Tiếng Ý (thời Dante)

Tiếng Ý cổ (italiano antico) là tiếng Toscana Firenze văn chương của "Ba Vương Miện" thế kỷ 14: Thần khúc của Dante Alighieri (~1308-1320), Canzoniere của Petrarca (~1350) và Mười ngày (Decameron) của Boccaccio (~1353). Nền tảng cho hệ thống kinh điển văn học Ý và là cơ sở mà trên đó tác phẩm Prose della volgar lingua (1525) của Pietro Bembo đã chuẩn hóa tiếng Ý hiện đại. Những đặc điểm phân biệt với tiếng Ý hiện đại (it): foco (so với fuoco), bevere (so với bere), core (so với cuore), mercede (so với grazie); thì passato remoto được dùng làm thì tự sự mặc định; quán từ cổ (lo, li) trước cụm phụ âm; cú pháp giàu hiện tượng giản lược (élision); vay mượn từ vựng thi ca từ tiếng Provençal/Sicilia. Cách phát âm phản ánh tiếng Toscana thế kỷ 14: /e o/ đóng trong nhiều từ mà về sau được mở ra trong chuẩn hiện đại, /s/ giữa hai nguyên âm hữu thanh hóa thành /z/ ở khắp nơi (được bảo tồn trong giọng Toscana hiện đại), /i u/ không nâng cao trong âm tiết khép. Được giảng dạy như kinh điển trong các trường học Ý (Liceo Classico) để đọc Thần khúc và hệ thống kinh điển Toscana.