Proto-Mongolic
Urmongolisch
Protosprache (rekonstruiert) · historische / verborgene Varietät
Das Urmongolische ist der rekonstruierte Vorfahre der mongolischen Familie – Mongolisch, Burjatisch, Kalmückisch-Oiratisch u. a. Es wird meist zu Beginn des zweiten nachchristlichen Jahrtausends (etwa im 11.–13. Jahrhundert), kurz vor dem Mittelmongolischen, im Nordosten der Mongolei und in der Mandschurei angesetzt und ist gut rekonstruiert.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Urmongolisch
Wasser
*usun
/usun/
Feuer
*gal
/gal/
Sonne
*naran
/naran/
Mond
*sara
/sara/
Stern
*hodun
/hodun/
Mutter
*eke
/eke/
Vater
*ečige
/ečige/
Ich
*bi
/bi/
Du
*či
/či/
Name
*nere
/nere/
Auge
*nidün
/nidün/
Hand
*gar
/gar/
Herz
*ǰirüken
/ǰirüken/
Liebe
—
/—/
Baum
*modun
/modun/
Haus
*ger
/ger/
Hund
*nokai
/nokai/
Katze
—
/—/
Essen
*ide-
/ide-/
Trinken
*uu-
/uu-/
Eins
*nigen
/nigen/
Zwei
*koyar
/koyar/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
*sajin
/sajin/
Quellen
- Janhunen (2003) The Mongolic Languages
- Nugteren (2011) Mongolic Phonology and the Qinghai-Gansu Languages
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Proto-language (reconstructed)-Sprachen
| Bedeutung | Urmongolisch | Klassisches Mongolisch | Mittelmongolisch | Kitanisch | Burjatisch | Kalmückisch | Mongghul |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | *usun /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | muri /muri/ | уһан /uhan/ | усн /usn/ | usu /usu/ |
| Feuer | *gal /gal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | niár /niar/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ghal /ʁal/ |
| Sonne | *naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | 𘲺 /nair/ | наран /naran/ | нарн /narn/ | nara /nara/ |
| Mond | *sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | 𘭧 /sair/ | һара /hara/ | сар /sar/ | sara /sara/ |
| Stern | *hodun /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | od /od/ | одон /oˈdõ/ | одн /odn/ | hodi /xoˈdi/ |
| Mutter | *eke /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | eme /eme/ | эхэ /exe/ | ээҗ /eːdʒ/ | ana /ana/ |
| Vater | *ečige /ečige/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ai /ai/ | эсэгэ /eseɡe/ | аав /aːv/ | ada /ada/ |
| Ich | *bi /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /bi/ | би /bi/ | би /bi/ | bu /bu/ |
| Du | *či /či/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ši /ʃi/ | ши /ʃi/ | чи /tʃi/ | chi /tɕi/ |
| Name | *nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | niru /niru/ | нэрэ /nere/ | нерн /nern/ | nere /nərə/ |
| Auge | *nidün /nidün/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | nït /nit/ | нюдэн /nʲuden/ | нүдн /nyˈdn̩/ | nidu /nidu/ |
| Hand | *gar /gar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | ɣar /ɣar/ | гар /ɡar/ | һар /ɣar/ | ghar /ʁar/ |
| Herz | *ǰirüken /ǰirüken/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | niyàmen /nijamen/ | зүрхэн /zyrxen/ | зүркн /zyrˈkən/ | jürige /dʒyriɡe/ |
| Liebe | — /—/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | nasun /nasun/ | дуран /duran/ | дурлх /durlx/ | durala- /durala/ |
| Baum | *modun /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | mau /mau/ | модон /modon/ | модн /moˈdn̩/ | modu /modu/ |
| Haus | *ger /ger/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | boo /boː/ | гэр /ɡer/ | гер /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| Hund | *nokai /nokai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | 𘰕𘯛 /niaqan/ | нохой /noxoj/ | ноха /noxa/ | noghui /noʁui/ |
| Katze | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | миисгэй /miːsɡej/ | миис /miːs/ | mau /mau/ |
| Essen | *ide- /ide-/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | idi /idi/ | эдеэлхэ /edeːlxe/ | иде /ide/ | idi- /idi/ |
| Trinken | *uu- /uu-/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | umi /umi/ | ууха /uːxa/ | уу /uː/ | uu- /uː/ |
| Eins | *nigen /nigen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | 𘬣 /omsu/ | нэгэн /neɡen/ | негн /neɡn/ | nige /niɡe/ |
| Zwei | *koyar /koyar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | jur /dʒuːr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | хойр /xojr/ | ghoor /ʁoːr/ |
| Hallo | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | сайн байна /sajn bajna/ | менд /mend/ | amur sain /amur sain/ |
| Danke | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | баярлаа /bajarlaː/ | ханҗанав /xandʒanav/ | bayarla- /bajarla/ |
| Gut | *sajin /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | sayïn /sajin/ | һайн /hajn/ | сән /sæn/ | sain /sain/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.