Kisukuma
סוקומה
משפחת אטלנטי-קונגו (ענף הבנטו, קבוצת סוקומה-ניאמווזי)
סוקומה (קיסוקומה) היא שפת הבנטו היחידה הגדולה ביותר בטנזניה לפי דוברי שפת אם, עם כ-5 מיליון דוברים, המדוברת בעיקר באזור אגם ויקטוריה — באזורי מוואנזה, שיניאנגה, טבורה, גייטה וסימיו. בני הסוקומה הם הקבוצה האתנית הגדולה ביותר בטנזניה, כ-16% מאוכלוסיית המדינה. בשפה יש טון (ניגוד גבוה-נמוך על שורשים ועל סמני זמן-אספקט) והתאם של מחלקות שם בנטו (כ-18 מחלקות); היא קרובה מאוד לניאמווזי (nym), שאיתה היא יוצרת רצף ניבים, ושתיהן מסווגות יחד כאזור בנטו F21. למרות קהילת הדוברים הגדולה, הסוואהילית (sw) שולטת בחינוך, בתקשורת ובממשל ברחבי טנזניה, ולסוקומה מסורת כתובה ונוכחות תקשורתית מוגבלות.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בסוקומה
מים
minzi
/minzi/
אש
moto
/moto/
שמש
ilyuva
/iʎuβa/
ירח
ng'wezi
/ŋweːzi/
כוכב
nyenyeezi
/ɲeˈɲeːzi/
אמא
mayu
/maju/
אבא
baba
/baba/
אני
nene
/ˈnene/
אתה
gwegwe
/ˈɡweɡwe/
שם
lina
/ˈlina/
עין
liso
/liso/
יד
nkhono
/ŋkono/
לב
ngholo
/ŋɡoːlo/
אהבה
butogwa
/butoɡwa/
עץ
mti
/mti/
בית
kaya
/kaja/
כלב
mbwa
/mbwa/
חתול
kalulu
/kalulu/
לאכול
kulya
/kuʎa/
לשתות
kunywa
/kuɲwa/
אחד
imo
/imo/
שתיים
ibhili
/iˈβili/
שלום
mwangaluka
/mwaŋɡaluka/
תודה
nakulumba
/nakulumba/
טוב
shihi
/ʃihi/
מקורות
- Glottolog: Sukuma
- Ethnologue: suk
- Maganga & Schadeberg (1992) Kanuri Comparative Lexicon (Sukuma section)
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Atlantic-Congo (Bantu, Sukuma-Nyamwezi) קשורות
| משמעות | סוקומה | ניאמווזי | שמבלה | סנגו | מקונדה | ניאטורו | אסו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | minzi /minzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mashi /maʃi/ | maazi /maːzi/ | mende /mende/ |
| אש | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ |
| שמש | ilyuva /iʎuβa/ | izuba /izuβa/ | zuwa /zuwa/ | liluga /liluɡa/ | lyuva /ʎuβa/ | nzua /nzua/ | idhuva /iðuʋa/ |
| ירח | ng'wezi /ŋweːzi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | umwesi /umwesi/ | mwedi /mwedi/ | umweri /umweɾi/ | mwezi /mwezi/ |
| כוכב | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | ntondwa /ntondwa/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ |
| אמא | mayu /maju/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| אבא | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| אני | nene /ˈnene/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ | une /une/ | une /une/ | une /une/ | mine /mine/ |
| אתה | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | uve /uve/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ |
| שם | lina /ˈlina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ | litawa /litawa/ | lina /lina/ | izina /izina/ | izina /izina/ |
| עין | liso /liso/ | liso /liso/ | izo /izo/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | iriiso /iɾiːso/ | iiso /iːso/ |
| יד | nkhono /ŋkono/ | ikobo /ikoβo/ | ukono /ukono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | mkono /mkono/ |
| לב | ngholo /ŋɡoːlo/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | ngiti /ŋɡiti/ |
| אהבה | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ | ulungu /uluŋɡu/ | kupenda /kupenda/ | butogwa /butoɡwa/ | lumba /lumba/ |
| עץ | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| בית | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| כלב | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| חתול | kalulu /kalulu/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| לאכול | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kurya /kuɾja/ |
| לשתות | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kukumbila /kukumbila/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| אחד | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | nimo /nimo/ | umwe /umwe/ | imwe /imwe/ |
| שתיים | ibhili /iˈβili/ | ibili /iβili/ | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | vavili /vaʋili/ | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ |
| שלום | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mwadita /mwadita/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mbasala /mbasala/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | mbukire /mbukiɾe/ | shiloi /ʃiloi/ |
| תודה | nakulumba /nakulumba/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /asante/ | nashukulu /naʃukulu/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | asante /aˈsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ |
| טוב | shihi /ʃihi/ | lihi /lihi/ | hedi /hedi/ | kwifwa /kwifwa/ | shibwana /ʃibwana/ | kihi /kihi/ | mwamba /mwamba/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.