Ngunnawal
Pama-Nyungan
Ngunnawal (also Ngunawal, Yuin) is a Pama-Nyungan language of the Yuin-Kuric subgroup, the traditional language of the Ngunnawal people of the Australian Capital Territory and surrounding southeast NSW. The Ngunnawal Country includes the entire Canberra basin and the Yass Valley plateau. Last fluent L1 speakers passed in the early 20th century after severe colonial disruption, but the United Ngunnawal Elders Council and the ACT Aboriginal Language Centre have led an active community revival since the 1990s, with ~5,000 heritage learners through school programs at the Australian National University and ACT public schools. Traditional Ngunnawal vocabulary survives in Canberra-area placenames (Tidbinbilla, Tuggeranong, Murrumbidgee), and is increasingly used in welcome ceremonies and public signage in the ACT.
Wo es gesprochen wird
20 Kernwörter in Ngunnawal
Wasser
kungal
/kuŋal/
Feuer
warba
/waɻba/
Sonne
guma
/ɡuma/
Mond
birrang
/biɻaŋ/
Mutter
guni
/ɡuni/
Vater
pumba
/pumba/
Essen
daring
/daɻiŋ/
Trinken
nyu
/ɲu/
Liebe
marmit
/maɻmit/
Herz
mara
/maɻa/
Baum
warabi
/waɻabi/
Haus
kuni
/kuni/
Hund
mirri
/miɻi/
Katze
poosi
/puːsi/
Hand
mara
/maɻa/
Auge
mil
/mil/
Hallo
yumalundi
/jumalundi/
Danke
miyamala
/mijamala/
Eins
guma
/ɡuma/
Gut
walunga
/waluŋa/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Pama-Nyungan-Sprachen
| Bedeutung | Ngunnawal | Nhanda | Olkol | Pitjantjatjara | Pintupi-Luritja | Warnman | Adnyamathanha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | kungal /kuŋal/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | awi /awi/ |
| Feuer | warba /waɻba/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɻlu/ |
| Sonne | guma /ɡuma/ | ngama /ŋama/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | yidnu /jidnu/ |
| Mond | birrang /biɻaŋ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | vuyu /vuju/ |
| Mutter | guni /ɡuni/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngurra /ŋuɻa/ | nyangka /ɲaŋka/ |
| Vater | pumba /pumba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | arndu /aɳɖu/ |
| Essen | daring /daɻiŋ/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkanha /ŋalkan̪a/ |
| Trinken | nyu /ɲu/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | ulpanha /ulpan̪a/ |
| Liebe | marmit /maɻmit/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Herz | mara /maɻa/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurda /kuɖa/ |
| Baum | warabi /waɻabi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | urtu /uʈu/ |
| Haus | kuni /kuni/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | vakali /vakali/ |
| Hund | mirri /miɻi/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | vurlpu /vuɻlpu/ |
| Katze | poosi /puːsi/ | paka /paka/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | vunmara /vunmaɻa/ |
| Hand | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ |
| Auge | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mina /mina/ |
| Hallo | yumalundi /jumalundi/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ |
| Danke | miyamala /mijamala/ | marlu /maɻlu/ | marlu /maɻlu/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | mukunha /mukun̪a/ |
| Eins | guma /ɡuma/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | mukuna /mukuna/ |
| Gut | walunga /waluŋa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.