KʌThemnɛ
תמנה
אטלנטי-קונגו (מל)
טֶמְנֶה (KʌThemnɛ) היא אחת משתי השפות הגדולות ביותר של סיירה לאון לצד מנדה, עם כ-1.5 מיליון דוברים במחצית הצפונית של הארץ (מחוזות בומבּלי, טונקולילי, פּורט לוקו, קמבּיה, קָרֶנֶה). בהיותה חלק מענף מֶל של האטלנטי-קונגו (ניז'ר-קונגו), היא אינה קשורה לרוב השפות המערב-אפריקאיות הגדולות האחרות — שפות מל מוגבלות לסיירה לאון, ליבריה והאזורים הסמוכים. בעלת מערכת דקדוקית של מחלקות שם עצם המסומנת בקידומות מחלקה (kʌ-, ka-, m- וכו') האופיינית לאטלנטי-קונגו. שפה טונאלית. הטמנה היו אחת היישויות המדיניות הגדולות באזור בתקופה הטרום-קולוניאלית; כיום דוברי טמנה מהווים ציבור פוליטי ותרבותי חשוב בסיירה לאון.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בתמנה
מים
mant
/mant/
אש
anang
/anaŋ/
שמש
arɛ
/arɛ/
ירח
arai
/arai/
כוכב
woray
/woraj/
אמא
ya
/ja/
אבא
pa
/pa/
אני
mi
/mi/
אתה
mʌ
/mʌ/
שם
es
/ɛs/
עין
ari
/ari/
יד
anpa
/anpa/
לב
ka-yɔn
/kajɔn/
אהבה
ka-haŋkə
/kahaŋkə/
עץ
kʌ-ant
/kʌant/
בית
anseth
/ansetʰ/
כלב
kabul
/kabul/
חתול
kanaŋ
/kanaŋ/
לאכול
ði
/ði/
לשתות
di
/di/
אחד
piɲ
/piɲ/
שתיים
ka-rəŋ
/rəŋ/
שלום
seke
/seke/
תודה
sɔŋ
/sɔŋ/
טוב
lɔŋ
/lɔŋ/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Atlantic-Congo (Mel) קשורות
| משמעות | תמנה | אאוקאן | סראנאן טונגו | מטה | טוק פיסין | קריאו | קוריאנית (ינביאן) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | mant /mant/ | watra /watra/ | watra /watra/ | mə /mə/ | wara /waɾa/ | wata /ˈwata/ | 물 /mul/ |
| אש | anang /anaŋ/ | faya /faja/ | faya /faja/ | mɔŋ /mɔŋ/ | paia /paja/ | faya /ˈfaja/ | 불 /pul/ |
| שמש | arɛ /arɛ/ | son /soŋ/ | son /son/ | nyam /ɲam/ | san /san/ | san /san/ | 해 /hɛ/ |
| ירח | arai /arai/ | mun /mun/ | mun /mun/ | nuŋ /nuŋ/ | mun /mun/ | mun /mun/ | 달 /tal/ |
| כוכב | woray /woraj/ | sitari /siˈtari/ | stari /ˈstari/ | ntsə́ /ntsə́/ | sta /sta/ | star /staː/ | 별 /pjʌl/ |
| אמא | ya /ja/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | ma /ma/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | 오마니 /omani/ |
| אבא | pa /pa/ | tata /tata/ | papa /papa/ | ta /ta/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | 아바이 /abai/ |
| אני | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mə̀ /mə̀/ | mi /mi/ | mi /mi/ | 나 /na/ |
| אתה | mʌ /mʌ/ | yu /ju/ | yu /ju/ | ò /ò/ | yu /ju/ | yu /ju/ | 너 /nʌ/ |
| שם | es /ɛs/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | ə́ɲə́ /ə́ɲə́/ | nem /nem/ | nem /nɛm/ | 이름 /iɾɯm/ |
| עין | ari /ari/ | ai /ai/ | ai /ai/ | dzi /dzi/ | ai /aj/ | ay /aj/ | 눈 /nun/ |
| יד | anpa /anpa/ | ana /ana/ | anu /anu/ | boa /boa/ | han /han/ | an /an/ | 손 /son/ |
| לב | ka-yɔn /kajɔn/ | ati /ati/ | ati /ati/ | mu /mu/ | bel /bel/ | at /at/ | 마음 /maɯm/ |
| אהבה | ka-haŋkə /kahaŋkə/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | kɔŋ /kɔŋ/ | laikim /lajkim/ | lɛk /lɛk/ | 사랑 /saɾaŋ/ |
| עץ | kʌ-ant /kʌant/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | ti /ti/ | diwai /diwaj/ | tik /tik/ | 나무 /namu/ |
| בית | anseth /ansetʰ/ | osu /osu/ | oso /oso/ | nda /nda/ | haus /haʊs/ | os /ɔs/ | 집 /tɕip̚/ |
| כלב | kabul /kabul/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | mbu /mbu/ | dok /dok/ | dɔg /dɔɡ/ | 개 /kɛ/ |
| חתול | kanaŋ /kanaŋ/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | guŋ /ɡuŋ/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | 고양이 /kojaŋi/ |
| לאכול | ði /ði/ | nyan /ɲaŋ/ | nyan /ɲan/ | mé /me/ | kaikai /kajkaj/ | it /it/ | 먹어 /mʌɡʌ/ |
| לשתות | di /di/ | diingi /diːŋi/ | dringi /driŋi/ | nyo /ɲo/ | dring /dɾiŋ/ | drink /drɪŋk/ | 마셔 /maɕjʌ/ |
| אחד | piɲ /piɲ/ | wan /wan/ | wan /wan/ | mɔ /mɔ/ | wanpela /wanpɛla/ | wan /wan/ | 하나 /hana/ |
| שתיים | ka-rəŋ /rəŋ/ | tu /tu/ | tu /tu/ | bɛ́ /bɛ́/ | tu /tu/ | tu /tu/ | 둘 /tul/ |
| שלום | seke /seke/ | fa yu de /fa ju de/ | odi /odi/ | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ | halo /halo/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | 안녕하십니까 /annjʌŋhaɕimnik͈a/ |
| תודה | sɔŋ /sɔŋ/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | nfɔn /nfɔn/ | tenkyu /tɛŋkju/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | 고맙습니다 /komap̚s͈ɯmnida/ |
| טוב | lɔŋ /lɔŋ/ | boon /boːŋ/ | bun /bun/ | mwa /mwa/ | gutpela /ɡutpɛla/ | gud /ɡud/ | 좋아 /tɕoa/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.