x̌ikwor zik
Tiếng Wakhi
Ngữ hệ Ấn-Âu (nhánh Iran, Iran Đông, Đông Nam → Pamir)
Tiếng Wakhi là một ngôn ngữ Iran Đông thuộc nhóm Pamir trong ngữ hệ Ấn-Âu, với khoảng 40.000–60.000 người nói. Người nói sinh sống ở vùng núi cao nơi Afghanistan, Tajikistan, Pakistan và Trung Quốc giáp nhau, đặc biệt là Hành lang Wakhan. Đây chủ yếu là một ngôn ngữ truyền miệng không có chữ viết thống nhất, và bảo lưu nhiều đặc điểm cổ đã mất ở phần lớn các ngôn ngữ Iran khác.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Wakhi
Nước
юпк
/jupk/
Lửa
ракс
/raks/
Mặt trời
йир
/jir/
Mặt trăng
зимак
/zimak/
Sao
стар
/star/
Mẹ
нан
/nan/
Cha
тат
/tat/
Tôi
вуз
/wuz/
Bạn
ту
/tu/
Tên
нунг
/nuŋ/
Mắt
чашм
/tʃaʃm/
Tay
дос
/dos/
Tim
дил
/dil/
Yêu
руб
/rub/
Cây
ведж
/vedʒ/
Nhà
хун
/xun/
Chó
шач
/ʃatʃ/
Mèo
пиш
/piʃ/
Ăn
йав-
/jav/
Uống
пав-
/pav/
Một
йиу
/jiu/
Hai
буй
/buj/
Xin chào
салам
/salam/
Cảm ơn
ишкур
/iʃkur/
Tốt
байт
/bajt/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Indo-European (Iranian, Eastern Iranian, Southeastern → Pamir) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Wakhi | Tiếng Tajik | Tiếng Khowar | Tiếng Hazaragi | Tiếng Pashai | Tiếng Dari | Tiếng Yagnobi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | юпк /jupk/ | об /ob/ | اُوغ /uɣ/ | آو /ɑːw/ | واری /waːri/ | آب /ɑːb/ | op /op/ |
| Lửa | ракс /raks/ | оташ /otaʃ/ | انگار /aŋˈɡaːr/ | آتش /ɑːtaʃ/ | انگاری /aŋɡaːri/ | آتش /ɑːtaʃ/ | olov /oˈlov/ |
| Mặt trời | йир /jir/ | офтоб /oftob/ | یور /joːr/ | آفتو /ɑːftow/ | سور /sur/ | خورشید /xoɾʃed/ | xur /xur/ |
| Mặt trăng | зимак /zimak/ | моҳ /moh/ | مَس /mas/ | مه /maː/ | مس /mas/ | ماه /mɑːh/ | mahtob /mahˈtob/ |
| Sao | стар /star/ | ситора /sitoːra/ | استاری /isˈtaːɾi/ | ستاره /sitɑra/ | تارا /taːraː/ | ستاره /setaːˈɾa/ | sitora /siˈtora/ |
| Mẹ | нан /nan/ | модар /modar/ | نَن /nan/ | آبه /ɑːba/ | نا /naː/ | مادر /mɑːdaɾ/ | ocha /oˈtʃa/ |
| Cha | тат /tat/ | падар /padar/ | تَت /tat/ | آته /ɑːta/ | تاتا /taːtaː/ | پدر /padaɾ/ | dodo /ˈdodo/ |
| Tôi | вуз /wuz/ | ман /man/ | اوا /awa/ | مه /ma/ | آ /aː/ | من /man/ | man /man/ |
| Bạn | ту /tu/ | ту /tu/ | تو /tu/ | تو /tu/ | تو /tu/ | تو /to/ | tu /tu/ |
| Tên | нунг /nuŋ/ | ном /nom/ | نام /naːm/ | نام /nɑm/ | نام /naːm/ | نام /naːm/ | nom /nom/ |
| Mắt | чашм /tʃaʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | غیچ /ɣeːtʃ/ | چم /tʃam/ | اچی /atʃiː/ | چشم /tʃaʃm/ | ɣurda /ˈʁurda/ |
| Tay | дос /dos/ | даст /dast/ | ہوست /host/ | دست /dast/ | دست /dast/ | دست /dast/ | dast /dast/ |
| Tim | дил /dil/ | дил /dil/ | ہردی /ˈhardi/ | دل /dil/ | دل /dil/ | دل /dil/ | dil /dil/ |
| Yêu | руб /rub/ | ишқ /iʃq/ | مہر /ˈmeher/ | عشق /eʃq/ | پیار /pjaːr/ | عشق /eʃq/ | — /—/ |
| Cây | ведж /vedʒ/ | дарахт /daraxt/ | کان /kaːn/ | درخت /daɾaxt/ | درغ /darʁ/ | درخت /daɾaxt/ | diraxt /diˈraxt/ |
| Nhà | хун /xun/ | хона /xona/ | دُر /dur/ | خانه /xɑːna/ | جوغ /dʒoʁ/ | خانه /xɑːna/ | kat /kat/ |
| Chó | шач /ʃatʃ/ | саг /saɡ/ | رینی /ˈɾeːni/ | سگ /seɡ/ | کوتا /kotaː/ | سگ /saɡ/ | kut /kut/ |
| Mèo | пиш /piʃ/ | гурба /ɡurba/ | پُشی /ˈpuʂi/ | پشک /poʃak/ | بلور /baloːr/ | پشک /puʃak/ | pišak /piˈʃak/ |
| Ăn | йав- /jav/ | хӯрдан /xʉːrdan/ | ژبیک /ʒiˈbik/ | خوردو /xoɾdoː/ | کخن- /kxn/ | خوردن /xoɾdan/ | xwar /xʷar/ |
| Uống | пав- /pav/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ | پی /piː/ | نوشیدو /noʃidoː/ | پی- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | žav /ʒav/ |
| Một | йиу /jiu/ | як /jak/ | اِی /i/ | یک /jak/ | ایک /eːk/ | یک /jak/ | i /iː/ |
| Hai | буй /buj/ | ду /du/ | جو /dʒu/ | دو /du/ | دو /duː/ | دو /du/ | du /du/ |
| Xin chào | салам /salam/ | салом /salom/ | السلام علیکم /asalamualeikum/ | سلام /salom/ | سلام /salaːm/ | سلام /salɑːm/ | salom /salom/ |
| Cảm ơn | ишкур /iʃkur/ | раҳмат /rahmat/ | شکریہ /ʃukria/ | تشکر /taʃakkur/ | شکریه /ʃukrija/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | rahmat /rahmat/ |
| Tốt | байт /bajt/ | хуб /xub/ | جَم /dʒam/ | خو /xoː/ | شو /ʃoː/ | خوب /xob/ | naɣz /naʁz/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.