Koyra Chiini
Koyra chiini
Songhai
Le koyra chiini, littéralement « langue de la ville », est une langue songhay parlée à Tombouctou et dans les localités voisines de la boucle du Niger au Mali, notamment Diré, Goundam, Tonka et Niafunké. Il forme un complexe dialectal songhay occidental nettement distinct du koyraboro senni parlé plus à l’est autour de Gao, tandis que le djenné chiini est une variété occidentale étroitement apparentée. L’ordre fondamental de la proposition est sujet–verbe–objet, et non SOV ; les particules de mode, d’aspect et de négation précèdent le verbe, mais les postpositions suivent leur complément. Dans le syntagme nominal, adjectifs, numéraux, démonstratifs et marques de définitude et de pluriel suivent généralement le nom. Contrairement à plusieurs langues songhay hors du Mali, le koyra chiini n’a pas de tons lexicaux ou grammaticaux distinctifs, et sa phonologie décrite oppose voyelles brèves et longues.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Koyra chiini
Eau
hari
/hari/
Feu
nuune
/nuːne/
Soleil
wari
/wari/
Lune
handu
/handu/
Étoile
handariya
/handaːɾija/
Mère
nya
/ɲa/
Père
baaba
/baːba/
Je
ay
/aj/
Tu
ni
/ni/
Nom
maa
/maː/
Œil
mo
/mo/
Main
kambe
/kambe/
Cœur
bine
/bine/
Amour
baŋa
/baŋa/
Arbre
tuuri
/tuːri/
Maison
huu
/huː/
Chien
hansi
/hansi/
Chat
muusu
/muːsu/
Manger
ŋwa
/ŋwa/
Boire
hane
/hane/
Un
afo
/afo/
Deux
ihinka
/ihiŋka/
Bonjour
fofo
/fofo/
Merci
barka
/barka/
Bon
boori
/boːri/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Songhai apparentées
| Sens | Koyra chiini | Koyraboro senni | Zarma | Bishnupriya-manipuri | Peul | Wolaytta | Aari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | hari /hari/ | hari /hari/ | hari /hari/ | পানি /paːni/ | ndiyam /ndijam/ | haatta /haːtːa/ | waki /waki/ |
| Feu | nuune /nuːne/ | nuune /nuːne/ | danji /dandʒi/ | আগুন /aːɡun/ | yiite /jiːte/ | tama /tama/ | mola /mola/ |
| Soleil | wari /wari/ | wayna /wajna/ | wayna /wajna/ | বেল /bel/ | naange /naːŋɡe/ | awa /awa/ | háy /haj/ |
| Lune | handu /handu/ | handu /handu/ | handu /handu/ | জুনাক /dʒunak/ | lewru /lewɾu/ | aginaa /aɡinaː/ | arfi /arfi/ |
| Étoile | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | তারা /taɾa/ | hoodere /hoːdeɾe/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | manka /ˈmanka/ |
| Mère | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ | ñaa /ɲaː/ | মা /maː/ | yumma /jumːa/ | aaya /aːja/ | inde /inde/ |
| Père | baaba /baːba/ | baaba /baːba/ | baba /baba/ | বাবা /baːba/ | baaba /baːba/ | aawa /aːwa/ | baba /baba/ |
| Je | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | মি /mi/ | miin /miːn/ | taani /taːni/ | ita /ʔiˈta/ |
| Tu | ni /ni/ | ni /ni/ | ni /ni/ | তি /ti/ | aan /aːn/ | neeni /neːni/ | ahna /ahˈna/ |
| Nom | maa /maː/ | maa /maː/ | maa /maː/ | নাম /nam/ | innde /inːde/ | sunttaa /suntːaː/ | naami /naːˈmi/ |
| Œil | mo /mo/ | mo /mo/ | mo /mo/ | চোখ /tʃokʰ/ | yiitere /jiːteɾe/ | ayfee /ajfeː/ | aafi /aːfi/ |
| Main | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | হাত /haːt/ | junngo /dʒuŋːɡo/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | kushum /kuʃum/ |
| Cœur | bine /bine/ | bine /bine/ | bina /bina/ | মন /mon/ | ɓernde /ɓeɾnde/ | wozanaa /wozanaː/ | lubba /lubːa/ |
| Amour | baŋa /baŋa/ | baŋa /baŋa/ | baa /baː/ | মায়া /maja/ | yiɗde /jiɗːe/ | siiqaa /siːqaː/ | gaya /ɡaja/ |
| Arbre | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | গাছ /ɡaːtʃʰ/ | lekki /lekːi/ | mittaa /mitːaː/ | miza /miza/ |
| Maison | huu /huː/ | huu /huː/ | fu /fu/ | ঘর /ɡʱaɾ/ | suudu /suːdu/ | keettaa /keːtːaː/ | kara /kara/ |
| Chien | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | কুট্টা /kuʈːaː/ | rawandu /ɾawandu/ | kanaa /kanaː/ | kana /kana/ |
| Chat | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | বিল্লি /bilːi/ | ullundu /ulːundu/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Manger | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | খাব /kʰaːb/ | ñaamde /ɲaːmde/ | miya /miːja/ | itte /itːe/ |
| Boire | hane /hane/ | hane /hane/ | hañu /haɲu/ | পান কর /paːn kaɾ/ | yarude /jaɾude/ | ushiya /uʃija/ | ushe /uʃe/ |
| Un | afo /afo/ | afo /afo/ | affo /afːo/ | এক /ek/ | go'o /ɡoʔo/ | issino /isːino/ | kollo /kolːo/ |
| Deux | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | দুই /dui/ | ɗiɗi /ɗiɗi/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | qasken /qasˈken/ |
| Bonjour | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | নমস্কার /nomoskar/ | jam tan /dʒam tan/ | saro /saro/ | saro /saro/ |
| Merci | barka /barka/ | barka /barka/ | fofo /fofo/ | ধইন্যবাদ /dʱoinjobaːd/ | a jaaraama /a dʒaːɾaːma/ | galatay /ɡalataj/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Bon | boori /boːri/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ | ভালা /bʱaːlaː/ | moƴƴo /moƴːo/ | lo'o /loʔo/ | goodi /ɡoːdi/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.