Awajún chichám
الأغوارونا
Jivaroan
Aguaruna (Awajún chichám, "Awajún speech") is the largest Jivaroan language, spoken by ~50,000-55,000 Awajún people in the Peruvian Amazon — Andes ecotone region. The Jivaroan family is a small isolated South American family of 4-5 closely related languages (Shuar jiv, Achuar acu, Huambisa, Shiwiar, Awajún agr) whose homeland straddles the Peru-Ecuador border in the Marañón River basin. Awajún speakers are ethnically related to but linguistically distinct from Ecuadorian Shuar; mutual intelligibility is partial. Awajún has retained Jivaroan family features: nasal vowels, focus markers, classifier-noun constructions, and an exhaustive ethnobiological lexicon for the rainforest. The 2009 Bagua massacre brought international attention to Awajún land rights.
أين تُستخدم
20 كلمة أساسية في الأغوارونا
ماء
yumi
/jumi/
نار
úkam
/úkam/
شمس
etsá
/etsá/
قمر
nántu
/nántu/
أم
dukú
/dukú/
أب
apá
/apá/
أكل
yuwámu
/juwámu/
شرب
úmag
/úmaɡ/
حب
amaja
/amaha/
قلب
anéntai
/anɛ́ntaj/
شجرة
númi
/númi/
بيت
jegámu
/heɡámu/
كلب
yawá
/jawá/
قطة
micha
/mitʃa/
يد
uwéj
/uwéh/
عين
jíi
/híː/
مرحبا
pujámek
/puhámɛk/
شكرا
see
/sɛː/
واحد
makichik
/makitʃik/
جيد
ímia
/ímia/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Jivaroan ذات الصلة
| المعنى | الأغوارونا | الأتشوار | الشوار | الجاكارو | اللاكوتية | الداكوتية | البيجاوية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | uma /uma/ | mní /mní/ | mní /mní/ | yam /jam/ |
| نار | úkam /úkam/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | nina /nina/ | pȟéta /pˣéta/ | phéta /pʰéta/ | neʼaat /neʔaːt/ |
| شمس | etsá /etsá/ | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | ñiwi /ɲiwi/ | wí /wí/ | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | yint /jint/ |
| قمر | nántu /nántu/ | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | tirig /tiɾiɡ/ |
| أم | dukú /dukú/ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | mama /mama/ | iná /iná/ | iná /iná/ | indee /iːndeː/ |
| أب | apá /apá/ | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | awki /awki/ | até /até/ | até /até/ | baab /baːb/ |
| أكل | yuwámu /juwámu/ | yuata /juata/ | yuata /juata/ | mankaña /mankaɲa/ | yúta /júta/ | yúta /júta/ | tame /tame/ |
| شرب | úmag /úmaɡ/ | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | umaña /umaɲa/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | gwaʼa /ɡʷaʕa/ |
| حب | amaja /amaha/ | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | munasiña /munasiɲa/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | kima /kima/ |
| قلب | anéntai /anɛ́ntaj/ | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | chuyma /tʃujma/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | ginʼa /ɡinʕa/ |
| شجرة | númi /númi/ | numi /numi/ | numi /numi/ | qhura /qʰuɾa/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | hindeb /hindeb/ |
| بيت | jegámu /heɡámu/ | jea /dʒea/ | jea /dʒea/ | uta /uta/ | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | gaw /ɡaw/ |
| كلب | yawá /jawá/ | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | anu /anu/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | yas /jas/ |
| قطة | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | phishi /pʰiʃi/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | igmúŋ /iɡmúŋ/ | kabsoot /kabsoːt/ |
| يد | uwéj /uwéh/ | uwej /uwedʒ/ | uwej /uwedʒ/ | amrra /amra/ | napé /napé/ | napé /napé/ | ay /aj/ |
| عين | jíi /híː/ | jii /dʒiː/ | jii /dʒiː/ | nayri /najɾi/ | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | liili /liːli/ |
| مرحبا | pujámek /puhámɛk/ | pujamek /pudʒamek/ | pujamek /pudʒamek/ | kamishti /kamiʃti/ | háu /háu/ | háu /háu/ | salaam /salaːm/ |
| شكرا | see /sɛː/ | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsadʒme/ | yuspaa /juspaː/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | pidámayaye /pidámajaje/ | baraʼoo /baɾaʕoː/ |
| واحد | makichik /makitʃik/ | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | maya /maja/ | waŋží /waŋʒí/ | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | gaal /ɡaːl/ |
| جيد | ímia /ímia/ | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | shuma /ʃuma/ | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | dabaab /dabaːb/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.