Kreol Réyoné
קריאולית ראוניון
קריאולית מבוססת צרפתית
קריאולית ראוניון (Kreol Réyoné, Kréol La Rényon) היא הקריאולית מבוססת־הצרפתית של האי ראוניון באוקיינוס ההודי (כ-600 אלף דוברים כשפת אם), מחוז צרפתי שמעבר לים. יחד עם הקריאוליות המאוריציאנית (mfe) והסיישלית (crs) היא מרכיבה את שלישיית הקריאוליות הצרפתיות של האוקיינוס ההודי (תת-האשכול של הקריאוליות המסקרניות). השפעת המצע מגיעה מן הבנטו של מזרח אפריקה, מן המלגשית ומן הטמילית ההודית שהביאו עמם הפועלים המוחכרים. שלוש שיטות כתיב מתחרות נמצאות בשימוש (הגרפית SudEL, Lékritir 77 ו-Tangol). היא בשימוש נרחב בתחומים שבעל פה, במוזיקה (מאלויה, סגה) ובאופן הולך וגובר בספרות, אך הצרפתית שולטת בחינוך ובמנהל.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בקריאולית ראוניון
מים
dlo
/dlo/
אש
dofé
/dofe/
שמש
soley
/solej/
ירח
lalinn
/lalin/
כוכב
zétoil
/zetwal/
אמא
manmon
/mãmõ/
אבא
papa
/papa/
אני
mwin
/mwɛ̃/
אתה
ou
/u/
שם
nom
/nɔm/
עין
zié
/zje/
יד
lamin
/lamɛ̃/
לב
ker
/kɛʁ/
אהבה
lamour
/lamuʁ/
עץ
pyébwa
/pjebwa/
בית
kaz
/kaz/
כלב
lisien
/lisjɛ̃/
חתול
shat
/ʃat/
לאכול
manz
/mãz/
לשתות
bwar
/bwaʁ/
אחד
inn
/in/
שתיים
de
/de/
שלום
bonzour
/bõzuʁ/
תודה
mersi
/mɛʁsi/
טוב
bon
/bõ/
מקורות
- Cellier — Comparons nos langues
- Ethnologue 27: Réunion Creole
- Chaudenson (1974) Le lexique du parler créole de la Réunion
השוואת מילים
בהשוואה לשפות French-based creole קשורות
| משמעות | קריאולית ראוניון | קריאולית סיישל | קריאולית גוואדלופ | קריאולית האיטית | קריאולית מאוריציאנית | קריאול גויאנה הצרפתית | קריאולית סנט לוסיאנית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | dlo /dlo/ | delo /delo/ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ | dilo /dilo/ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ |
| אש | dofé /dofe/ | dife /dife/ | difé /dife/ | dife /dife/ | dife /dife/ | dife /dife/ | difé /dife/ |
| שמש | soley /solej/ | soley /solej/ | solèy /solɛj/ | solèy /sɔlɛj/ | soley /solej/ | solèy /sɔlɛj/ | solèy /solɛj/ |
| ירח | lalinn /lalin/ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ | lalinn /lalin/ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ |
| כוכב | zétoil /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zétwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ |
| אמא | manmon /mãmõ/ | manman /mãmã/ | manman /mãmã/ | manman /mɑ̃mɑ̃/ | mama /mama/ | manman /mɑ̃mɑ̃/ | manman /mɑ̃mɑ̃/ |
| אבא | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ |
| אני | mwin /mwɛ̃/ | mon /mɔ̃/ | an /ã/ | mwen /mwɛ̃/ | mo /mo/ | mo /mo/ | mwen /mwɛ̃/ |
| אתה | ou /u/ | ou /u/ | ou /u/ | ou /u/ | to /to/ | to /to/ | ou /u/ |
| שם | nom /nɔm/ | non /nɔ̃/ | non /nɔ̃/ | non /nɔ̃/ | nom /nom/ | non /nɔ̃/ | non /nõ/ |
| עין | zié /zje/ | lizye /lizje/ | zyé /zje/ | je /ʒe/ | lizie /lizje/ | zye /zje/ | zié /zje/ |
| יד | lamin /lamɛ̃/ | lanmen /lãmɛ̃/ | men /mɛ̃/ | men /mɛ̃/ | lame /lame/ | men /mɛn/ | lanmen /lɑ̃mɛn/ |
| לב | ker /kɛʁ/ | leker /lekeʁ/ | kè /kɛ/ | kè /kɛ/ | leker /lekeɾ/ | kè /kɛ/ | tjè /tʃɛ/ |
| אהבה | lamour /lamuʁ/ | lanmour /lãmuʁ/ | lanmou /lãmu/ | lanmou /lɑ̃mu/ | lamour /lamuɾ/ | renmen /rɛ̃mɛn/ | anmou /ɑ̃mu/ |
| עץ | pyébwa /pjebwa/ | pye dibwa /pje dibwa/ | pyé bwa /pje bwa/ | pyebwa /pjebwa/ | pye /pje/ | bwa /bwa/ | piébwa /pjebwa/ |
| בית | kaz /kaz/ | lakaz /lakaz/ | kaz /kaz/ | kay /kaj/ | lakaz /lakaz/ | kaz /kaz/ | kay /kaj/ |
| כלב | lisien /lisjɛ̃/ | lisyen /lisjɛ̃/ | chyen /ʃjɛ̃/ | chen /ʃɛ̃/ | lisien /lisjɛ̃/ | chen /ʃɛ̃/ | chyen /tʃjɛn/ |
| חתול | shat /ʃat/ | sat /sat/ | chat /ʃat/ | chat /ʃat/ | sat /sat/ | chat /ʃa/ | chat /tʃa/ |
| לאכול | manz /mãz/ | manze /mãze/ | manjé /mãʒe/ | manje /mɑ̃ʒe/ | manze /mãze/ | manjé /mɑ̃ʒe/ | manjé /mɑ̃ʒe/ |
| לשתות | bwar /bwaʁ/ | bwar /bwaʁ/ | bwè /bwɛ/ | bwè /bwɛ/ | bwar /bwaɾ/ | bwè /bwɛ/ | bwè /bwɛ/ |
| אחד | inn /in/ | enn /ɛn/ | yonn /jõn/ | youn /jun/ | enn /ɛn/ | youn /jun/ | yonn /jɔn/ |
| שתיים | de /de/ | de /de/ | dé /de/ | de /de/ | de /de/ | de /de/ | dé /de/ |
| שלום | bonzour /bõzuʁ/ | bonzour /bõzuʁ/ | bonjou /bõʒu/ | bonjou /bɔ̃ʒu/ | bonzour /bõzuɾ/ | bonjou /bõʒu/ | bonjou /bɔ̃ʒu/ |
| תודה | mersi /mɛʁsi/ | mersi /mɛʁsi/ | mèsi /mɛsi/ | mèsi /mɛsi/ | mersi /meɾsi/ | mèsi /mɛsi/ | mèsi /mɛsi/ |
| טוב | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bɔ̃/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bɔ̃/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.