Hiri Motu
Austronesia
El hiri motu (motu policial) es una variedad de contacto simplificada de la lengua motu de Papúa Nueva Guinea, desarrollada originalmente como lengua franca comercial para las expediciones comerciales hiri entre el pueblo motu de Port Moresby y los pueblos de la provincia del Golfo. La variedad fue posteriormente simplificada y estandarizada por la Royal Papuan Constabulary (motu policial) y la administración colonial australiana en los siglos XIX y principios del XX para servir como lengua franca regional. El hiri motu se convirtió en una de las tres lenguas oficiales de Papúa Nueva Guinea bajo la Constitución de Independencia de 1975, junto con el inglés y el tok pisin. Sin embargo, desde la independencia el hiri motu ha ido perdiendo terreno de forma constante frente al tok pisin (tpi), que ha surgido como la lengua franca pan-PNG dominante, en particular entre las generaciones más jóvenes. Lingüísticamente, el hiri motu emplea una fonología y gramática motu simplificadas con préstamos derivados del inglés australiano para la tecnología moderna.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Hiri Motu
Agua
ranu
/ɾanu/
Fuego
lahi
/lahi/
Sol
dina
/dina/
Luna
hua
/hua/
Estrella
hisiu
/hisiu/
Madre
sina
/sina/
Padre
tama
/tama/
Yo
lau
/lau/
Tú
oi
/oi/
Nombre
ladana
/laˈdana/
Ojo
matana
/matana/
Mano
ima
/ima/
Corazón
kudouna
/kudouna/
Amor
lalokau
/lalokau/
Árbol
au
/au/
Casa
ruma
/ɾuma/
Perro
sisia
/sisia/
Gato
pusi
/pusi/
Comer
ania
/ania/
Beber
inua
/inua/
Uno
ta
/ta/
Dos
rua
/rua/
Hola
namona
/namona/
Gracias
tanikiu
/tanikiu/
Bueno
namo
/namo/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Austronesian relacionadas
| Significado | Hiri Motu | Motu | Fiyiano | Tokelauano | Niueano | Tuvaluano | Puyuma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | enay /enai/ |
| Fuego | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | apuy /apui/ |
| Sol | dina /dina/ | dina /dina/ | matanisiga /matanisiŋa/ | la /la/ | lā /laː/ | laa /laː/ | kadaw /kadaw/ |
| Luna | hua /hua/ | hua /hua/ | vula /βula/ | malama /malama/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | bulan /buɭan/ |
| Estrella | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | kalokalo /kalokalo/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | vituwan /vituwan/ |
| Madre | sina /sina/ | sinana /sinana/ | tina /tina/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | ina /ina/ |
| Padre | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | ama /ama/ |
| Yo | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | kuiku /kuiku/ |
| Tú | oi /oi/ | oi /oi/ | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | yu /ju/ |
| Nombre | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | ngadan /ŋadan/ |
| Ojo | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mano | ima /ima/ | ima /ima/ | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Corazón | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | uto /uto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | kalumetan /kalumetan/ |
| Amor | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | ulaw /ulaw/ |
| Árbol | au /au/ | au /au/ | kau /kau/ | lakau /lakau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | kawi /kawi/ |
| Casa | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | ruma /ɾuma/ |
| Perro | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | suwan /suwan/ |
| Gato | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | kating /katiŋ/ |
| Comer | ania /ania/ | aniani /aniani/ | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kuman /kuman/ |
| Beber | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | enpa /enpa/ |
| Uno | ta /ta/ | ta /ta/ | dua /ndua/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | sa /sa/ |
| Dos | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /ˈlua/ | zua /ʐua/ |
| Hola | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ | bula /mbula/ | malo ni /malo ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | marayas /maɾajas/ |
| Gracias | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | kasapakan /kasapakan/ |
| Bueno | namo /namo/ | namo /namo/ | vinaka /βinaka/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | mauruway /mauɾuwai/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.