ბაცბური მოტტ
Bats
Northeast Caucasian (Nakh)
Bats (Tsova-Tushin, ბაცბური მოტტ batsbuli mott) is the smallest Nakh language, sister to Chechen and Ingush, spoken only in the single village of Zemo Alvani in Georgia. It has eight noun classes (the most of any Nakh language), ergative alignment, and famously a split between agentive and non-agentive intransitive subjects ("fluid-S"). Heavy Georgian contact has supplied massive loan and structural influence; the language is unwritten and severely endangered.
Where it is spoken
31 core words in Bats
Water
ხი
/xi/
Fire
ცʼე
/tsʼe/
Sun
მაცხ
/matsx/
Moon
ბუცʼ
/butsʼ/
Star
სედა
/seda/
Mother
ნანა
/nana/
Father
დადა
/dada/
I
სო
/so/
You
ჰო
/ħo/
Name
ცʼე
/tsʼe/
Eye
ბარკʼ
/barkʼ/
Hand
კʼუჲ
/kʼuj/
Heart
დოკ
/dokʼ/
Love
დაკარ
/dakar/
Tree
დაჴ
/daq/
House
ცʼა
/tsʼa/
Dog
ფჰუ
/pʰu/
Cat
ციცა
/tsitsa/
Eat
ჲაა
/jaː/
Drink
მალარ
/malar/
One
ცхʼა
/tsʰa/
Two
შინ
/ʃin/
Hello
ვუჲ
/vuj/
Thank you
მადლობელ ვალ
/madlobel val/
Good
დიკʼა
/dikʼa/
Cuckoo
გუგუტ
/ɡuɡutː/
Sources
- Holisky, Dee Ann & Gagua, Rusudan (1994) "Tsova-Tush (Batsbi)." In R. Smeets (ed.) The Indigenous Languages of the Caucasus, vol. 4: 147-212. Delmar, NY: Caravan Books.
- Desheriev, Yunus D. (1953) Бацбийский язык [The Bats Language]. Moscow: Izdatel’stvo AN SSSR.
- Hewitt, B. George (2004) Introduction to the Study of the Languages of the Caucasus. Munich: LINCOM.
- Glottolog: Bats
Words compared
Compared with related Northeast Caucasian (Nakh) languages
| Meaning | Bats | Chechen | Ingush | Avar | Lak | Archi | Andi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | ხი /xi/ | хи /xi/ | хий /xij/ | лъим /ɬim/ | щин /ʃin/ | лъан /ɬan/ | лъен /ɬen/ |
| Fire | ცʼე /tsʼe/ | цӏе /tsʼe/ | цӏе /tsʼe/ | цӏа /tsʼa/ | цӏу /tsʼu/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Sun | მაცხ /matsx/ | малх /malx/ | малх /malx/ | бакъ /baqʼ/ | бургъ /burʁ/ | бараг /baɾaɡ/ | миллӏи /milːi/ |
| Moon | ბუცʼ /butsʼ/ | бутт /butː/ | бутт /butː/ | моцӏ /motsʼ/ | барз /barz/ | батӏ /batʼ/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ |
| Star | სედა /seda/ | седа /seda/ | седкъа /sedqʼa/ | цӀва /tsʼʷa/ | цӀукӀу /tsʼukʼu/ | хӀон /ħon/ | цӀцӀа /tsʼːa/ |
| Mother | ნანა /nana/ | нана /nana/ | наьна /næna/ | эбел /ebel/ | нину /ninu/ | буба /buba/ | ила /ila/ |
| Father | დადა /dada/ | да /da/ | да /da/ | эмен /emen/ | ппу /pːu/ | аба /aba/ | има /ima/ |
| I | სო /so/ | со /sʷo/ | со /so/ | дун /dun/ | на /na/ | зон /zon/ | ден /dẽ/ |
| You | ჰო /ħo/ | хьо /ʜʷo/ | хьо /ʜo/ | мун /mun/ | ина /ina/ | ун /un/ | мин /min/ |
| Name | ცʼე /tsʼe/ | цӀе /tsʼe/ | цӀи /tsʼi/ | цӀар /tsʼar/ | цӀа /tsʼa/ | цӀор /tsʼor/ | цӀер /tsʼeːr/ |
| Eye | ბარკʼ /barkʼ/ | бӏаьрг /bˤæɾɡ/ | бӏаьрг /bˤæɾɡ/ | бер /ber/ | я /ja/ | пӏарак /pʼaɾak/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ |
| Hand | კʼუჲ /kʼuj/ | куьг /kyɡ/ | куьг /kyɡ/ | квер /kʷer/ | ка /ka/ | кӏанас /kʼanas/ | рекьа /rekʼa/ |
| Heart | დოკ /dokʼ/ | дог /doɡ/ | дог /doɡ/ | ракӏ /rakʼ/ | дакӏ /dakʼ/ | ракӏ /ɾakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ |
| Love | დაკარ /dakar/ | безам /bezam/ | безам /bezam/ | рокьи /rotɬʼi/ | ччан /tʃːan/ | икан /ikan/ | — /—/ |
| Tree | დაჴ /daq/ | дитт /ditː/ | га /ɡa/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | мурхь /muɾħ/ | гард /ɡaɾd/ | рикьва /riqʷːa/ |
| House | ცʼა /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | рукъ /ruq/ | къатта /qatːa/ | хъоʔ /qoʔ/ | хъоро /qʼoro/ |
| Dog | ფჰუ /pʰu/ | жӏала /ʒˤala/ | жӏали /ʒˤali/ | гьой /hoj/ | ккун /kːun/ | хӏвай /ħʷaj/ | хвай /χʷaj/ |
| Cat | ციცა /tsitsa/ | цициг /tsitsiɡ/ | циск /tsisk/ | кету /ketu/ | ккац /kːats/ | к̄ет /kʼet/ | — /—/ |
| Eat | ჲაა /jaː/ | даа /daː/ | даа /daː/ | кваназе /kʷanaze/ | ккаву /kːavu/ | аркьилӏ /aɾqʼili/ | икъвин /iqʷːin/ |
| Drink | მალარ /malar/ | мала /mala/ | мала /mala/ | гьекӏезе /hekʼeze/ | гьавхь /ʕavħ/ | а́ккур /ʔakːur/ | игьин /iɣin/ |
| One | ცхʼა /tsʰa/ | цхьа /tsʜa/ | цаӀ /tsaʔ/ | цо /tso/ | ца /tsa/ | ос /os/ | цеб /tseb/ |
| Two | შინ /ʃin/ | шиъ /ʃiʔ/ | шиъ /ʃiʔ/ | кӀиго /kʼiɡo/ | кӀива /kʼiwa/ | кӀетӀу /kʼetˤːu/ | чӀеди /tʃʼedi/ |
| Hello | ვუჲ /vuj/ | маршалла /maɾʃalːa/ | моаршал /moaɾʃal/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ | салам /salam/ | аимбир /ambiɾ/ | — /—/ |
| Thank you | მადლობელ ვალ /madlobel val/ | баркалла /baɾkalːa/ | баркал /baɾkal/ | баркала /baɾkala/ | барчаллагь /baɾtʃalːaʁ/ | хӏама /ħama/ | — /—/ |
| Good | დიკʼა /dikʼa/ | дика /dika/ | дика /dika/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | хъинсса /qinsːa/ | баилъи /baiɬi/ | — /—/ |
| Cuckoo | გუგუტ /ɡuɡutː/ | — | — | гагу /ɡaɡu/ | ччикку /tʃːikːu/ | гикку /ɡikːu/ | гиггу /ɡiɡːu/ |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.