Pemon
لغة بيمون
الأسرة الكاريبية
البيمونية (ISO 639-3: aoc) لغة كاريبية مهددة يتحدث بها أساسًا شعب البيمون في جنوب شرق فنزويلا، ولا سيما في غران سابانا ومنتزه كانايما الوطني بولاية بوليفار، مع وجود مجتمعات مرتبطة بهم عبر الحدود في غيانا والبرازيل. ويعني اسم بيمون «شخص» أو «ناس»، وتستخدمه عدة مجتمعات إقليمية. ويُعترف عادةً بثلاثة تنوعات رئيسية متفاهمة فيما بينها: أريكونا وكاماراكوتو وتاوريبان، وتمتد مناطقها عبر الحدود بين فنزويلا وغيانا والبرازيل. وتُكتب البيمونية بأنظمة إملاء عملية قائمة على الحروف اللاتينية تُستخدم في التعليم والنصوص الدينية والتوثيق اللغوي؛ ويختلف ضغط الإسبانية والبرتغالية باختلاف البلد، لكن اللغة تظل علامة مهمة للهوية ويستمر انتقالها بين الأجيال في مجتمعات كثيرة.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في لغة بيمون
ماء
kü
/ky/
نار
apok
/apɔk/
شمس
wato
/watɯ/
قمر
karo
/kaɾɯ/
نجم
chirikö
/tʃiɾikø/
أم
mamã
/mamɑ̃/
أب
papai
/papɑ̃i/
أنا
yuurö
/juːɾø/
أنت
amörö
/amøɾø/
اسم
ese'
/eseʔ/
عين
poki
/pɯki/
يد
tïna
/tina/
قلب
sïköpoka
/sikɯpɯka/
حب
kemenü
/kemenü/
شجرة
tïmö
/timɯ/
بيت
karata
/kaɾata/
كلب
yaremoro
/jaɾeɯɾɯ/
قطة
kïrïmï
/kirimi/
أكل
manepotaro
/manepoɾaɾɯ/
شرب
atü
/atu/
واحد
potakoron
/potakaɾɯn/
اثنان
saköne
/sakøne/
مرحبا
apî
/api/
شكرا
mïrako
/miɾakɯ/
جيد
mïratö
/miɾatɯ/
وقواق
pika
/ˈpika/
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Cariban ذات الصلة
| المعنى | لغة بيمون | لغة أكاواييو | الكاريبية | الأشانينكا | لغة بوروورو | التاهيتية | أينوية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | kü /ky/ | tuna /tu.na/ | tuna /tuna/ | nija /nidʒa/ | yje /ʝje/ | pape /pape/ | ワッカ /wakka/ |
| نار | apok /apɔk/ | abɔk /ə.bɔk/ | wàto /wahto/ | paamari /paːmaɾi/ | owe /ɔwe/ | auahi /auahi/ | アペ /ape/ |
| شمس | wato /watɯ/ | weyu /we.ju/ | weju /weju/ | oorya /oːɾja/ | parado /paɾadu/ | mahana /mahana/ | チュプ /tɕup/ |
| قمر | karo /kaɾɯ/ | nuno /nu.no/ | nuno /nuno/ | kashiri /kaʃiɾi/ | aroe /aɾɔe/ | marama /maɾama/ | クンネチュプ /kunnetɕup/ |
| نجم | chirikö /tʃiɾikø/ | sirikö /siɾikɯ/ | siriko /siɾiko/ | impoquiro /impokiɾo/ | kajewu /kaˈʒewu/ | fetiʻa /feˈtiʔa/ | ノチウ /notɕiw/ |
| أم | mamã /mamɑ̃/ | saŋ /sɑŋ/ | sano /sano/ | ina /ina/ | e /e/ | māmā /maːmaː/ | ハポ /hapo/ |
| أب | papai /papɑ̃i/ | papai /pa.pai/ | papa /papa/ | apa /apa/ | apyge /apɨɡe/ | pāpā /paːpaː/ | アチャ /atɕa/ |
| أنا | yuurö /juːɾø/ | üürü /ɯːɾɯ/ | au /au/ | naaka /naːka/ | imi /imi/ | au /au/ | カニ /kani/ |
| أنت | amörö /amøɾø/ | amürü /amɯɾɯ/ | amoro /amoɾo/ | aviro /aβiɾo/ | aki /aki/ | ʻoe /ʔoe/ | エアニ /eani/ |
| اسم | ese' /eseʔ/ | ese' /eseʔ/ | eeti /eːti/ | ivairo /iβaiɾo/ | ie /iɛ/ | iʻoa /iˈʔoa/ | レ /ɾe/ |
| عين | poki /pɯki/ | emïk /e.mɨk/ | enu /enu/ | noki /noki/ | ba /ba/ | mata /mata/ | シㇰ /ɕik/ |
| يد | tïna /tina/ | pana /pa.na/ | aina /aina/ | nako /nako/ | ekra /ekɾa/ | rima /ɾima/ | テㇰ /tek/ |
| قلب | sïköpoka /sikɯpɯka/ | mïda /mɨ.da/ | emanga /emaŋɡa/ | nosanto /nosanto/ | mara /maɾa/ | mafatu /mafatu/ | サンペ /sampe/ |
| حب | kemenü /kemenü/ | waiko /wai.ko/ | kataneko /kataneko/ | nonintsi /nonintsi/ | cya /tʃja/ | here /heɾe/ | オマプ /omap/ |
| شجرة | tïmö /timɯ/ | pupö /pu.pɔ/ | wewe /wewe/ | inchato /intʃato/ | mae /mae/ | tumu rāʻau /tumu ɾaːʔau/ | ニ /ni/ |
| بيت | karata /kaɾata/ | enna /en.na/ | paty /pati/ | pankotsi /paŋkotsi/ | jara /jaɾa/ | fare /faɾe/ | チセ /tɕise/ |
| كلب | yaremoro /jaɾeɯɾɯ/ | inu /i.nu/ | pero /peɾo/ | otsiti /otsiti/ | rebo /ɾebo/ | ʻūrī /ʔuːɾiː/ | セタ /seta/ |
| قطة | kïrïmï /kirimi/ | mïta /mɨ.ta/ | meu /meu/ | mishito /miʃito/ | kuie /kwie/ | mīmī /miːmiː/ | チャペ /tɕape/ |
| أكل | manepotaro /manepoɾaɾɯ/ | enu /e.nu/ | onökö /onøkø/ | noyaki /nojaki/ | paje /paje/ | ʻamu /ʔamu/ | イペ /ipe/ |
| شرب | atü /atu/ | pʉra /pɨ.ra/ | ëne /ɘne/ | noiri /noiɾi/ | aru /aɾu/ | inu /inu/ | ク /ku/ |
| واحد | potakoron /potakaɾɯn/ | teginnö /te.ɡin.nɔ/ | o:wi /oːwi/ | aparoni /apaɾoni/ | mokojie /mokɔje/ | hōʻē /hoːʔeː/ | シネプ /ɕinep/ |
| اثنان | saköne /sakøne/ | asa'rö /asaʔɾɯ/ | oko /oko/ | apite /apite/ | pobe /pobe/ | piti /piti/ | トゥ /tu/ |
| مرحبا | apî /api/ | kapon /ka.pon/ | mary /maɾi/ | aviro /aβiɾo/ | are /aɾe/ | ʻia ora na /ʔia oɾa na/ | イランカラプテ /iɾankaɾapte/ |
| شكرا | mïrako /miɾakɯ/ | tabe /ta.be/ | irombo /iɾombo/ | naranki /naɾaŋki/ | iya /ija/ | māuruuru /maːuɾuuɾu/ | イヤイライケレ /ijairaikeɾe/ |
| جيد | mïratö /miɾatɯ/ | wagɨ /wa.ɡɨ/ | epoja /epoja/ | kameetsa /kameːtsa/ | boe /bɔe/ | maitaʻi /maitaʔi/ | ピリカ /piɾika/ |
| وقواق | pika /ˈpika/ | pika /piˈka/ | pika /piˈka/ | tsiya /ˈtsija/ | — | ʻārevareva /ʔaːɾevaˈɾeva/ | カッコㇰ /ˈkakkok/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.