Nasa Yuwe
Паес (наса юве)
ізольована мова (іноді відносять до паеських)
Паес (Nasa Yuwe, «мова народу») — мова народу наса на південному заході Колумбії, яку традиційно класифікують як ізольовану мову (запропоноване об'єднання в паесанську родину разом із сусідніми ізолятами є спірним). Тональна, з ежективними приголосними та складною аспектуальною системою дієслова. Спільнота наса провадить найбільший у Колумбії освітній і політичний рух під проводом корінних народів (CRIC, заснований 1971 року), а Nasa Yuwe викладають у понад 100 громадських школах. Здобула міжнародне визнання завдяки тривалому ненасильницькому спротиву наса виселенню під час збройного конфлікту в Колумбії.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Паес (наса юве)
Вода
ɨkh
/ɨkʰ/
Вогонь
ipx
/ipʰ/
Сонце
sek
/seɡ/
Місяць
a'
/aʔ/
Зірка
iic
/iːʔ/
Мати
mama
/mama/
Батько
tata
/tata/
Я
adx
/aⁿdʒ/
Ти
idx
/iⁿdʒ/
Ім'я
eç
/eʔ/
Око
yafx
/jafʰ/
Рука
ku'çx
/kuʔçʰ/
Серце
weçx
/weçʰ/
Любов
wala
/wala/
Дерево
kli
/kli/
Дім
yat
/jat/
Собака
ul
/ul/
Кішка
nasame'
/nasameʔ/
Їсти
ku'
/kuʔ/
Пити
ɨçx
/ɨçʰ/
Один
teʼ
/teʔ/
Два
eena
/eːna/
Привіт
mañi
/maɲi/
Дякую
pay
/paj/
Добрий
eçxa
/eçʰa/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Language isolate (sometimes grouped as Paezan)
| Значення | Паес (наса юве) | Гуамбіано | Кімбунду | Кірибаті | Лунда | Токелау | Успантекська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ɨkh /ɨkʰ/ | unø /unø/ | menha /meɲa/ | ran /ɾan/ | meji /medʒi/ | vai /vai/ | jaʼ /haʔ/ |
| Вогонь | ipx /ipʰ/ | nipi /nipi/ | tubia /tubja/ | ai /ai/ | kesi /kesi/ | afi /afi/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ |
| Сонце | sek /seɡ/ | shi /ʃi/ | muanya /mwaɲa/ | taai /taːi/ | itaŋwa /itaŋwa/ | la /la/ | qʼiij /qʼiːh/ |
| Місяць | a' /aʔ/ | atru /atɾu/ | ngonde /ŋɡonde/ | namwakaina /namʷakaina/ | kakweji /kakwedʒi/ | malama /malama/ | ikʼ /ikʼ/ |
| Зірка | iic /iːʔ/ | kualøm /kwalʌm/ | tetembwa /teˈtembwa/ | itoi /iˈtoi/ | katumbwa /katumbwa/ | fetu /fetu/ | ch'umil /tʃʼumil/ |
| Мати | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | tinau /tinau/ | mama /mama/ | mātua /maːtua/ | nan /nan/ |
| Батько | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tamau /tamau/ | tata /tata/ | tamana /tamana/ | tat /tat/ |
| Я | adx /aⁿdʒ/ | na /na/ | eme /eme/ | ngai /ŋai/ | ami /ami/ | au /au/ | in /in/ |
| Ти | idx /iⁿdʒ/ | ñui /ɲui/ | eie /eje/ | ngkoe /ŋkoe/ | eyi /eji/ | koe /koe/ | at /at/ |
| Ім'я | eç /eʔ/ | wetø /wetʌ/ | dijina /diˈʒina/ | ara /ˈara/ | ijina /idʒina/ | igoa /iŋoa/ | b'ii /ɓiː/ |
| Око | yafx /jafʰ/ | kab /kab/ | dixi /diʃi/ | mata /mata/ | disu /disu/ | mata /mata/ | wach /watʃ/ |
| Рука | ku'çx /kuʔçʰ/ | mar /maɾ/ | lukwaku /lukwaku/ | bai /bai/ | chikasa /tʃikasa/ | lima /lima/ | qʼab /qʼab/ |
| Серце | weçx /weçʰ/ | mun /mun/ | muxima /muʃima/ | nano /nano/ | muchima /mutʃima/ | fatu /fatu/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ |
| Любов | wala /wala/ | kausrap /kawsɾap/ | henda /henda/ | tangira /taŋiɾa/ | kukeŋa /kukeŋa/ | alofa /alofa/ | lóqʼ /lóqʼ/ |
| Дерево | kli /kli/ | yu /ju/ | mukune /mukune/ | kai /kai/ | mutondu /mutondu/ | lakau /lakau/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Дім | yat /jat/ | ya /ja/ | inzo /inzo/ | auti /auti/ | itala /itala/ | fale /fale/ | jaa /haː/ |
| Собака | ul /ul/ | kuchi /kutʃi/ | imbwa /imbwa/ | kamea /kamea/ | kawa /kawa/ | kuli /kuli/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Кішка | nasame' /nasameʔ/ | mishi /miʃi/ | kasalu /kasalu/ | katu /katu/ | — /—/ | pusi /pusi/ | mis /mis/ |
| Їсти | ku' /kuʔ/ | mɵ /mɵ/ | kudya /kudja/ | amwarake /amʷaɾake/ | kudya /kudja/ | kai /kai/ | waʼ /waʔ/ |
| Пити | ɨçx /ɨçʰ/ | ushi /uʃi/ | kunwa /kunwa/ | nima /nima/ | kunwa /kunwa/ | inu /inu/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Один | teʼ /teʔ/ | kan /kan/ | -moxi /moʃi/ | teuana /teuana/ | wumu /wumu/ | tahi /tahi/ | jun /hun/ |
| Два | eena /eːna/ | pa /pa/ | -iadi /jaːdi/ | uoua /uˈoua/ | ayedi /ajedi/ | lua /lua/ | quiib' /kiːɓ/ |
| Привіт | mañi /maɲi/ | ma'rik /maʔɾik/ | kiebi /kiebi/ | mauri /mauɾi/ | mwani /mwani/ | malo ni /malo ni/ | saʼbʼal /saʔbal/ |
| Дякую | pay /paj/ | payn /pajn/ | kishukutu /kiʃukutu/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | nasakalili /nasakalili/ | fakafetai /fakafetai/ | maltyox /maltjoʃ/ |
| Добрий | eçxa /eçʰa/ | kausrik /kawsɾik/ | kiá /kja/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | lelei /lelei/ | utz /uts/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.