ | |
| 海 | sea | mederi | /mederi/ | |
| 龍 | dragon | muduri | /muduri/ | |
| 虎 | tiger | tasha | /taʃa/ | |
| 犬 | dog | indahūn | /indaxɯn/ | |
| 馬 | horse | morin | /morin/ | |
| 鳥 | bird | gasha | /ɡaʃa/ | |
| 魚 | fish | nimaha | /nimaxa/ | |
| 牛 | ox | ihan | /ixan/ | |
| 羊 | sheep | honin | /xonin/ | |
| 人 | person | niyalma | /nialma/ | |
| 手 | hand | gala | /ɡala/ | |
| 足 | foot | bethe | /betxe/ | |
| 目 | eye | yasa | /jasa/ | |
| 耳 | ear | šan | /ʃan/ | |
| 口 | mouth | angga | /aŋɡa/ | |
| 頭 | head | uju | /udʑu/ | |
| 心 | heart | niyaman | /niaman/ | |
| 血 | blood | senggi | /səŋɡi/ | |
| 肉 | meat | yali | /jali/ | |
| 上 | up | dele | /dələ/ | |
| 下 | down | fejile | /fəjilə/ | |
| 中 | middle | dulin | /dulin/ | |
| 央 | center | dulimbai | /dulimbai/ | |
| 左 | left | hashū | /haʃɯ/ | |
| 右 | right | ici | /itɕi/ | |
| 東 | east | dergi | /dərɡi/ | |
| 西 | west | wargi | /warɡi/ | |
| 南 | south | julergi | /dʑulərɡi/ | |
| 北 | north | amargi | /amarɡi/ | |
| 行 | go | yabu- | /jabu-/ | |
| 来 | come | ji- | /dʑi-/ | |
| 去 | leave | gene- | /ɡənə-/ | |
| 見 | see | sabu- | /sabu-/ | |
| 聞 | hear | donji- | /dondʑi-/ | |
| 食 | eat | je- | /dʑe-/ | |
| 飲 | drink | omi- | /omi-/ | |
| 走 | run | suju- | /sudʑu-/ | |
| 坐 | sit | te- | /te-/ | |
| 立 | stand | ili- | /ili-/ |
स्रोत
- Kane, Daniel. The Sino-Jurchen Vocabulary of the Bureau of Interpreters. Indiana University, 1989.
- 女真譯語 (Nüzhen Yiyu), Ming Bureau of Translators / Bureau of Interpreters, c. 1500.
- 金啟孮 (Jin Qizong). 女真文辭典 (Dictionary of the Jurchen Script). Wenwu Press, Beijing, 1984.
- Grube, Wilhelm. Die Sprache und Schrift der Jučen. Leipzig, 1896.
- Wiktionary: Jurchen language entries (cross-checked against Kane and 女真譯語).
शब्दों की तुलना
Tungusic (Jurchen-Manchu) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | जुरचेन | मांचू | सीबे | नानाई | खितान | एवेन भाषा | उडेगे |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | muke /muke/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | муэ /mue/ | muri /muri/ | му /mu/ | уй /uj/ |
| आग | tuwa /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | това /tova/ | niár /niar/ | тоог /toːɡ/ | тогбо /toɡbo/ |
| सूरज | šun /ʃun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | ᠰᡠᠨ /sun/ | сиун /siun/ | 𘲺 /nair/ | нөлтэн /nølten/ | даигаси /daiɡasi/ |
| चाँद | biya /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | биа /bia/ | 𘭧 /sair/ | бяг /bjaɡ/ | биа /bia/ |
| माता | eme /eme/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ | энин /enin/ | eme /eme/ | эньэн /eɲen/ | энэ /ene/ |
| पिता | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ама /ama/ | ai /ai/ | ама /ama/ | амэ /amə/ |
| खाना | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ | депу /depu/ | idi /idi/ | дьэб /dʒeb/ | джевэ /d͡ʒevə/ |
| पीना | omi /omi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | омичи /omitʃi/ | umi /umi/ | ум /um/ | омимэ /omimə/ |
| प्रेम | gosi /ɡosi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /t͡ʃiltumbi/ | эйини /ejini/ | nasun /nasun/ | аякан /ajakan/ | чисанай /t͡ʃisanaj/ |
| दिल | niyaman /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | миаван /miavan/ | niyàmen /nijamen/ | мяван /mjavan/ | миаван /miavan/ |
| पेड़ | mo /mo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ | мо /mo/ | mau /mau/ | мо /mo/ | мо /mo/ |
| घर | boo /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | дё /dʒo/ | boo /boː/ | дьу /dʒu/ | дзугди /d͡zuɡdi/ |
| कुत्ता | indahǔn /indahuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | ᠨᡳᠨᠳᠠᡥᡡᠨ /nindaxun/ | инда /inda/ | 𘰕𘯛 /niaqan/ | нгин /ŋin/ | инай /inaj/ |
| बिल्ली | kesike /kesike/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | коси /kosi/ | — /—/ | кошка /koʂka/ | кошк /koʃk/ |
| हाथ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | нгала /ŋala/ | ɣar /ɣar/ | нгал /ŋal/ | нала /nala/ |
| आँख | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | насал /nasal/ | nït /nit/ | яса /jasa/ | писа /pisa/ |
| नमस्ते | — /—/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ | банди-банди /bandi bandi/ | — /—/ | дорова /dorova/ | бандиба /bandiba/ |
| धन्यवाद | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | банихан /banihan/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ | нюхча /ɲuxt͡ʃa/ |
| एक | emu /emu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ | эмун /emun/ | 𘬣 /omsu/ | омэн /omen/ | омо /omo/ |
| अच्छा | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ая /aja/ | sayïn /sajin/ | ай /aj/ | ая /aja/ |
पृष्ठ 1/3
हान पठन की तुलना
Tungusic > Southern Tungusic (ancestor of Manchu) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अक्षर | जुरचेन | मांचू | सीबे | आद्य तुंगुस | आद्य मंगोलिक | खितान | प्राचीन जापानी सिनो |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | emu /emu/ | emu /emu/ | emu /əmu/ | *əmun /*əmun/ | *nigen /*niɡen/ | om /əm/ | iti /iti/ |
| 二 | juwe /dʑuwe/ | juwe /d͡ʒuwə/ | juwe /d͡ʑuwə/ | *dʒuər /*d͡ʒuər/ | *qoyar /*qojar/ | jur /dʒur/ | ni /ɲi/ |
| 三 | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | *ilan /*ilan/ | *gurba(n) /*gurban/ | gur /ɡur/ | sam /sam/ |
| 四 | duin /duin/ | duin /duin/ | duin /duin/ | *dügin /*dyɡin/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | dur /dur/ | si /ɕi/ |
| 五 | sunja /sundʑa/ | sunja /sund͡ʒa/ | sunja /sund͡ʑa/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *tabu(n) /*tabun/ | tau /tau/ | go /ŋo/ |
| 六 | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɢun/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | nil /nil/ | roku /roku/ |
| 七 | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | *nadan /*nadan/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | dalu /dalu/ | siti /ɕiti/ |
| 八 | jakūn /dʑakɯn/ | jakūn /d͡ʒakʰuːn/ | jakūn /d͡ʑaqun/ | *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ | *nayima(n) /*najiman/ | naim /naim/ | pati /pati/ |
| 九 | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *yersü(n) /*jersyn/ | isen /isen/ | kiu /kiu/ |
| 十 | juwan /dʑuwan/ | juwan /d͡ʒuwan/ | juwan /d͡ʑuwan/ | *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ | *harba(n) /*harban/ | par /par/ | zipu /ʑipu/ |
| 日 | šun /ʃun/ | šun /ʃun/ | šun /ɕun/ | *siun /*siun/ | *naran /*naran/ | nair /nair/ | niti /ɲiti/ |
| 月 | biya /bija/ | biya /bija/ | biya /bija/ | *bēga /*beːɡa/ | *sara(n) /*saran/ | sair /sair/ | gwati /ŋwati/ |
| 山 | alin /alin/ | alin /alin/ | alin /alin/ | *xada /*xada/ | *agula /*aɣula/ | ula /ʊla/ | san /san/ |
| 水 | muke /muke/ | muke /mukə/ | muke /mutɕə/ | *mū /*muː/ | *usu(n) /*usun/ | us /ʊs/ | swi /swi/ |
| 火 | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | *tōga /*toːɡa/ | *gal /*ɡal/ | gal /ɡal/ | kwa /kwa/ |
| 木 | moo /moː/ | moo /moː/ | moo /mɔː/ | *mō /*moː/ | *modu(n) /*modun/ | — | moku /moku/ |
| 土 | boihon /boixon/ | boihon /bojxon/ | boihon /bɔiʁɔn/ | *na /*na/ | *sirui /*siruj/ | — | do /do/ |
| 天 | abka /abka/ | abka /abka/ | abka /apqa/ | *abka /*abka/ | *teŋri /*teŋri/ | teŋri /tʰeŋri/ | ten /ten/ |
| 地 | na /na/ | na /na/ | na /na/ | *na /*na/ | *gajar /*ɡadʒar/ | — | di /di/ |
| 海 | mederi /mederi/ | mederi /medəri/ | mederi /mədəri/ | *lāmu /*laːmu/ | *dalai /*dalaj/ | — | kai /kai/ |
| 龍 | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | — | — | — | riu /riu/ |
| 虎 | tasha /taʃa/ | tasha /taʃa/ | tasha /taɕa/ | — | — | — | ko /ko/ |
| 犬 | indahūn /indaxɯn/ | indahūn /indaxuːn/ | indahūn /indaʁun/ | *ŋinda /*ŋinda/ | *noxai /*noxaj/ | — | ken /ken/ |
| 馬 | morin /morin/ | morin /morin/ | morin /mɔrin/ | *murin /*murin/ | *mori(n) /*morin/ | morin /morin/ | me /me/ |
| 鳥 | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɢaɕa/ | *gasa /*ɡasa/ | *sibawun /*sibaʊn/ | — | teu /teu/ |
| 魚 | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaʁa/ | *nimaka /*nimaka/ | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | — | go /ŋo/ |
| 牛 | ihan /ixan/ | ihan /ixan/ | ihan /iʁan/ | *xuker /*xuker/ | *hüker /*hyker/ | — | giu /ŋiu/ |
| 羊 | honin /xonin/ | honin /xonin/ | honin /χɔnin/ | — | *honi(n) /*honin/ | — | yau /jau/ |
| 人 | niyalma /nialma/ | niyalma /njalma/ | niyalma /ɲalma/ | *niama /*niama/ | *kümün /*kymyn/ | küü /kʰuː/ | nin /ɲin/ |
| 手 | gala /ɡala/ | gala /ɡala/ | gala /ɢala/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | *gar /*ɡar/ | — | syu /ɕu/ |
| 足 | bethe /betxe/ | bethe /bətxə/ | bethe /bətxə/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | *köl /*kœl/ | — | soku /soku/ |
| 目 | yasa /jasa/ | yasa /jasa/ | yasa /jaza/ | *jāsa /*jaːsa/ | *nidün /*nidyn/ | — | moku /moku/ |
| 耳 | šan /ʃan/ | šan /ʃan/ | šan /ɕan/ | *sēn /*seːn/ | *cikin /*tʃikin/ | — | ni /ɲi/ |
| 口 | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɢa/ | *amŋa /*amŋa/ | *aman /*aman/ | — | kou /kou/ |
| 頭 | uju /udʑu/ | uju /ud͡ʒu/ | uju /ud͡ʑu/ | *dil /*dil/ | *terixün /*terixyn/ | — | tou /tou/ |
| 心 | niyaman /niaman/ | niyaman /njaman/ | niyaman /ɲaman/ | *mēwan /*meːwan/ | *jirüken /*dʒiryken/ | — | sim /ɕim/ |
| 血 | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɣi/ | *sēksə /*seːksə/ | *cisu(n) /*tʃisun/ | — | keti /keti/ |
| 肉 | yali /jali/ | yali /jali/ | yali /jali/ | *uldʒə /*uld͡ʒə/ | *mika(n) /*mikan/ | — | niku /ɲiku/ |
| 上 | dele /dələ/ | dele /dələ/ | dele /dələ/ | *ugi /*uɡi/ | *degere /*deɡere/ | — | zyau /ʑau/ |
| 下 | fejile /fəjilə/ | fejile /fəd͡ʒilə/ | fejile /fəd͡ʑilə/ | *xərgi /*xərɡi/ | *doxora /*doxora/ | — | ge /ŋe/ |
| 中 | dulin /dulin/ | dulimba /dulimba/ | dulimba /dulimba/ | *dulin /*dulin/ | *dumda /*dumda/ | — | tyuu /tʲuu/ |
| 央 | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | *dulin /*dulin/ | — | — | au /au/ |
| 左 | hashū /haʃɯ/ | hashū /xaʃuː/ | hashū /χaɕu/ | *dʒəgün /*d͡ʒəɡyn/ | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | sa /sa/ |
| 右 | ici /itɕi/ | ici /it͡ʃi/ | ici /it͡ɕi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | *baragun /*baraɣun/ | — | iu /iu/ |
| 東 | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | tou /tou/ |
| 西 | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | — | *baragun /*baraɣun/ | — | sai /sai/ |
| 南 | julergi /dʑulərɡi/ | julergi /d͡ʒulərɡi/ | julergi /d͡ʑulərɡi/ | — | *emüne /*emyne/ | — | nam /nam/ |
| 北 | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | — | *hoyitu /*hojitu/ | — | poku /poku/ |
| 行 | yabu- /jabu-/ | yabumbi /jabumbi/ | yabumbi /jawum/ | *jabu- /*jabu-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | gyau /ŋʲau/ |
| 来 | ji- /dʑi-/ | jimbi /d͡ʒimbi/ | jimbi /d͡ʑim/ | *əmə- /*əmə-/ | *ire- /*ire-/ | — | rai /rai/ |
| 去 | gene- /ɡənə-/ | genembi /ɡənəmbi/ | genembi /ɡənəm/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *od- /*od-/ | — | ko /ko/ |
| 見 | sabu- /sabu-/ | sabumbi /sabumbi/ | sabumbi /sabum/ | *ičə- /*it͡ʃə-/ | *üje- /*ydʒe-/ | — | ken /ken/ |
| 聞 | donji- /dondʑi-/ | donjimbi /dond͡ʒimbi/ | donjimbi /dɔnd͡ʑim/ | *dōldi- /*doːldi-/ | *sonos- /*sonos-/ | — | mon /mon/ |
| 食 | je- /dʑe-/ | jembi /d͡ʒəmbi/ | jembi /d͡ʑəm/ | *dʒəp- /*d͡ʒəp-/ | *ide- /*ide-/ | — | ziki /ʑiki/ |
| 飲 | omi- /omi-/ | omimbi /omimbi/ | omimbi /ɔmim/ | *umī- /*umiː-/ | *uxu- /*uxu-/ | — | on /on/ |
| 走 | suju- /sudʑu-/ | sujumbi /sud͡ʒumbi/ | sujumbi /sud͡ʑum/ | *tuksa- /*tuksa-/ | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | sou /sou/ |
| 坐 | te- /te-/ | tembi /təmbi/ | tembi /təm/ | *təgə- /*təɡə-/ | *saxu- /*saxu-/ | — | za /za/ |
| 立 | ili- /ili-/ | ilimbi /ilimbi/ | ilimbi /ilim/ | *ili- /*ili-/ | *bos- /*bos-/ | — | ripu /ripu/ |
पृष्ठ 1/6
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।