ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ
Sibe
tungusische Sprachfamilie (Mandschu-Nanai-Zweig, Mandschu — Schwester/Dialekt des Mandschu)
Xibe (auch Sibe, ᠰᡞᠪᡝ Sibe) ist eine tungusische Sprache des mandschu-nanaischen Zweigs, eng verwandt mit dem Mandschurischen (mnc) — die Debatte hält an, ob es sich um eigenständige Sprachen oder um Dialekte eines einzigen mandschu-xibischen Komplexes handelt. Die Xibe sind ein mandschurisches Volk, das 1764 von der Qing-Dynastie als Militärgarnison ins Ili-Tal in Xinjiang umgesiedelt wurde und nach dem Untergang der Dynastie dort verblieb. Heute ist Xibe die einzige lebende mit dem Mandschurischen verwandte Sprache mit aktiven Alphabetisierungs- und Bildungsprogrammen (im Autonomen Kreis Qapqal der Xibe), im Gegensatz zum eigentlichen Mandschurisch, das im Nordosten Chinas nur sehr wenige betagte L1-Sprecher hat. Xibe bewahrt die historische mandschurische Schrift in vertikaler Form und war eine wichtige Ressource für die Wiederbelebung der Mandschuristik.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Sibe
Wasser
ᠮᡠᡴᡝ
/mukə/
Feuer
ᡨᡠᠸᠠ
/tuwa/
Sonne
ᠰᡠᠨ
/sun/
Mond
ᠪᡳᠶᠠ
/bija/
Stern
ᡠᠰᡳᡥᠠ
/usˈχa/
Mutter
ᡝᠨᡞᠶᡝ
/ənije/
Vater
ᠠᠮᠠ
/ama/
Ich
ᠪᡳ
/bi/
Du
ᠰᡳ
/ɕi/
Name
ᡤᡝᠪᡠ
/ɡəˈvu/
Auge
ᠶᠠᠰᠠ
/jasa/
Hand
ᡤᠠᠯᠠ
/ɡala/
Herz
ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ
/nijaman/
Liebe
ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ
/tʃiltumbi/
Baum
ᠮᠣᠯᠣ
/molo/
Haus
ᠪᠣᠣ
/boː/
Hund
ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ
/indaxun/
Katze
ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ
/kəsikə/
Essen
ᠵᡝᠮᠪᡞ
/dʒəmbi/
Trinken
ᠣᠮᡳᠪᡞ
/omibi/
Eins
ᡝᠮᡠ
/əmu/
Zwei
ᠵᡠᠸᡝ
/dʒuə/
Hallo
ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ
/niŋɡe sain/
Danke
ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ
/banixa/
Gut
ᠰᠠᡳᠨ
/sain/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu)-Sprachen
| Bedeutung | Sibe | Mandschurisch | Jurchen | Nanaiisch | Udehe | Ewenkisch | Ewenisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | muke /muke/ | муэ /mue/ | уй /uj/ | мӯ /muː/ | мӯ /muː/ |
| Feuer | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | това /tova/ | тогбо /toɡbo/ | того /toɡo/ | тоог /toːɡ/ |
| Sonne | ᠰᡠᠨ /sun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | šun /ʃun/ | сиун /siun/ | даигаси /daiɡasi/ | дылача /dɯlatɕa/ | нөлтэн /nølten/ |
| Mond | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | biya /bija/ | биа /bia/ | биа /bia/ | бега /beɡa/ | бяг /bjaɡ/ |
| Stern | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usˈχa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | usiha /usixa/ | хосякта /xoˈsʲakta/ | ваикта /ˈwaikta/ | осикта /oˈsikta/ | осикат /oˈsikat/ |
| Mutter | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | eme /eme/ | энин /enin/ | энэ /ene/ | эни /eni/ | эньэн /eɲen/ |
| Vater | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ama /ama/ | ама /ama/ | амэ /amə/ | амин /amin/ | аман /aman/ |
| Ich | ᠪᡳ /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | bi /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | би /bi/ | би /bi/ |
| Du | ᠰᡳ /ɕi/ | ᠰᡳ /si/ | si /ʃi/ | си /si/ | си /si/ | си /si/ | хи /hiː/ |
| Name | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəˈvu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | gebu /gəbu/ | гэрбу /gərˈbu/ | гэгбэ /gəgˈbə/ | гэрбӣ /gərˈbiː/ | гэрбэ /gərˈbə/ |
| Auge | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | yasa /jasa/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | эса /esa/ | яса /jasa/ |
| Hand | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | gala /ɡala/ | нгала /ŋala/ | нала /nala/ | нгалэ /ŋale/ | нгал /ŋal/ |
| Herz | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | niyaman /nijaman/ | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | меван /mevan/ | мяван /mjavan/ |
| Liebe | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /tʃiltumbi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | gosi /ɡosi/ | эйини /ejini/ | чисанай /tʃisanaj/ | аявдави /ajavdavi/ | аякан /ajakan/ |
| Baum | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | mo /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ |
| Haus | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | boo /boː/ | дё /dʒo/ | дзугди /dzuɡdi/ | дю /dʒu/ | дьу /dʒu/ |
| Hund | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxun/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | indahǔn /indahuːn/ | инда /inda/ | инай /inaj/ | нгинакин /ŋinakin/ | нгин /ŋin/ |
| Katze | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | kesike /kesike/ | коси /kosi/ | кошк /koʃk/ | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ |
| Essen | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | jefu /dʒefu/ | депу /depu/ | джевэ /dʒevə/ | дептэ /depte/ | дьэб /dʒeb/ |
| Trinken | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | omi /omi/ | омичи /omitʃi/ | омимэ /omimə/ | умӣ /umiː/ | ум /um/ |
| Eins | ᡝᠮᡠ /əmu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | emu /emu/ | эмун /emun/ | омо /omo/ | умун /umun/ | омэн /omen/ |
| Zwei | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | juwe /dʑuwə/ | дюэр /dʒuˈər/ | дюэ /dʒuˈə/ | дюр /dʒuːr/ | дёр /dʲoːr/ |
| Hallo | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | — /—/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | дорообо /doroːbo/ | дорова /dorova/ |
| Danke | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | — /—/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | пасиба /pasiba/ | пасиба /pasiba/ |
| Gut | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | sain /sain/ | ая /aja/ | ая /aja/ | ая /aja/ | ай /aj/ |
Seite 1/4
Han-Lesungen im Vergleich
Verglichen mit verwandten Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe-Sprachen
| Schriftzeichen | Sibe | Jurchen | Mandschurisch | Proto-Tungusisch | Kitanisch | Proto-Mongolisch | Kun-yomi (japanische Eigenlesung) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | emu /əmu/ | emu /emu/ | emu /emu/ | *əmun /*əmun/ | om /əm/ | *nigen /*niɡen/ | hito /çito/ |
| 二 | juwe /dʑuwə/ | juwe /dʑuwe/ | juwe /dʒuwə/ | *dʒuər /*dʒuər/ | jur /dʒur/ | *qoyar /*qojar/ | futa /ɸɯta/ |
| 三 | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | *ilan /*ilan/ | gur /ɡur/ | *gurba(n) /*gurban/ | mi /mi/ |
| 四 | duin /duin/ | duin /duin/ | duin /duin/ | *dügin /*dyɡin/ | dur /dur/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | yo /jo/ |
| 五 | sunja /sundʑa/ | sunja /sundʑa/ | sunja /sundʒa/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | tau /tau/ | *tabu(n) /*tabun/ | itsu /itsɯ/ |
| 六 | ninggun /niŋɢun/ | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɡun/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | nil /nil/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | mu /mɯ/ |
| 七 | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | *nadan /*nadan/ | dalu /dalu/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | nana /nana/ |
| 八 | jakūn /dʑakɯn/ | jakūn /dʑakɯn/ | jakūn /dʒakʰuːn/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | naim /naim/ | *nayima(n) /*najiman/ | ya /ja/ |
| 九 | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | *xəgün /*xəɡyn/ | isen /isen/ | *yersü(n) /*jersyn/ | kokono /kokono/ |
| 十 | juwan /dʑuwan/ | juwan /dʑuwan/ | juwan /dʒuwan/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | par /par/ | *harba(n) /*harban/ | tō /toː/ |
| 日 | šun /ɕun/ | šun /ʃun/ | šun /ʃun/ | *siun /*siun/ | nair /nair/ | *naran /*naran/ | hi /çi/ |
| 月 | biya /bija/ | biya /bija/ | biya /bija/ | *bēga /*beːɡa/ | sair /sair/ | *sara(n) /*saran/ | tsuki /tsɯki/ |
| 山 | alin /alin/ | alin /alin/ | alin /alin/ | *xada /*xada/ | ula /ʊla/ | *agula /*aɣula/ | yama /jama/ |
| 水 | muke /mutɕə/ | muke /muke/ | muke /mukə/ | *mū /*muː/ | us /ʊs/ | *usu(n) /*usun/ | mizu /midzɯ/ |
| 火 | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | *tōga /*toːɡa/ | gal /ɡal/ | *gal /*ɡal/ | hi /çi/ |
| 木 | moo /mɔː/ | moo /moː/ | moo /moː/ | *mō /*moː/ | — | *modu(n) /*modun/ | ki /ki/ |
| 土 | boihon /bɔiʁɔn/ | boihon /boixon/ | boihon /bojxon/ | *na /*na/ | — | *sirui /*siruj/ | tsuchi /tsɯtɕi/ |
| 天 | abka /apka/ | abka /abka/ | abka /abka/ | *abka /*abka/ | teŋri /tʰeŋri/ | *teŋri /*teŋri/ | ame /ame/ |
| 地 | na /na/ | na /na/ | na /na/ | *na /*na/ | — | *gajar /*ɡadʒar/ | — |
| 海 | mederi /mədəri/ | mederi /mederi/ | mederi /medəri/ | *lāmu /*laːmu/ | — | *dalai /*dalaj/ | umi /ɯmi/ |
| 龍 | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | — | — | — | tatsu /tatsɯ/ |
| 虎 | tasha /taɕa/ | tasha /taʃa/ | tasha /taʃa/ | — | — | — | tora /toɾa/ |
| 犬 | indahūn /indaʁun/ | indahūn /indaxɯn/ | indahūn /indaxuːn/ | *ŋinda /*ŋinda/ | — | *noxai /*noxaj/ | inu /inɯ/ |
| 馬 | morin /mɔrin/ | morin /morin/ | morin /morin/ | *murin /*murin/ | morin /morin/ | *mori(n) /*morin/ | uma /ɯma/ |
| 鳥 | gasha /ɢaɕa/ | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɡaʃa/ | *gasa /*ɡasa/ | — | *sibawun /*sibaʊn/ | tori /toɾi/ |
| 魚 | nimaha /nimaʁa/ | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaxa/ | *nimaka /*nimaka/ | — | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | sakana /sakana/ |
| 牛 | ihan /iʁan/ | ihan /ixan/ | ihan /ixan/ | *xuker /*xuker/ | — | *hüker /*hyker/ | ushi /ɯɕi/ |
| 羊 | honin /χɔnin/ | honin /xonin/ | honin /xonin/ | — | — | *honi(n) /*honin/ | hitsuji /çitsɯdʑi/ |
| 貓 | kesike /kəsitɕə/ | — | kesike /kəsikə/ | — | — | — | neko /neko/ |
| 人 | niyalma /ɲalma/ | niyalma /njalma/ | niyalma /njalma/ | *niama /*niama/ | küü /kʰuː/ | *kümün /*kymyn/ | hito /çito/ |
| 手 | gala /ɢala/ | gala /ɡala/ | gala /ɡala/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | — | *gar /*ɡar/ | te /te/ |
| 足 | bethe /bətxə/ | bethe /betxe/ | bethe /bətxə/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | — | *köl /*kœl/ | ashi /aɕi/ |
| 目 | yasa /jaza/ | yasa /jasa/ | yasa /jasa/ | *jāsa /*jaːsa/ | — | *nidün /*nidyn/ | me /me/ |
| 耳 | šan /ɕan/ | šan /ʃan/ | šan /ʃan/ | *sēn /*seːn/ | — | *cikin /*tʃikin/ | mimi /mimi/ |
| 口 | angga /aŋɢa/ | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | *amŋa /*amŋa/ | — | *aman /*aman/ | kuchi /kɯtɕi/ |
| 頭 | uju /udʑu/ | uju /udʑu/ | uju /udʒu/ | *dil /*dil/ | — | *terixün /*terixyn/ | atama /atama/ |
| 心 | niyaman /ɲaman/ | niyaman /niaman/ | niyaman /njaman/ | *mēwan /*meːwan/ | — | *jirüken /*dʒiryken/ | kokoro /kokoɾo/ |
| 血 | senggi /səŋɣi/ | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɡi/ | *sēksə /*seːksə/ | — | *cisu(n) /*tʃisun/ | chi /tɕi/ |
| 肉 | yali /jali/ | yali /jali/ | yali /jali/ | *uldʒə /*uldʒə/ | — | *mika(n) /*mikan/ | — |
| 上 | dele /dələ/ | dele /dələ/ | dele /dələ/ | *ugi /*uɡi/ | — | *degere /*deɡere/ | ue /ɯe/ |
| 下 | fejile /fədʑilə/ | fejile /fəjilə/ | fejile /fədʒilə/ | *xərgi /*xərɡi/ | — | *doxora /*doxora/ | shita /ɕita/ |
| 中 | dulimba /dulimba/ | dulin /dulin/ | dulimba /dulimba/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | naka /naka/ |
| 中 | goibumbi /ɢɔibum/ | — | goibumbi /ɡoibumbi/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ataru /ataɾɯ/ |
| 央 | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | *dulin /*dulin/ | — | — | — |
| 左 | hashū /χaɕu/ | hashū /haʃɯ/ | hashū /xaʃuː/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | hidari /çidaɾi/ |
| 右 | ici /itɕi/ | ici /itɕi/ | ici /itʃi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | — | *baragun /*baraɣun/ | migi /migi/ |
| 東 | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | — | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | higashi /çigaɕi/ |
| 西 | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | nishi /niɕi/ |
| 南 | julergi /dʑulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | julergi /dʒulərɡi/ | — | — | *emüne /*emyne/ | minami /minami/ |
| 北 | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | kita /kita/ |
| 行 | yabumbi /jawum/ | yabu- /jabu-/ | yabumbi /jabumbi/ | *jabu- /*jabu-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | iku /ikɯ/ |
| 行 | faidan /faidan/ | — | faidan /faidan/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | — |
| 来 | jimbi /dʑim/ | ji- /dʑi-/ | jimbi /dʒimbi/ | *əmə- /*əmə-/ | — | *ire- /*ire-/ | kuru /kɯɾɯ/ |
| 去 | genembi /ɡənəm/ | gene- /ɡənə-/ | genembi /ɡənəmbi/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *od- /*od-/ | saru /saɾɯ/ |
| 見 | sabumbi /sabum/ | sabu- /sabu-/ | sabumbi /sabumbi/ | *ičə- /*itʃə-/ | — | *üje- /*ydʒe-/ | miru /miɾɯ/ |
| 聞 | donjimbi /dɔndʑim/ | donji- /dondʑi-/ | donjimbi /dondʒimbi/ | *dōldi- /*doːldi-/ | — | *sonos- /*sonos-/ | kiku /kikɯ/ |
| 食 | jembi /dʑəm/ | je- /dʑe-/ | jembi /dʒəmbi/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | — | *ide- /*ide-/ | kuu /kɯɯ/ |
| 飲 | omimbi /ɔmim/ | omi- /omi-/ | omimbi /omimbi/ | *umī- /*umiː-/ | — | *uxu- /*uxu-/ | nomu /nomɯ/ |
| 走 | sujumbi /sudʑum/ | suju- /sudʑu-/ | sujumbi /sudʒumbi/ | *tuksa- /*tuksa-/ | — | *güyü- /*ɡyjy-/ | hashiru /haɕiɾɯ/ |
| 坐 | tembi /təm/ | te- /te-/ | tembi /təmbi/ | *təgə- /*təɡə-/ | — | *saxu- /*saxu-/ | suwaru /sɯwaɾɯ/ |
| 立 | ilimbi /ilim/ | ili- /ili-/ | ilimbi /ilimbi/ | *ili- /*ili-/ | — | *bos- /*bos-/ | tatsu /tatsɯ/ |
Seite 1/7
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.