Dha-Anywaa
الأنواك
نيلية-صحراوية
الأنواك (أنيوا، والاسم الذاتي Dha-Anywaa) لغة نيلية غربية من مجموعة لوو في حوض نهر السوباط الأدنى، الممتد بين جنوب السودان (ولاية أعالي النيل، مقاطعة بوتشالا) وإثيوبيا (إقليم جامبيلا). يبلغ عدد أفراد مجتمع الأنواك نحو 250,000 نسمة، وهم تقليديًا مزارعو سهول فيضية يربّون الماشية، ويتمايزون عن جيرانهم النوير (nus) بتنظيمهم الاجتماعي القائم على القرى المستقرة حول زعماء وراثيين (kwaaro). ومن الناحية اللغوية، تشترك الأنواك في سمات لوو النيلية الغربية مع اللغات الشقيقة الأتشولي (ach) واللانغو (laj) واللوو (luo) — بما في ذلك انسجام الحركات وفق خاصية ATR بمجموعتين انسجاميتين، ونظام نبري معقّد (عادةً من 3 إلى 4 طبقات نبرية)، وصرف فعلي للجهة والصيغة. ويُعدّ كتاب ريه لعام 1996 Anywa Language: Description and Internal Reconstructions أهم توثيق أكاديمي حديث. وقد تأثّر مجتمع الأنواك في إقليم جامبيلا تأثرًا بالغًا بمجزرة جامبيلا عام 2003 والتوترات المستمرة مع الدولة الإثيوبية.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الأنواك
ماء
pii
/piː/
نار
mac
/matʃ/
شمس
ceeŋ
/tʃeːŋ/
قمر
dwee
/dweː/
نجم
lɛɛr
/lɛːr/
أم
min
/min/
أب
waad
/waːd/
أنا
än
/an/
أنت
in
/in/
اسم
nyiŋ
/ɲiŋ/
عين
waang
/waːŋ/
يد
cing
/tʃiŋ/
قلب
cuny
/tʃuɲ/
حب
mar
/mar/
شجرة
yat
/jat/
بيت
ot
/ot/
كلب
guok
/ɡuok/
قطة
nyamur
/ɲamur/
أكل
cam
/tʃam/
شرب
maath
/maːt̪/
واحد
acel
/atʃel/
اثنان
aryew
/arjɛw/
مرحبا
mali
/mali/
شكرا
apwoyo
/apwojo/
جيد
ber
/ber/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Nilo-Saharan ذات الصلة
| المعنى | الأنواك | الأشولية | اللانغو | اللوية | النويرية | الدنكاوية | الجينغبو (كاتشين) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pi /pi/ | piu /piu/ | hka /kʰaː˧/ |
| نار | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | wan /waːn˧/ |
| شمس | ceeŋ /tʃeːŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | chieng' /tʃieŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | jan /dʒan˧/ |
| قمر | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | shata /ʃata˧/ |
| نجم | lɛɛr /lɛːr/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | sulwe /sulwe/ | räl /ral/ | kuel /kwɛl/ | shagan /ʃəɡan/ |
| أم | min /min/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mama /mama/ | maar /maːr/ | man /man/ | nu /nu˧/ |
| أب | waad /waːd/ | baba /baba/ | papo /papo/ | baba /baba/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | wa /wa˧/ |
| أنا | än /an/ | an /an/ | an /an/ | an /an/ | ɣän /ɣan/ | ɣɛn /ɣɛn/ | ngai /ŋai/ |
| أنت | in /in/ | in /in/ | yin /jin/ | in /in/ | jin /jin/ | yïn /jɪn/ | nang /naŋ/ |
| اسم | nyiŋ /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | ciot /tɕɔːt/ | rin /rin/ | mying /mjiŋ/ |
| عين | waang /waːŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | wang' /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | nyin /ɲin/ | myi /mji˧/ |
| يد | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwedo/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | lata /lata˧/ |
| قلب | cuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | salum /salum/ |
| حب | mar /mar/ | mar /mar/ | amara /amara/ | hera /hera/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | tsaw ra /tsau˧ra˧/ |
| شجرة | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | hpun /pʰun˧/ |
| بيت | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | nta /nta˧/ |
| كلب | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | gwi /ɡwi˧/ |
| قطة | nyamur /ɲamur/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | paka /paka/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | nyaung /ɲauŋ˧/ |
| أكل | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | sha /ʃa˧/ |
| شرب | maath /maːt̪/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | madho /maðo/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | lu /lu˧/ |
| واحد | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | achiel /atʃiel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | langai /laŋai˧/ |
| اثنان | aryew /arjɛw/ | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | ariyo /arijo/ | rew /rɛw/ | rou /rou/ | lahkawng /ləkʰoŋ/ |
| مرحبا | mali /mali/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | misawa /misawa/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | kaja i /kadʒa˧i˧/ |
| شكرا | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | chyeju kaba /tʃedʒu˧kaba˧/ |
| جيد | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | kaja /kadʒa˧/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.