Fakafutuna
الفوتونية الشرقية
Austronesian › Malayo-Polynesian › Oceanic › Central Pacific › Polynesian › Nuclear Polynesian
الفوتونية الشرقية، ويسمّيها أهلها Fakafutuna، هي اللغة البولينيزية لجزيرة فوتونا وجارتها ألوفي، وهما النصف الأصغر والأشد نأيًا من الجماعة الفرنسية «واليس وفوتونا». وهي لغة بولينيزية نواتية أقرب أقاربها الواليسية والساموية والتوكيلاوية، ولها النظام الصوتي البولينيزي الصغير الكلاسيكي: أحد عشر صامتًا من بينها وقفة حنجرية فونيمية، وخمس حركات تتقابل قصيرةً وطويلة، ومقاطع مفتوحة صرفًا من نمط (ص)ح. وأقدم تسجيل مكتوب لها قائمة من 118 كلمة جمعها الملاحان الهولنديان سخاوتن ولو مير عام 1616، وهي من أقدم قوائم المفردات لأي لغة بولينيزية. ويعيش معظم المتحدثين اليوم لا في فوتونا نفسها بل في كاليدونيا الجديدة، وفي الكتابة اليومية تُسقط عادةً علامات المدّ وفواصل الوقفة الحنجرية لعدم توفر لوحات مفاتيح مناسبة. ومع هيمنة الفرنسية على التعليم والإدارة، تُصنَّف اللغة مهدَّدة بالاندثار.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الفوتونية الشرقية
ماء
vai
/vai/
نار
afi
/ˈafi/
شمس
la'ā
/laˈʔaː/
قمر
māsina
/maːˈsina/
نجم
fetu'u
/feˈtuʔu/
أم
tinana
/tiˈnana/
أب
tamana
/taˈmana/
أنا
au
/au/
أنت
koe
/ˈkoe/
اسم
igoa
/iˈŋoa/
عين
mata
/ˈmata/
يد
lima
/ˈlima/
قلب
mafu
/ˈmafu/
حب
alofa
/aˈlofa/
شجرة
la'akau
/laʔaˈkau/
بيت
fale
/ˈfale/
كلب
kulī
/kuˈliː/
قطة
pūsi
/ˈpuːsi/
أكل
kai
/kai/
شرب
inu
/ˈinu/
واحد
tasi
/ˈtasi/
اثنان
lua
/ˈlua/
مرحبا
mālō
/maːˈloː/
شكرا
mālō
/maːˈloː/
جيد
mālie
/maːˈlie/
وقواق
kāleva
/kaːˈleva/
حاسوب
masini
/maˈsini/
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Austronesian › Malayo-Polynesian › Oceanic › Central Pacific › Polynesian › Nuclear Polynesian ذات الصلة
| المعنى | الفوتونية الشرقية | الواليسية | البوكابوكية | التوفالية | التونغية | التوكيلاوية | النيوية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| نار | afi /ˈafi/ | afi /aˈfi/ | awi /ˈawi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| شمس | la'ā /laˈʔaː/ | laʻā /laˈʔaː/ | la /la/ | laa /laː/ | laʻā /laʔaː/ | la /la/ | lā /laː/ |
| قمر | māsina /maːˈsina/ | māhina /maːˈhina/ | malama /maˈlama/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ | malama /malama/ | mahina /mahina/ |
| نجم | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | wetū /wetuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ |
| أم | tinana /tiˈnana/ | faʻē /faˈʔeː/ | mama /ˈmama/ | maatua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ |
| أب | tamana /taˈmana/ | tāmai /taːˈmai/ | matua /maˈtua/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ |
| أنا | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| أنت | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| اسم | igoa /iˈŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| عين | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| يد | lima /ˈlima/ | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| قلب | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | loto /ˈloto/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| حب | alofa /aˈlofa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| شجرة | la'akau /laʔaˈkau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | lākau /laːˈkau/ | laakau /laːkau/ | ʻakau /ʔakau/ | lakau /lakau/ | akau /akau/ |
| بيت | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | wale /ˈwale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| كلب | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ |
| قطة | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| أكل | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| شرب | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| واحد | tasi /ˈtasi/ | tahi /ˈtahi/ | tayi /ˈtaji/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ |
| اثنان | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ |
| مرحبا | mālō /maːˈloː/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | kia orana /kia oˈɾana/ | taalofa /taːlofa/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | malo ni /malo ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| شكرا | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | meitaki /meiˈtaki/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ |
| جيد | mālie /maːˈlie/ | lelei /leˈlei/ | lelei /leˈlei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ |
| وقواق | kāleva /kaːˈleva/ | — | — | — | — | — | — |
| حاسوب | masini /maˈsini/ | — | — | — | komipiuta /komiˈpiuta/ | — | — |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.