Kpɛlɛɛ
קפלה
ניז'ר-קונגו (מנדה)
קפלה (Kpɛlɛɛ) היא קבוצת לשונות מענף המאנדה הדרום־מערבי, המדוברת בפי כ־750,000 בני אדם בליבריה ובגינאה הסמוכה; הניב הגינאי מוכר גם בשם גרזה. מיונים מודרניים מבחינים בין קפלה של ליבריה לקפלה של גינאה, שלהן קודים נפרדים בתקן ISO 639-3, ואילו הכינוי הכולל קפלה מקיף את שתיהן. זוהי שפה טונאלית, וכיום היא נכתבת בעיקר בכתיבים המבוססים על האלפבית הלטיני. בשנות ה־30 של המאה ה־20 יצר הצ'יף Gbili מ־Sanoyea שבמחוז בונג כתב הברות קפלה ילידי, ששימש להתכתבות, לחשבונות, לחובות ולרישומים אחרים; השימוש בו פחת לאחר מכן והוא טרם קודד ב־Unicode.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בקפלה
מים
ya
/ja/
אש
kɔ̃a
/kõa/
שמש
pelei
/pelei/
ירח
kɔŋɔ
/kɔŋɔ/
כוכב
ɓɔlɔŋ
/ɓɔ̀lɔ̀ŋ/
אמא
ngaa
/ŋaː/
אבא
laai
/laːi/
אני
ŋá
/ŋá/
אתה
í
/í/
שם
laa
/lâː/
עין
ŋɛ
/ŋɛ/
יד
yee
/jeː/
לב
lii
/liː/
אהבה
gboma
/ɡboma/
עץ
woo
/woː/
בית
pere
/pere/
כלב
nyila
/ɲila/
חתול
gbele
/ɡbele/
לאכול
nyii
/ɲiː/
לשתות
yiti
/jiti/
אחד
taa
/taː/
שתיים
feere
/fèːɽè/
שלום
halee
/haleː/
תודה
balika
/balika/
טוב
nyaŋa
/ɲaŋa/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Niger-Congo (Mande) קשורות
| משמעות | קפלה | מנדינקה | קונאברה | מנדה | דיולה | ארמית חדשה אשורית | גרינלנדית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ya /ja/ | jiyo /dʒijo/ | ji /dʒi/ | njei /ndʒei/ | ji /dʒi/ | ܡܝܐ /mijja/ | imeq /imeq/ |
| אש | kɔ̃a /kõa/ | dimbaa /dimbaː/ | ta /ta/ | ngombu /ŋɡombu/ | tasuma /tasuma/ | ܢܘܪܐ /nura/ | ikuallaq /ikuaɬːaq/ |
| שמש | pelei /pelei/ | tilo /tilo/ | tile /tile/ | foni /foni/ | tile /tile/ | ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ | seqineq /seqineq/ |
| ירח | kɔŋɔ /kɔŋɔ/ | karoo /karoː/ | kalo /kalo/ | ngewɔ /ŋɡewɔ/ | kalo /kalo/ | ܣܗܪܐ /sahra/ | qaammat /qaːmːat/ |
| כוכב | ɓɔlɔŋ /ɓɔ̀lɔ̀ŋ/ | looloo /loːloː/ | tɛnɛ /tɛ̀nɛ̀/ | ngɔlɔ /ᵑɡɔlɔ/ | dolo /dólo/ | ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ | ulloriaq /uɬːɔʁiaq/ |
| אמא | ngaa /ŋaː/ | baa /baː/ | ba /ba/ | nje /ndʒe/ | ba /ba/ | ܝܡܐ /jimma/ | anaana /anaːna/ |
| אבא | laai /laːi/ | faa /faː/ | fa /fa/ | nya /ɲa/ | fa /fa/ | ܒܒܐ /baba/ | ataata /ataːta/ |
| אני | ŋá /ŋá/ | nte /nte/ | n /ǹ/ | nya /ɲá/ | ń /ŋ́/ | ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ | uanga /uaŋa/ |
| אתה | í /í/ | ite /ite/ | i /í/ | bi /bí/ | í /í/ | ܐܲܢ݉ܬ /ʔat/ | illit /iɬːit/ |
| שם | laa /lâː/ | too /toː/ | to /tō/ | láá /láá/ | tɔgɔ /tɔ́gɔ/ | ܫܸܡܵܐ /ˈʃɪmma/ | ateq /atəq/ |
| עין | ŋɛ /ŋɛ/ | ɲaa /ɲaː/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ngama /ŋɡama/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | isi /isi/ |
| יד | yee /jeː/ | buloo /buloː/ | bolo /bolo/ | lɔkɔ /lɔkɔ/ | bolo /bolo/ | ܐܝܕܐ /iːða/ | assak /asːak/ |
| לב | lii /liː/ | sondomoo /sondomoː/ | dusu /dusu/ | mola /mola/ | dusu /dusu/ | ܠܒܐ /libba/ | uummat /uːmːat/ |
| אהבה | gboma /ɡboma/ | kanu /kanu/ | kana /kana/ | ndolo /ndolo/ | kanu /kanu/ | ܚܘܒܐ /xubba/ | asaaq /asaːq/ |
| עץ | woo /woː/ | yiroo /jiroː/ | yiri /jiri/ | ngulu /ŋɡulu/ | yiri /jiri/ | ܐܝܠܢܐ /ilana/ | orpik /oɾpik/ |
| בית | pere /pere/ | buŋo /buŋo/ | so /so/ | pɛlɛ /pɛlɛ/ | so /so/ | ܒܝܬܐ /beθa/ | illu /iɬːu/ |
| כלב | nyila /ɲila/ | wuloo /wuloː/ | fugo /fuɡo/ | nguje /ŋɡudʒe/ | wulu /wulu/ | ܟܠܒܐ /kalba/ | qimmeq /qimːeq/ |
| חתול | gbele /ɡbele/ | ñankuma /ɲankuma/ | nyukuma /ɲukuma/ | gɔngɔ /ɡɔŋɡɔ/ | jakuma /dʒakuma/ | ܩܛܘ /qaːtu/ | qitsuk /qitsuk/ |
| לאכול | nyii /ɲiː/ | domo /domo/ | don /don/ | mɛ /mɛ/ | dun /dun/ | ܐܟܠ /axil/ | nerivoq /neɾivoq/ |
| לשתות | yiti /jiti/ | miŋ /miŋ/ | min /min/ | ngu /ŋɡu/ | min /min/ | ܫܬܐ /ʃate/ | imerpoq /imeɾpoq/ |
| אחד | taa /taː/ | kiliŋ /kiliŋ/ | kelen /kelen/ | yila /jila/ | kelen /kelen/ | ܚܕ /xa/ | ataaseq /ataːseq/ |
| שתיים | feere /fèːɽè/ | fula /fula/ | pla /plà/ | fele /félé/ | fila /fìla/ | ܬܪܹܝܢ /treːn/ | marluk /maɬːuk/ |
| שלום | halee /haleː/ | salaam /salaːm/ | ka kɛ /ka kɛ/ | bua /bua/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːma/ | aluu /aluː/ |
| תודה | balika /balika/ | abaraka /abaraka/ | baraka /baɾaka/ | bisɛ /bisɛ/ | i ni ce /i ni tʃe/ | ܒܣܝܡܐ /basima/ | qujanaq /qujanaq/ |
| טוב | nyaŋa /ɲaŋa/ | beteyaa /betejaː/ | ɲuman /ɲuman/ | nyande /ɲande/ | ɲuman /ɲuman/ | ܛܒܐ /tˤaba/ | ajunngilaq /ajuŋːilaq/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.