Achuar Chicham
الأتشوار
الخيفارية
الأتشوار (Achuar Chicham، أي «كلام الأتشوار»؛ ويُعرف أيضًا بالأتشوار-شيويار) لغة من عائلة اللغات الخيبارية يُتحدَّث بها في منطقة التحول البيئي بين نهري مارانيون وباستاسا على الحدود بين البيرو والإكوادور. يُعد شعب الأتشوار ثالث أكبر مجموعة خيبارية بعد الأغوارونا (agr) والشوار (jiv)، وقد ارتبطوا تاريخيًا بالشوار والشيويار ارتباطًا موسميًا عبر التجارة وتحالفات الزواج والحروب. نالت لغة الأتشوار اهتمامًا دوليًا من خلال «مقاومة الأتشوار» ضد توغل شركات النفط في العقدين الأول والثاني من القرن الحادي والعشرين، حيث قاد اتحاد الأتشوار (FINAE/NAE) الدفاع عن السيادة على الأراضي. ومن الناحية اللغوية، تشترك الأتشوار مع الأغوارونا والشوار في سمات العائلة الخيبارية: الحروف المتحركة الأنفية، وعلامات التبئير، ومعجم إثنوبيولوجي شامل لنظام الأمازون البيئي.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الأتشوار
ماء
yumi
/jumi/
نار
ji
/hi/
شمس
etsa
/etsa/
قمر
nantu
/nantu/
نجم
yaa
/jaː/
أم
nukur
/nukuɾ/
أب
apar
/apaɾ/
أنا
wi
/wi/
أنت
ame
/ame/
اسم
naari
/naːɾi/
عين
jii
/hiː/
يد
uwej
/uweh/
قلب
enentai
/enentai/
حب
anentin
/anentin/
شجرة
numi
/numi/
بيت
jea
/hea/
كلب
yawa
/jawa/
قطة
micha
/mitʃa/
أكل
yuata
/juata/
شرب
umarta
/umaɾta/
واحد
kichik
/kitʃik/
اثنان
jimiar
/himiaɾ/
مرحبا
pujamek
/puhamek/
شكرا
mai-tikut
/majtikut/
جيد
penker
/peŋkeɾ/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Jivaroan ذات الصلة
| المعنى | الأتشوار | الشوار | الأغوارونا | اليوبيكية الوسطى لألاسكا | شونية | اليابانية (أوساكا) | اليابانية (هيروشيما) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | meq /meq/ | mvura /mvuɾa/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| نار | ji /hi/ | ji /hi/ | jii /hiː/ | keneq /keneq/ | moto /moto/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| شمس | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | akerta /akerta/ | zuva /zuva/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| قمر | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | iraluq /iraluq/ | mwedzi /mwedzi/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| نجم | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | yaya /jaja/ | agyaq /aɣjaq/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| أم | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | aana /aːna/ | amai /amai/ | おかん /okaɴ/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ |
| أب | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | ata /ata/ | baba /baba/ | おとん /otoɴ/ | 親父 /ojadʑi/ |
| أنا | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | wiinga /wiːŋa/ | ini /ini/ | わし /waɕi/ | わし /waɕi/ |
| أنت | ame /ame/ | ame /ame/ | amé /ame/ | elpet /əɬpət/ | iwe /iwe/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| اسم | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | daaji /daːhi/ | ateq /atəq/ | zita /zita/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| عين | jii /hiː/ | jii /hiː/ | jíi /híː/ | ii /iː/ | ziso /ziso/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| يد | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | uwéj /uwéh/ | unirak /unirak/ | ruoko /ɾwoko/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| قلب | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | irua /irua/ | mwoyo /mwojo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| حب | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | amaja /amaha/ | kenka /kenka/ | rudo /ɾudo/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| شجرة | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | napa /napa/ | muti /muti/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| بيت | jea /hea/ | jea /hea/ | jegámu /heɡámu/ | ena /ena/ | imba /imba/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| كلب | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | yawá /jawá/ | qimugta /qimuɣta/ | imbwa /imbwa/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| قطة | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | qassraaraq /qassraːraq/ | katsi /katsi/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| أكل | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | ner'uq /nerʔuq/ | kudya /kudja/ | 食べて /tabete/ | 食べて /tabete/ |
| شرب | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | mertuq /mertuq/ | kunwa /kunwa/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ |
| واحد | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | makichik /makitʃik/ | ataucik /atautʃik/ | potsi /potsi/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| اثنان | jimiar /himiaɾ/ | jimiará /himiaɾa/ | jimag /himaɡ/ | malruk /maɬʁuk/ | piri /piri/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| مرحبا | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | pujámek /puhámɛk/ | waqaa /waqaː/ | mhoro /mhoɾo/ | 毎度 /maido/ | やあ /jaː/ |
| شكرا | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsahme/ | see /sɛː/ | quyana /qujana/ | maita /maita/ | おおきに /oːkini/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| جيد | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | assirtuq /asːirtuq/ | chakanaka /tʃakanaka/ | ええ /eː/ | ええ /eː/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.