Faka'uvea
الواليسية
أسترونيزية (بولينيزية، تونغية)
الوالِسية (faka'uvea)، التي يُتحدَّث بها في جزيرة والِس ('Uvea) ضمن المجموعة الإقليمية الفرنسية والِس وفوتونا، لغة بولينيزية من الفرع الفرعي التونغي، وهي الأوثق صلةً بالنيوافوؤوية والتونغية، وإن كان الاحتكاك الشديد بالجيران الساموييين قد أضاف فوقها قدراً كبيراً من المفردات على النمط الساموي. وهي تحافظ على المخزون البولينيزي النمطي المؤلَّف من 5 حركات فقط ونحو 12 صامتاً، منها وقفة حنجرية صوتمية /ʔ/ (تُكتَب ‘)، وتستخدم ترتيب الكلمات فعل-فاعل-مفعول (VSO) مع وسم الحالة الإعرابية الفاعلي-المطلق (ergative-absolutive) عبر حروف الجر. وعلى الرغم من نحو 10 آلاف متحدث، تظل اللغة اليومية للجزيرة وتتمتع بوضع رسمي مشترك إلى جانب الفرنسية.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الواليسية
ماء
vai
/vai/
نار
afi
/aˈfi/
شمس
laʻā
/laˈʔaː/
قمر
māhina
/maːˈhina/
نجم
fetuʻu
/fetuʔu/
أم
faʻē
/faˈʔeː/
أب
tāmai
/taːˈmai/
أنا
au
/au/
أنت
koe
/koe/
اسم
higoa
/hiŋoa/
عين
mata
/ˈmata/
يد
nima
/ˈnima/
قلب
mafu
/ˈmafu/
حب
ʻofa
/ˈʔofa/
شجرة
ʻakau
/ʔaˈkau/
بيت
fale
/ˈfale/
كلب
kulī
/kuˈliː/
قطة
pusi
/ˈpusi/
أكل
kai
/kai/
شرب
inu
/ˈinu/
واحد
tahi
/ˈtahi/
اثنان
lua
/lua/
مرحبا
mālō te maʻuli
/maːloː te maˈʔuli/
شكرا
mālō
/maːˈloː/
جيد
lelei
/leˈlei/
المصادر
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Austronesian (Polynesian, Tongic) ذات الصلة
| المعنى | الواليسية | الفوتونية الشرقية | التونغية | البوكابوكية | التوكيلاوية | التوفالية | النيوية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| نار | afi /aˈfi/ | afi /ˈafi/ | afi /afi/ | awi /ˈawi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| شمس | laʻā /laˈʔaː/ | la'ā /laˈʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | la /la/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| قمر | māhina /maːˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | māhina /maːhina/ | malama /maˈlama/ | malama /malama/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ |
| نجم | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | wetū /wetuː/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ |
| أم | faʻē /faˈʔeː/ | tinana /tiˈnana/ | faʻē /faʔeː/ | mama /ˈmama/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ |
| أب | tāmai /taːˈmai/ | tamana /taˈmana/ | tamai /tamai/ | matua /maˈtua/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ |
| أنا | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| أنت | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| اسم | higoa /hiŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| عين | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| يد | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | nima /nima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| قلب | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | loto /loto/ | loto /ˈloto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| حب | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /aˈlofa/ | ʻofa /ʔofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| شجرة | ʻakau /ʔaˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːˈkau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ |
| بيت | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | wale /ˈwale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| كلب | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ |
| قطة | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| أكل | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| شرب | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| واحد | tahi /ˈtahi/ | tasi /ˈtasi/ | taha /taha/ | tayi /ˈtaji/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| اثنان | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ |
| مرحبا | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | mālō /maːˈloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | kia orana /kia oˈɾana/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| شكرا | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːloː/ | meitaki /meiˈtaki/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ |
| جيد | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /lelei/ | lelei /leˈlei/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.