Wam
Гуамбіано
барбакоанська
Мисак (самоназва вам, також відомий як гуамбіано) — барбакоанська мова південно-західної Колумбії, якою розмовляють близько 25 000 корінних жителів мисак у департаменті Каука, переважно в резгуардо Мисак-де-Гуамбія в Сільвії, Каука. З лінгвістичного погляду мисак належить до барбакоанської родини поряд з ава-піт (kwi) Колумбії/Еквадору, ча'палаа (cbi) Еквадору та цафікі (cof) Еквадору. Мисак вирізняються своєю сильною культурною автономією та самобутніми культурними традиціями, зокрема традицією носіння капелюхів, а також своїм політичним активізмом — від 1970-х років громада мисак була одним із найпомітніших голосів корінних народів у національній політиці Колумбії; такі лідери, як Лоренсо Муелас, входили до складу Установчих зборів 1991 року, які визнали права корінних народів у новій Конституції Колумбії.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Гуамбіано
Вода
unø
/unø/
Вогонь
nipi
/nipi/
Сонце
shi
/ʃi/
Місяць
atru
/atɾu/
Зірка
kualøm
/kwalʌm/
Мати
mama
/mama/
Батько
tata
/tata/
Я
na
/na/
Ти
ñui
/ɲui/
Ім'я
wetø
/wetʌ/
Око
kab
/kab/
Рука
mar
/maɾ/
Серце
mun
/mun/
Любов
kausrap
/kawsɾap/
Дерево
yu
/ju/
Дім
ya
/ja/
Собака
kuchi
/kutʃi/
Кішка
mishi
/miʃi/
Їсти
mɵ
/mɵ/
Пити
ushi
/uʃi/
Один
kan
/kan/
Два
pa
/pa/
Привіт
ma'rik
/maʔɾik/
Дякую
payn
/pajn/
Добрий
kausrik
/kawsɾik/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Barbacoan
| Значення | Гуамбіано | Аймара | Хакару | Куський кечуа | Аякучанська кечуа | Класична кечуа | Паес (наса юве) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | unø /unø/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | ɨkh /ɨkʰ/ |
| Вогонь | nipi /nipi/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | ipx /ipʰ/ |
| Сонце | shi /ʃi/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | sek /seɡ/ |
| Місяць | atru /atɾu/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | a' /aʔ/ |
| Зірка | kualøm /kwalʌm/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | iic /iːʔ/ |
| Мати | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Батько | tata /tata/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ |
| Я | na /na/ | naya /naja/ | naya /naja/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | adx /aⁿdʒ/ |
| Ти | ñui /ɲui/ | juma /huma/ | juma /huma/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | idx /iⁿdʒ/ |
| Ім'я | wetø /wetʌ/ | suti /suti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | eç /eʔ/ |
| Око | kab /kab/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | yafx /jafʰ/ |
| Рука | mar /maɾ/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ku'çx /kuʔçʰ/ |
| Серце | mun /mun/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | weçx /weçʰ/ |
| Любов | kausrap /kawsɾap/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | wala /wala/ |
| Дерево | yu /ju/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | kli /kli/ |
| Дім | ya /ja/ | uta /uta/ | uta /uta/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | yat /jat/ |
| Собака | kuchi /kutʃi/ | anu /anu/ | anu /anu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | ul /ul/ |
| Кішка | mishi /miʃi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | nasame' /nasameʔ/ |
| Їсти | mɵ /mɵ/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | ku' /kuʔ/ |
| Пити | ushi /uʃi/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | ɨçx /ɨçʰ/ |
| Один | kan /kan/ | maya /maja/ | maya /maja/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | teʼ /teʔ/ |
| Два | pa /pa/ | paya /paja/ | paya /paja/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | eena /eːna/ |
| Привіт | ma'rik /maʔɾik/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | mañi /maɲi/ |
| Дякую | payn /pajn/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | pay /paj/ |
| Добрий | kausrik /kawsɾik/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | eçxa /eçʰa/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.